VIII SA/Wa 284/25
WyrokWSA w Warszawie2025-05-14
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Cezary Kosterna, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków (egib) w sytuacji, gdy istnieje spór cywilnoprawny dotyczący władania nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych dotyczących własności lub posiadania nieruchomości. Jego rolą jest jedynie dokumentowanie bezspornych faktów na podstawie dostępnych dokumentów. W przypadku istnienia sporu, który może być rozstrzygnięty jedynie przez sąd powszechny, organ ewidencyjny powinien odmówić aktualizacji danych w egib lub wpisać "nieustalony" jako władającego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków (egib) poprzez wpisanie P. G.-[...] jako samoistnego posiadacza działki nr [...]. Starosta W. wydał decyzję o częściowym uwzględnieniu wniosku i odmowie wpisania innych osób. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (MWINGiK) utrzymał w mocy część decyzji Starosty, a w pozostałej części uchylił ją i orzekł o odmowie wpisania P. G.-[...] oraz o wykreśleniu zmarłej B. G. i wpisie władającego jako "nieustalony", wskazując na istnienie sporu cywilnoprawnego między stronami. Skarżąca P. G.-[...] wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ( dalej jako: "MWINGiK") Nr [...] z dn. 17 września 2024 r. na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, po rozpatrzeniu odwołania M. B. G., od decyzji Starosty W. nr [...] z dnia 18 lipca 2024 r., orzekającej o: dokonaniu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie B. G. jako władającej działką nr [...] położoną w obrębie [...] miasta K. i wpisaniu w jej miejsce P. G.-[...] oraz o odmowie aktualizacji egib polegającej na wpisaniu w miejsce B. G. jako władającej ww. działką nr [...], E. G., M. B. G. i Z. B. G., orzekł:
1/ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej odmowy aktualizacji egib polegającej na wpisaniu w miejsce B. G .jako władającej ww. działką nr [...], E.G., M.B. G. i Z. B. G.,
w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o:
2/ odmowie aktualizacji egib polegającej na wpisaniu P. G.- [...] jako władającej na zasadach samoistnego posiadania ww. działką nr [...];
3/ wykreśleniu B. G. jako władającej na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...] położoną w obrębie [...] miasta K.i dokonaniu wpisu władającego jako "nieustalony".
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu 1 października 2022 r. do Starostwa Powiatowego w W. wpłynął wniosek r. pr. D. F., pełnomocnika P. G. – [...] oraz E. G., o ujawnienie wnioskodawców jako władających na zasadach samoistnego posiadania do nieruchomości oznaczonej w egib jako działka nr [...] z obrębu [...] miasto K.. W toku prowadzonego postępowania Z. B. G. oraz M. B. G. również zawnioskowali o ujawnienie władania na zasadach samoistnego posiadania przedmiotową działką, wobec czego Starosta W. uznał ich za strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie aktualizacji danych operatu egib w zakresie wprowadzenia zmian podmiotowych dla działki nr [...] położonej w obrębie [...] miasto K., a ich żądania rozpoznał łącznie.
Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w toku którego w dn. 21 marca 2024 r. przeprowadzono wizję lokalną na gruncie przedmiotowej działki oraz sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną, Starosta W. decyzją nr [...] z dnia 18 lipca 2024 r. orzekł o: dokonaniu aktualizacji egib poprzez wykreślenie B. G. jako władającej działką nr [...] położoną w obrębie [...] miasta K. i wpisaniu w jej miejsce P. G.- [...] oraz o odmowie aktualizacji egib polegającej na wpisaniu w miejsce B. G. jako władającej ww. działką nr [...] E. G., M. B. G.i Z. B. G..
Z takim rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodziła się M. B. G., która w ustawowym terminie wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.
MWINGiK, po rozpatrzeniu odwołania ww. decyzją Nr [...] z dn. 17 września 2024 r. orzekł reformatoryjnie, tj.
1/ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej odmowy aktualizacji egib polegającej na wpisaniu w miejsce B. G. jako władającej ww. działką nr [...], E. G., M. B. G. i Z. B. G.,
w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o:
2/ odmowie aktualizacji egib polegającej na wpisaniu P. G.- [...] jako władającej na zasadach samoistnego posiadania ww. działką nr [...];
3/ wykreśleniu B. G.jako władającej na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...] położoną w obrębie [...] miasta K. i dokonaniu wpisu władającego jako "nieustalony".
W uzasadnieniu swojej decyzji zajął następujące stanowisko i przytoczył następującą argumentację:
Przede wszystkim organ odwoławczy wskazał na podstawy prawne rozstrzygnięcia wynikające z ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( DZ U z 2021 r. poz. 1990, dalej jako: "u.p.g.k") i w tym kontekście przywołał art. 24 ust.2b cyt. ustawy zgodnie z którym aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno- technicznej na podstawie wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenie dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych.
Organ odwoławczy nadmienił, że podstawowym prawem podlegającym ujawnieniu w egib jest własność, która jest najszerszym i podstawowym prawem rzeczowym. Ujawnienie tego prawa w egib wiąże się z wykazaniem organowi ewidencyjnemu tytułu prawnego. Prawo własności, które nie ma odzwierciedlenia w odpowiednim dokumencie nie podlega ujawnieniu w tej ewidencji. Zasadą przyjętą przez ustawodawcę jest, aby ewidencja odzwierciedlała stany rzeczywiste dotyczące własności. Z przywołanych powyżej przepisów wynika, że organy ewidencyjne rejestrują stany prawne wynikające z posiadanych dokumentów. Są jednak sytuacje, kiedy podstawą wprowadzenia zmian w egib jest decyzja administracyjna wydana przez organ ewidencyjny, np. ujawnienie władającego na zasadach samoistnego posiadania. Zgodnie z art. 20 ust. 2b Pgik wykazanie w egib takich osób (podmiotów) następuje w wyniku przeprowadzenia modernizacji tej ewidencji lub w ramach bieżącej jej aktualizacji, której dokonuje się w drodze decyzji administracyjnej.
Ponadto MWINGiK wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że fakt władania gruntem przez daną osobę (podmiot) musi być bezsporny w świetle zebranego przez organ materiału dowodowego. Bezsporność ta ma miejsce, gdy władanie gruntem będzie trwałe i będzie miało czytelny zakres oraz będzie wiązało się z pozostawaniem przez przedmiot władania w stałej dyspozycji władającego, z wyłączeniem innych podmiotów. MWINGiK podziela pogląd, że wpis posiadacza samoistnego w egib powinien być dokonany tylko wówczas, gdy władanie jest stanem bezspornym.
Odnosząc powyższe do ustalonego w sprawie stanu faktycznego organ odwoławczy podniósł, że w sprawie przeanalizowano zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności: postanowienie Sądu Rejonowego w W. sygn. akt [...] z dnia 7 stycznia 1992 r., postanowienie Sądu Rejonowego w R. [...] sygn.. akt [...] z dnia 13 listopada 2012 r., protokół z oględzin z dnia 21 marca 2023 r., protokół z wizyty w urzędzie Z. G. i E. C. z dnia 21 marca 2023 r., pisma P. G. -[...], reprezentowanej przez radcę prawnego D. F. z dnia 27 września 2022 r., 19 marca 2023 r., 24 kwietnia 2023 r., 20 lipca 2023 r., 17 i 22 marca 2024 r., 14 i 16 czerwca 2024 r., wraz załącznikami, pisma Z. G. z dnia 5 stycznia 2023 r., 27 marca 2023 r., 16 maja 2024 r. wraz z załącznikami oraz wyrok Sądu Rejonowego w W. Sygn. akt [...]z dnia 13 maja 2024 r., jak też inne dokumenty i pisma zgromadzone w niniejszej sprawie przez organ I instancji.
Z przeprowadzonej analizy ww. materiałów dowodowych jednoznacznie wynika, że P. G.- [...] oraz E. G., reprezentowane przez radcę prawnego D. F. kwestionują władanie działką nr [...] przez M. B. G. i Z. B. G., zaś M. B. G. oraz Z. B. G. podważają władztwo ww. w tym samym zakresie. Pomiędzy wyżej wymienionymi osobami występuje konflikt w zakresie praw do przedmiotowej działki. Wszystkie te osoby uważają się za władające gruntem i starają się to władztwo zamanifestować, czy to w działaniach związanych z zagospodarowaniem faktycznym działki czy też podejmowaniem czynności prawnych, takich jak wystąpienie o zaprzestanie naruszenia władania bądź kwestionowanie decyzji podatkowych wydawanych dla działki nr[...] .
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. B. G. opłacała podatek za przedmiotową nieruchomość w latach 2009 - 2019 r., a P. G.- [...] w latach 2018 2024 jak też, że wszyscy okazywali władztwo nad tą nieruchomością poprzez zbieranie śmieci, wycinanie gałęzi, naklejanie kartek z numerami telefonów oraz oznaczeniem danej nieruchomości jako "teren prywatny". Warto jednak zauważyć, ze zgodnie z zapisami z egib przedmiotowa działka stanowi grunty rolne RVI o pow. 0,7366 ha oraz użytek leśny LsVI o pow. 0,1189 ha, zaś w rzeczywistości jak wynika z dokumentacji fotograficznej grunt ten porośnięty jest licznymi drzewami i krzewami, co wskazuje, że grunt ten jest nieużytkowany i nie był uprawniany od dawna. Nadto, należy wskazać, że z materiału dowodowego, w szczególności wyroku Sądu Rejonowego w W. z dn. 13 maja 2024 r. Sygn. akt [...] jednoznacznie wynika, że pomiędzy stronami postępowania istnieje spór o prawo do posiadania ww. działki, co do którego wszyscy ww. roszczę sobie prawa z uwagi na to, że są spadkobiercami po B. G.. Ponadto, aktualnie ten spór jest na tyle intensywny, że w dniu przeprowadzenia oględzin doszło do bójki, mającej na celu uniemożliwienie części ze stron wzięcia udziału w wizji terenowej i właśnie w taki sposób zamanifestowanie swojego władztwa nad rzeczą. Między stronami występuje konflikt także w kwestii opłacania podatków od przedmiotowej nieruchomości, co potwierdza dokumentacja z postępowań sądowo-administracyjnych dotyczących decyzji podatkowej Vide wyrok WSA w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 560/24.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z kwestią sporną w zakresie wykazania prawa, co do władania na zasadach samoistnego posiadania przedmiotową działką. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że rolą egib i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych/władania, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności/władania, a także, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Całkowicie błędne jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności czy władania, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia ta jest w orzecznictwie traktowana jako oczywista.
Taka sytuacja wystąpiła na gruncie niniejszej sprawy i stanowi próbę przeniesienia sporu cywilnego na grunt postępowania administracyjnego wynikającego z żądania wprowadzenia zmian w egib w zakresie wykazania prawa władania nad przedmiotową działką. Jednakże poprzez żądanie wprowadzenia zmian w egib nie można dochodzić ani udowadniać swoich uprawnień do władania nieruchomością, a decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmiany egib nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem czy to tytułu własności czy to uprawnień do władania nieruchomością.
W związku z powyższym, w ocenie MWINGiK niesłusznie Starosta W. stwierdził, że P. G. -[...] winna być ujawniona jako władająca na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...], jako ta której władztwo jest wyraźniej manifestowane na zewnątrz. W przedmiotowej sprawie istnieje ewidentny spór, co do tego prawa pomiędzy spadkobiercami B. G., która aktualnie jest wykazana jako władająca przedmiotową działką. Materiał dowodowy nie wskazuje, że pozostałe osoby podejmują działania w stosunku do tej działki za zgodą P. G.- [...], więc nie można uznać, że ich władanie powinno być traktowane jako zależne. Z tych też względów organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ujawnienia P. G.- [...] jako władającej działką nr [...], zaś orzekł o odmowie aktualizacji w tym zakresie. Bezsporne jest również, że B. G. nie jest władającą działką, skoro jest osobą zmarłą. O jej wykreślenie wnioskowały wszystkie strony postępowania. Należy wskazać, że egib powinien odzwierciedlać aktualne dane, dlatego też orzeczono o wykreśleniu tego podmiotu, natomiast z uwagi na wyżej opisany konflikt w zakresie władania orzeczono o wpisie dotyczącym władającego jako "nieustalony". W pozostałym zakresie MWINGiK podziela stanowisko organu I instancji o odmowie wykazania pozostałych wnioskujących jako władających ww. działką, jednakże z innych powodów niż to wskazał w swym rozstrzygnięciu Starosta W., a mianowicie z uwagi na zaistniały spór co do władztwa nad rzeczoną działką.
Zatem w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że materiał dowodowy pozwala dokonać aktualizacji egib, jednakże nie pozwala na dokonanie tej aktualizacji zgodnie z żądaniem stron. Władanie działką nr [...] jest kwestionowane, a zagadnienie to może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny, a nie organ administracyjny.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 25 września 2024 r. złożyła P. G.-[...] ( dalej również jako: "skarżąca"). Skarżąca zaskarżyła ww. decyzję w części w jakiej organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Starosty W. i orzekł :
-/ o odmowie aktualizacji EGIB polegającej na wpisaniu G.-[...] jako władającej na zasadach samoistnego posiadania ww. działką nr [...];
-/ wykreśleniu B. G. jako władającej na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...] położona w obrębie [...] miast K. i dokonaniu wpisu władającego jako "nieustalony".
Wobec zaskarżonej decyzji zostały przywołane następujące zarzuty:
Naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy:
a) art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 336 k.c. w związku z art. 339 k.c. oraz w związku z art. 140 k.c. poprzez ich wadliwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez Organ, że Skarżąca nie może być uznania za posiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości, ponieważ nie oddziałuje na rzecz " z wyłączeniem innych osób" - jako że istnieje spór co do posiadania nieruchomości między stronami co uniemożliwia ustalenie posiadacza samoistnego, podczas gdy powyższe przepisy nie wskazują, że posiadanie samoistne musi mieć charakter bezsporny, ani że wszystkie inne osoby w sytuacji sporu winny podejmować działania za zgodą posiadacza samoistnego (co dobitnie obrazuje wyrok Sądu Rejonowego w sprawie o naruszenie posiadania [...] z którego wynika, podjęte przez pozwanych M. i Z. G. działania względem posiadania samoistnego Powódki -Skarżącej w niczym nie wpłynęły na zakres posiadania samoistnego Skarżącej które nie uległo zmianie - mimo błahych i epizodycznych działań pozwanych M. i Z. G.). Organ II instancji pominął także fakt, że wynikające z art. 339 k.c. domniemanie (Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym) dla jego obalenia wymaga przeprowadzenia kontr-dowodu - którego nie przeprowadziła Odwołująca się – M. G.,
b) Art. 20 ust. 2 pkt 1) lit b) w związku z art. 20 ust. 2b, w związku z art. 24 ust. 2a pkt 2) Ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne - poprzez orzeczenie o odmowie aktualizacji EGiB polegającej na wpisaniu P. G. - [...] jako władającej na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...], pomimo wynikającego z w.w przepisów obowiązku organu dokonania aktualizacji ewidencji przeprowadzonej w drodze decyzji administracyjnej.
2) Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) Naruszenie art. 127§1 k.p.a. w związku z art. 138 §1pkt 2 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. - poprzez orzeczenie przez Organ II instancji ponad wniesione odwołanie ex officio, i orzeczenie w przedmiocie odmowie aktualizacji EGIB polegającej na wpisaniu P. G. [...] jako władającej na zasadach samoistnego posiadania działki nr [...] - bez wniesionego w tej części odwołania - co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a, - decyzja II instancji wydana została bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa - gdyż Organ wydał decyzję wykraczającą poza granice zaskarżenia (wniesionego odwołania przez M. G.) ,
b) Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącej - przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz tym samym, nieuwzględnienie stanowiska Skarżącej w piśmie z dnia 14 września 2024 r. "odpowiedź na odwołanie" i wydanie przez Organ decyzji z pominięciem stanowiska Skarżącej względem wniesionego odwołania oraz wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 10 k.p.a.
c) Naruszenie art. 80 k.p.c. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów, a w szczególności niedokonanie przez Organ ustaleń - w zakresie posiadania samoistnego - pomimo istniejącego materiału dowodowego (w tym uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w W. ws [...]) z którego wynika, że Skarżąca włada nieprzerwanie gruntem od 2018 r. - na zasadach posiadania samoistnego, a tym samym - Organ winien tę okoliczność na postawie materiału dowodowego uznać za udowodnioną (bezsporną). Organ natomiast zignorował całkowicie materiał dowodowy w sprawie zakładając a priori, że konflikt między stronami uniemożliwia dokonanie ustaleń w ewidencji, podczas gdy Skarżąca udowodniła posiadanie samoistne nieruchomości: opłacaniem podatku, bieżącymi pracami na w/w nieruchomości polegających m.in. na sprzątaniu nieruchomości oraz wywozie śmieci, oznaczaniem granic działki komunikatami informującymi o wejściu na teren prywatny, prośbami o nie śmiecenie oraz własnym numerem telefonu manifestując tym samym swoje posiadanie również wobec osób postronnych, występowaniem do sąsiadów w sprawach nieruchomości, występowaniem przed Sądami jako posiadacz samoistny: z wnioskiem o ustanowienie służebności osobistej o treści odpowiadającej służebności drogi koniecznej; z powództwem o ochronę posiadania samoistnego.
d) Naruszenie art. 77 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. - poprzez brak dokonania oceny zgromadzonych w sprawie dowodów przez organ II instancji w kontekście oceny - czy Skarżąca włada nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania, pomimo że materiał dowodowy umożliwiał dokonanie takiej oceny (punkt powyżej).
Naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.c. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez:
• wadliwe ustalenie przez Organ (wbrew dowodom w sprawie), że "wszyscy okazywali władztwo nad nieruchomością poprzez zbieranie śmieci, wycinanie gałęzi, naklejanie kartek z numerami telefonów oraz oznaczeniem danej nieruchomości jako "teren prywatny" - podczas gdy tylko i wyłącznie Skarżąca wykazała przełożonymi dowodami swoje władztwo faktyczne nad nieruchomością (corpus), oraz wolę zatrzymania rzeczy dla siebie (animus rem sibi habendi).
• Pominięcie w trakcie rozpatrywania sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowym w W.I Wydział Cywilny sygn. akt: [...] - mimo że z orzeczenia tego wynika, że sąd powszechny rozstrzygnął spór między stronami o naruszenia posiadania i wskazał, że w procesie Skarżąca wykazała fakt samoistnego posiadania nieruchomości od 2018 r. oraz że nie doszło do naruszenia jej posiadania przez Z. i M. G., ponieważ ich działania były zbyt błahe i epizodyczne i nie pozbawili nigdy Skarżącej władztwa nad nieruchomością, oraz M. i Z. G. nigdy nie posiadali samoistnie przedmiotowej nieruchomości.
f) Naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 kp.a., 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie przez organ II instancji postępowania wbrew zasadom praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania - w postaci wydania przez MWINGiK decyzji poza zakresem zaskarżenia oraz uznania, że niemożliwe jest wpisanie w EGiB Skarżącej jako posiadacza samoistnego z powodu sporu między uczestnikami postępowania.
Mając na względzie wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o:
1) Uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2024 r. znak sprawy: [...] - w zaskarżonej części,
Ewentualnie w przypadku niestwierdzenia oraz Sąd przyczyn nieważności decyzji wskazanych w art. 156 k.p.a., wniosła o:
2) Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 września 2024 r. znak sprawy: [...]- w zaskarżonej części,
3) zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu wpisu sądowego.
Ponadto na podstawie art. 106§3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych za pismem z dnia 14 września 2024 r. - dokumentów - które zostały powołane w odpowiedzi na odwołanie a z uwagi na naruszenie art. 10 k.p.a. nie zostały przeprowadzone przez organ II instancji.
W odpowiedzi na skargę MWINGiK wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie przeprowadzonej w dn.14 maja 2025 r. postanowieniem Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., gdyż stanowią one powtórzenie materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych sprawy, a ponadto ich przeprowadzenie nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – zwanej dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne: ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
2. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania".
Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej (art. 24 ust. 2b) zaś odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c).
Podkreślenia wymaga również że rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, a także, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia. Całkowicie błędne jest oczekiwanie, że w ramach postępowania ewidencyjnego dojdzie do załatwienia sporu o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Kwestia ta jest w orzecznictwie traktowana jako oczywista (wyrok NSA z 18 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1265/22).
Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można jednak dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością, a decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności (wyrok WSA w Łodzi z 27 października 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 336/20).
Taka sytuacja wystąpiła natomiast na gruncie niniejszej sprawy i stanowi próbę przeniesienia sporu cywilnego na tryb postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie zgromadzony materiał dowodowy jasno wskazuje, że pomiędzy stronami P. G.- [...] i E. G. a M. B. G. i Z. B. G. istnieje wieloletni spór w zakresie władania na zasadach samoistnego posiadania działką nr [...], a MWINGiK rzeczowo omówił tę kwestię w zaskarżonej decyzji. Wszystkie te osoby uważają się za władające gruntem i starają się to władztwo zamanifestować, czy to w działaniach związanych z zagospodarowaniem faktycznym działki czy też podejmowaniem czynności prawnych, takich jak wystąpienie o zaprzestanie naruszenia władania bądź kwestionowanie decyzji podatkowych wydawanych dla działki nr [...]. Stan ten znajduje również potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w W. sygn. akt [...] z dnia 13 maja 2024 r., jak też w: protokole z wizyty w urzędzie Z. G. i E. C. z dnia 21 marca 2023 r., pismach P. G. -[...], reprezentowanej przez radcę prawnego D. F. z dnia 27 września 2022 r., 19 marca 2023 r., 24 kwietnia 2023 r., 20 lipca 2023 r,, 17 i 22 marca 2024 r., 14 i 16 czerwca 2024 r., a tak że w piśmie z dnia 14 września 2024 r. oraz pismach Z. G. z dnia 5 stycznia 2023 r., 27 marca 2023 r., 16 maja 2024 r. z treści których jednoznacznie wynika, że wszystkie strony postępowania chcą wykazać swoje prawo do władania rzeczoną nieruchomością. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że materiał dowodowy nie pozwala dokonać aktualizacji egib w żądanym zakresie. Władanie działka nr [...] jest kwestionowane i jest przedmiotem sporu, a zagadnienie to może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny, a nie organ administracyjny. Powyższe zostało prawidłowo i trafnie przedstawione w zaskarżonej decyzji MWINGiK. W ocenie Sądu wskazane w treści kontrolowanych decyzji administracyjnych, zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego, są pełne przekonujące i jako takie zasługują na ochronę prawną. W szczególności należy podkreślić, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych jak to stara się wywodzić skarżąca, aby przyjmować, że z wyroku SR w W. z dn. 13 maja 2024 r. sygn. akt [...] wynika tytuł prawny skarżącej do przedmiotowej nieruchomości. Przedmiotem sprawy było naruszenie posiadania, a sąd oddalił powództwo skarżącej przeciwko Z. G. i M.G.. Nie można z nieostrych sformułowań uzasadnienia ww. wyroku w rodzaju "powódka mogła zostać uznana za posiadaczkę samoistną nieruchomości" przyjmować znaczenia prawotwórczego co do tytułu prawnego nieruchomości.
Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można jednak dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością, a decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności (wyrok WSA w Łodzi z 27 października 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 336/20).
W ocenie Sądu słusznie przyjęły rozstrzygające w sprawie organy, że skarżąca nie wykazała, że jest posiadaczem samoistnym spornej nieruchomości. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że materiał dowodowy nie pozwala dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w żądanym zakresie. Władanie sporną działką nr ew. [...] jest kwestionowane, a zagadnienie to może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny, a nie organ administracyjny. Postępowanie ewidencyjne dokumentuje jedynie bezsporne fakty.
Powyższe wywody dostatecznie uzasadniają niezasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podniesione w skardze.
Jako niezasadne Sąd potraktował zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W szczególności niezasadny jest zarzut naruszenia art. 127 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 16 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie orzeczenia przez MWINGiK ponad wniesione odwołanie, co zdaniem skarżącej P. G.- [...] powinno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji MWINGiK. Sąd podziela stanowisko organu o niezwiązaniu organu odwoławczego wniesionym przez stronę odwołaniem. Organ odwoławczy nie jest w szczególności związany podstawami odwołania, co oznacza, że może, a nawet powinien rozpatrzyć sprawę w granicach nieobjętych zakresem odwołania, jeżeli jest to niezbędne dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Co więcej obecnie obowiązująca linia orzecznicza wskazuje, że jeżeli odwołujący jednoznacznie nie ogranicza swojego żądania, to należy przyjąć, że zaskarża on decyzję i instancji w całości. Wówczas organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć całą sprawę administracyjną, która stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty w całości lub w części, stosownie do art. 138 kpa. Jedynym ograniczeniem procesowym organu odwoławczego jest zakaz reformiationis in peius z art. 139 kpa ( zakaz wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się), ale ten wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie miał miejsca.
Jako niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 9 i 10 kpa. W ocenie Sądu Starosta W. zapewnił czynny udział stronom w niniejszym postępowaniu administracyjnym i spełnił obowiązek informacyjny wynikający z art. 9 i 10 K.p.a. Organ I instancji przed wydaniem swojej decyzji zapewnił stronom możliwość wypowiedzenia się w sprawie i zapoznania się materiałem dowodowym, z czego strony skorzystały. Należy również dodać, że zarówno organ I Instancji jak i organ odwoławczy uwzględnili przedstawione przez skarżących dowody, które strony wniosły do sprawy. Natomiast, organ II instancji nie zgromadził dodatkowego materiału dowodowego w sprawie niż ten przekazany przez Starostę, z którym strony mogły się zapoznać w trakcie prowadzonego postępowania. Ponadto należy wskazać, że skarżąca na etapie postępowania odwoławczego była reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. A. K.- [...] - (pełnomocnictwo w aktach sprawy organu II instancji), która w dniu 5 września 2024 r. zapoznała się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (protokół z powyższych czynności znajduje się w aktach sprawy organu II instancji). Zatem do chwili wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy miała stosunkowo dużo czasu, by we właściwym terminie się co do niego wypowiedzieć. Bezzasadne są zatem zarzuty skarżącej dotyczące nierespektowania przez MWINGiK przepisów stanowiących podstawę wydania powyższego orzeczenia.
Ponadto, jak to wykazano wyżej, organy ewidencyjne prowadzące postępowanie w sprawie zebrały kompleksowy materiał dowodowy, dokonały jego pełnego rozpatrzenia, stąd zarzuty skarżącej odnośnie naruszenia przez organ art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 140 K.p.a. w związku z naruszeniem art. 80 k.p.c. oraz art. 336, art. 339 i art. 140 k.c. są nieuzasadnione. Jednocześnie Sąd wskazuje, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.c. bowiem w niniejszej sprawie nie miały one zastosowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło