VIII SA/Wa 286/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej także: "skarżąca") od decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] (dalej także: "organ I instancji") w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na Antoniego Stopę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca w dniu 23 stycznia 2015 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem A. S.. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż A. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 1987 r., wydanym przez Komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w [...], z którego wynika, iż inwalidztwo jest trwałe i istnieją przeciwwskazania do zatrudnienia. Żona A. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w okresie do dnia [...] kwietnia 2016 r. Dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł na osobę i nie przekracza kryterium dochodowego. Organ I instancji ustalił jednocześnie, iż A. S. zamieszkuje ze skarżącą, która sprawuje nad nim opiekę. Ustalono jednocześnie, iż mąż skarżącej pobiera od dnia [...] lipca 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne na swojego brata. Powołując się w tych okolicznościach na art. 16a ust. 8 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114; dalej: "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo m. in. do świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji wskazał, iż skarżąca nie ma prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazując na powyższe organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił D. K. powyższego świadczenia. Odwołanie od decyzji, o której mowa wniosła D. K.. Skarżąca w odwołaniu wniosła o jego pozytywne rozpatrzenie. Wskazała, iż decyzja jest krzywdząca, gdyż pobieranie przez męża świadczenia pielęgnacyjnego na jego brata nie powinno mieć związku z prawem do świadczenia, o jakie ubiega się skarżąca w związku ze sprawowaniem opieki nad jej niepełnosprawnym ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż mąż skarżącej M. K. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] grudnia 2013 r. na czas nieokreślony, w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem A. K.. Przywołując art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazało, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała przesłanka negatywna z art. 16a ust. 8 pkt 4 tej ustawy. Mąż skarżącej jest bowiem członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych i pobieranie przez M. K.świadczenia pielęgnacyjnego, w świetle art. 16a ust. 8 pkt 4 ww. ustawy powoduje, iż specjalny zasiłek opiekuńczy skarżącej nie przysługuje. Przepisy nie pozwalają zaś na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy, mimo trudnej sytuacji strony. Pismem z dnia 31 marca 2015 r. D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarżąca wniosła o wnikliwe zbadanie sprawy i wydanie korzystnego dla niej wyroku. Podniosła, że decyzje, które otrzymała w przedmiotowej sprawie są dla niej krzywdzące, albowiem oboje rodzice wymagają stałej opieki, co nie pozwala skarżącej podjąć żadnej pracy. Mąż tymczasem sprawuje opiekę nad swoimi bliskimi: bratem i matką. W ocenie skarżącej za istotną w sprawie nie powinna być uznana okoliczność sprawowania przez męża opieki, o której mowa wyżej, ale spełnienie kryterium dochodowego, wskazujące na trudną sytuację finansową rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności, dokonują kontroli zaskarżonego aktu (tu decyzja) w zakresie zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak określonym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. D. K. wystąpiła w dniu 23 stycznia 2015 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z opieką nad ojcem A. S.. Rozpatrując powyższy wniosek organ I instancji ustalił, iż mężowi skarżącej M. K. decyzją nr [...] z dnia 30 stycznia 2014 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższa okoliczność stała się przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskazanego we wniosku z dnia 23 stycznia 2015 r. z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 16a ust. 8 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazać w tym miejscu należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy jest jednym ze świadczeń rodzinnych wymienionym w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a regulacja dotycząca tego świadczenia została zawarta w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten zawiera pozytywne przesłanki, których spełnienie jest konieczne dla przyznania powyższego świadczenia oraz przesłanki negatywne, których spełnianie wyłącza możliwość jego przyznania. Zgodnie bowiem z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl ust. 2 art. 16a ww. ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, przy czym przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. W ust. 8 art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano okoliczności, których zaistnienie sprawia, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Wśród tych okoliczności w punkcie 4 art. 16a ust. 8 wymieniono m. in. sytuację, w której członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć przy tym należy, iż przyznanie lub odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest uzależniona od uznania orzekających w sprawie organów, ale od spełnienia przesłanek pozytywnych koniecznych do jego przyznania i braku przesłanek negatywnych uniemożliwiających jego przyznanie. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie zakwestionowały spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zauważyć jedynie należy, iż A. S. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia trwale i z wszelkimi przeciwwskazaniami do zatrudnienia oraz wskazaniem wymagania opieki osób drugich orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 2 w [...] z dnia [...] lipca 1979 r., zaś przywoływane przez organ I instancji orzeczenie pochodzi z daty 8 czerwca 1977 r. i wskazuje na czasowe zaliczenie do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, z jednoczesnym wskazaniem badania kontrolnego na czerwiec 1979 r. Powyższe uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wskazujące na naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. pozostają jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Nie powodują bowiem wady ustalenia stanu faktycznego co do okoliczności spełnienia przesłanek z art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okoliczność pobierania przez M. K. świadczenia pielęgnacyjnego nie jest sporna, a wyjaśnienia wymaga jedynie okoliczność, czy pobieranie tego świadczenia przez męża skarżącej, tak jak to ustaliły orzekające w sprawie organy wywiera wpływ na uprawnienie skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Rozważania w tym zakresie należy rozpocząć od definicji rodziny wskazanej w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem rodzina - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Treść powyższego przepisu wskazuje, iż członkiem rodziny jest m. in. małżonek. W tych okolicznościach zapisy zawarte w art. 16a ust. 8 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z których wynika, iż specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dotyczą skarżącej i jej męża. Tym samym pobieranie przez M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przyznane na A. K. wyłącza możliwość przyznania skarżącej wnioskowanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Orzekające w sprawie organy odmawiając w tych okolicznościach przyznania prawa do świadczenia, o którym mowa nie naruszyły prawa. Jak trafnie wskazano, trudna sytuacja finansowa, materialna czy zdrowotna rodziny nie pozwalają na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, wobec bezwzględnie obowiązującego charakteru przepisów, mających zastosowanie w sprawie. Z tych też względów argumentacja skargi odwołująca się do tego rodzaju okoliczności nie może zostać uwzględniona. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę zgodnie z treścią wyroku.