VIII SA/Wa 283/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] znak [...] z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 13 kwietnia 2016 r. A. K. (zwana dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] (zwany dalej: Prezydent, organ I instancji) z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: L. K. ur. [...] grudnia 2012 r. (pierwsze dziecko) i F. K. ur. [...] lutego 2016 r. (kolejne dziecko). W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku organ I instancji decyzją znak [...] z [...] maja 2016 r. orzekł o przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci w kwocie po 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W dniu 31 sierpnia 2016 r. do organu wpłynęło zaświadczenie o zarobkach wystawione 29 sierpnia 2016 r. przez [...] sp. z o.o. potwierdzające zatrudnienie męża wnioskodawczyni (M. K.) na umowę o pracę na okres próbny w okresie od 6 czerwca 2016 r. do 5 września 2016 r. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto w kwocie [...] zł (netto [...] zł). Następnie (23 września 2016 r.) wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, iż jej umowa o pracę z firmą [...] została rozwiązana z końcem sierpnia 2016 r., od miesiąca września 2016 r. otrzymuje zasiłek macierzyński. Z przedłożonych na tą okoliczność (30 września i 29 listopada 2016 r.) zaświadczeń ZUS wynika, że wypłacany skarżącej w 2016 r. zasiłek macierzyński wynosił netto: w sierpniu - [...] zł, we wrześniu - [...] zł, w październiku - [...] zł, w listopadzie - [...] zł. W dniu 28 grudnia 2016 r. do organu I instancji wpłynęły dokumenty: świadectwo pracy wnioskodawczyni wystawione 2 września 2016 r. przez podmiot [...] Usługi [...] A. W., potwierdzające zatrudnienie skarżącej w okresie od 2 września 2015 r. do 2 września 2016 r., PIT-11 skarżącej za 2015 r. z wykazanym dochodem w kwocie [...] zł oraz oświadczenie skarżącej, iż w 2015 r. uzyskała dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego w kwocie [...] zł. Nadto skarżąca złożyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] lutego 3013 r. sygn. akt [...] o zasądzeniu od męża skarżącej M. K. na rzecz jego małoletniej córki alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie poczynając od 1 stycznia 2013 r. W miesiącu grudniu 2016 r. (wygenerowanie dokumentów) organ I instancji ustalił, iż od [...] lipca 2014 r. skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie fryzjerstwa i zabiegów kosmetycznych, od 27 sierpnia 2015 r. działalność ta została zawieszona. Z kolei mąż skarżącej od 1 lipca 2014 r. do 9 lipca 2015 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych. Decyzją znak [...] z [...] stycznia 2017 r. Prezydent działając na podstawie art. 27 w związku z art. 2, art. 4, art. 5, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13, art. 18 ust. 2-6, art. 21, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 zwana dalej: u.p.p.w.d.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214) w związku z art. 104, art. 108 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwana dalej: k.p.a.), orzekł o zmianie decyzji własnej z 2 maja 2016 r. poprzez odmowę świadczenia wychowawczego na L. K. od 1 listopada 2016 r. na dalszy okres. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że jak ustalono w wyniku przeprowadzonego postępowania, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i przekracza ustawowe kryterium wynoszące [...] zł. Ogółem w 2014 r. rodzina nie uzyskała dochodu. Rodzina uzyskała dochód za lipiec 2016 r. z tytułu zatrudnienia męża wnioskodawczyni w wysokości netto [...] zł oraz dochód za październik 2016 r. z tytułu zasiłku macierzyńskiego przyznanego skarżącej od 1 września 2016 r. w wysokości [...] zł. Oznacza to, że miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego po 31 grudnia 2014 r. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł), co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł ([...] zł : 4 osoby) i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące dla rodziny wnioskodawczyni [...] zł o [...] zł. Powyższe skutkowało ustaleniem, iż od listopada 2016 r. skarżąca nie ma prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. K.. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o ponowne rozważenie kwestii dochodów rodziny. Podała, iż do dochodów rodziny nie zostały uwzględnione alimenty, które jej mąż co miesiąc opłaca na swoje pierwsze dziecko w kwocie [...] zł. Wskazała, iż przy uwzględnieniu powyższego dochód rodziny nie przekroczy kwoty [...] zł. Do odwołania skarżąca dołączyła wyrok zasądzający alimenty oraz potwierdzenie przelewów za 2016 i 2017 r. Decyzją znak [...] z [...] lutego 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej: Kolegium, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, iż ustalając wysokość dochodu rodziny dla oceny przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego, przewidziane zostały określone zmiany sytuacji dochodowej wnioskodawczyni, polegające na aktualnym zwiększeniu lub zmniejszeniu tego dochodu w porównaniu z dochodem stanowiącym podstawę do obliczenia. Ustalenia faktyczne dotyczące wysokości dochodu rodziny skarżącej nie budzą wątpliwości. Z akt sprawy wynika, że w 2014 r. rodzina wnioskodawczyni nie uzyskała żadnego dochodu. Z tytułu zatrudnienia męża wnioskodawczyni, za lipiec 2016 r. jej rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł, natomiast od września 2016 r. dodatkowo dochód z tytułu zasiłku macierzyńskiego w kwocie [...] zł. Dochód miesięczny rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium podało, iż dochód rodziny ustalony przez organ I instancji jest prawidłowy i nie może być pomniejszony o kwotę alimentów płaconych przez męża skarżącej na rzecz innych osób, gdyż rodzina w 2014 r. nie uzyskała żadnego dochodu, a doręczone do odwołania dowody wpłat alimentów na rzecz dziecka poza rodziną nie dotyczą okresu 2014 r. tj. roku bazowego. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonych decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a tym samym uniemożliwienie jej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. K. w okresie od 1 listopada 2016 r. na dalszy okres oraz przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 k.p.a. Uzasadniając złożony środek zaskarżenia skarżąca podała, że dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę począwszy od miesiąca września 2016 r. do stycznia 2017 r. włącznie, nie przekraczał kwoty [...] zł miesięcznie - wynosił [...] zł na osobę. Od lutego 2017 r. nastąpiło obniżenie wysokości jej dochodu (z zasiłku macierzyńskiego na zasiłek dla bezrobotnych). Uważa, że orzekające w sprawie organy dokonały analizy dochodów jej rodziny w oparciu o 2014 r. i aktualny stan, ponieważ dochody z 2014 r. były dochodami utraconymi. Nie uwzględniły jednak alimentów, które jej mąż opłacał i opłaca na swoje pierwsze dziecko z poza rodziny w wysokości [...] zł miesięcznie (co potwierdzają co miesięczne przelewy na konto). Uwzględniono dochód uzyskany przez skarżącą od 1 września 2016 r. z zasiłku macierzyńskiego na drugie dziecko (F. K.) w kwocie [...] zł (dochód uwzględniony od października 2016 r.) i dochód z tytułu zatrudnienia jej męża od czerwca 2016 r. (dochód uwzględniony od lipca 2016 r.) w wysokości [...]. Nie dokonały jednak w żaden sposób oceny dowodów świadczących o faktycznym i realnym obniżeniu dochodu z uwagi na płacone co miesiąc alimenty. Skarżąca zgodziła się z Kolegium, że do odwołania załączyła potwierdzenia przelewów alimentów za 2016 r., podała jednak, że wszelkie dokumenty dotyczące 2014 r. były złożone w organie I instancji w czasie, gdy była wydana pierwsza decyzja odnoście świadczenia wychowawczego. Wskazała dalej na niekonsekwencję organu odwoławczego, który w decyzji [...] grudnia 2016 r. – w sprawie dotyczącej nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za sierpień 2016 r. – stwierdził, że: "rację ma natomiast skarżąca, iż organ pierwszej instancji, dokonując weryfikacji prawa do zasiłku rodzinnego na córkę L., powinien odliczyć od dochodu męża kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stanowi o tym powołany wyżej art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". W tamtej sytuacji nie miało to wpływu na sprawę ponieważ oprócz dochodu męża z lipca 2016 r. brany był pod uwagę dochód skarżącej z umowy z września 2015 r. dlatego też świadczenie było nienależnie pobrane z czym się zgodziła. Jednak Kolegium dołączyło do odliczenia również płacone alimenty. Od września 2016 r. do stycznia 2017 r. skarżąca była na zasiłku macierzyńskim i uzyskiwała dochód w kwocie [...] zł. Dochód jej męża wynosił [...], zaś płacone przez niego miesięczne alimenty stanowiły wartość [...] zł. Dochód jest więc obniżony o kwotę alimentów. Wówczas Kolegium odmiennie niż obecnie oceniało, że alimenty mogą być odliczone od dochodu rodziny. Podała, iż w sytuacji jej rodziny kwota [...] zł nie jest mała, obniża dochód rodziny. W ocenie skarżącej prowadząc postępowanie organ odwoławczy naruszył szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., nie dopełnił bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zaprzeczył swojemu uzasadnieniu decyzji z przed trzech miesięcy z [...] grudnia 2016 r. na co wskazała wyżej. Do skargi wnioskodawczyni dołączyła potwierdzenia transakcji – przelew tytułem alimentów kwoty [...] zł – w okresie 2014 i 2016 r. oraz decyzję Kolegium znak [...] z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podało, że dochód rodziny nie może być pomniejszony o kwotę alimentów płaconych przez męża wnioskodawczyni na rzecz innych osób, gdyż rodzina w 2014 r. nie uzyskała żadnego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, określonej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a.- następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3 u.p.p.w.d.). Według regulacji art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. W art. 2 pkt 14 u.p.w.d. wskazano, że pierwsze dziecko oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Zgodnie z art. 48 ust.1 u.p.p.w.d. pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa wyżej, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d.). Ponadto jak określił ustawodawca w art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie dochodu rodziny wymaga zatem zastosowania reguł określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych i rozporządzeniu w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.; zwana dalej: u.ś.r.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. Nr 51, poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast pod pojęciem dochodu członka rodziny, stosownie do art. 2 pkt 2a u.p.p.w.d., rozumie się przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 -3. Analizując przedmiotową sprawę w oparciu o wyżej przytoczone przepisy Sąd stwierdził, iż orzekające w sprawie organy nieprawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej. Z przedstawionych regulacji wyraźnie wynika, iż dochodem w roku bazowym 2014 r. są – po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób –wszelkie przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e u.p.d.o.f. pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych dochodem rodziny skarżącej w 2014 r. był dochód z tytułu prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej oraz jego dochód opodatkowany na zasadach ogólnych. To dochód utracony w rozumieniu art. 2 pkt 19 c i e u.p.p.w.d. Skarżąca za 2014 r. nie deklarowała przychodu i dochodu – tak z działalności gospodarczej jaki i zatrudnienia (urlop wychowawczy). Okoliczność, iż uzyskany w 2014 r. dochód rodziny skarżącej stanowi dochód utracony nie jest tożsama z podnoszoną przez organ odwoławczy okolicznością, że "rodzina w 2014 r. nie uzyskała żadnego dochodu". Według oświadczenia skarżącej z 11 kwietnia 2016 r. złożonego przy wniosku o świadczenie wychowawcze, sytuacja rodziny nie uległa zmianie od momentu złożenia wniosku o świadczenia rodzinne. Wymagane dokumenty znajdują się w organie I instancji. Z dokumentów sprawy wynika, iż w 2016 r. rodzina skarżącej uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia męża wnioskodawczyni na umowę o pracę na okres próbny od 6 czerwca 2016 r. do 5 września 2016 r. z wynagrodzeniem miesięcznym brutto w kwocie [...] zł (netto [...] zł) – uwzględnianym zgodnie z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. od miesiąca lipca 2016 r. Od października 2016 r. do dochodu rodziny podlegał uwzględnieniu dochód skarżącej z zasiłku macierzyńskiego w kwocie netto: [...] zł. Jednocześnie mąż wnioskodawczyni przez cały okres 2014 r. - 2016 r. realizował wynikający z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 3013 r. ([...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...]) obowiązek alimentacyjny, co znajduje potwierdzenie w przedstawionych przy skardze dokumentach. Odpis ww. wyroku był w posiadaniu organów. Zatem ustalając dochód w rodzinie wnioskodawczyni organy winny - zgodnie z przywołanym wyżej art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. – w pierwszej kolejności odliczyć od dochodu jej męża kwotę alimentów świadczonych na rzecz córki (poza rodziną), a następnie dokonać obliczenia miesięcznego dochodu rodziny zgodnie z art. 3 u.ś.r. i art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. W związku z tym, że ustalając dochód rodziny wnioskodawczyni orzekające w sprawie organy, nie dokonały odliczenia od dochodu męża skarżącej, kwoty alimentów wypłacanych na rzecz jego córki znajdującej się poza rodziną, doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.). W konsekwencji organy niewłaściwie uznały, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego, ponieważ dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium ustawowe. Tym samym wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ odwoławczy – zgodnie z regulacją art. 153 p.p.s.a. – zobowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionych wyżej rozważań i wytycznych Sądu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.