VIII SA/Wa 3/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant referent stażysta Aleksandra Żurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania T. Ł. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Burmistrza [...] (dalej: organ I instancji, Burmistrz) z [...]lipca 2018 r. znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 [...] wraz z niezbędną infrastrukturą) w miejscowości [...], na działkach o nr ew. [...],[...],[...],[...], obręb 0009, gmina [...]– na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1257, ze zm. dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: W dniu [...]czerwca 2016 r. [...]sp. z o.o. (dalej: spółka, skarżąca) zwróciła się o wydanie decyzji środowiskowej dla planowanej inwestycji. Do wniosku dołączony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane na podstawie § 2 ust 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t. j. Dz. U. 2016 r., poz. 71) do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny. Burmistrz wystąpił do właściwych organów o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...][...]sierpnia 2016 r. wydał pozytywną opinię sanitarną w tym przedmiocie. Również Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...]postanowieniem z [...]listopada 2016 r. uzgodnił przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji. W dniu [...]stycznia 2017 r. organ I instancji wydał decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia. W wyniku odwołania złożonego od tej decyzji SKO decyzją z [...]kwietnia 2017 r. znak: [...]uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na potrzebę uzupełnienia wniosku oraz ustalenie faktycznego zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, ustalenie stron postępowania oraz dokonanie oceny prawidłowości sporządzonego raportu. Kolejną decyzją z [...]listopada 2017 r. Burmistrz ponownie określił środowiskowe uwarunkowania dla zamierzonego przedsięwzięcia. Decyzja ta również została uchylona przez Kolegium, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem w dalszym ciągu nie określono prawidłowo zasięgu oddziaływania inwestycji, a co za tym idzie – stron postępowania. Po uchyleniu ww. decyzji organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie zastosował się do wskazań Kolegium. Inwestor na wezwanie organu I instancji przedłożył mapy z zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia z uwidocznieniem numerów działek objętych tym oddziaływaniem i udokumentował, kto jest właścicielem tych działek. W dniu [...]lipca 2018 r. wydana została decyzja, która stanowi przedmiot niniejszego rozstrzygnięcia. Na jej mocy Burmistrz ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu zwierząt (zespołu 9 [...] wraz z niezbędną infrastrukturą) na działkach o nr ewid. [...],[...],[...],[...]położonych w [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w ramach planowanego przedsięwzięcia planuje się wykonanie 9 [...], 9 zespołów silosów [...], 9 [...], budynku kotłowni, ujęcia własnego (studni głębinowej), hydroforni oraz stacji uzdatniania wód ze zbiornikiem odstojnika, pomieszczenia do magazynowania odpadów z konfiskatorem, myjki dezynfekcyjnej, wagi najazdowej, dwóch zbiorników przeciwpożarowych, trzech zbiorników na ścieki technologiczne, pomieszczenia agregatu prądotwórczego i stacji trafo, dwóch placów manewrowych, wewnętrznych sieci komunikacyjnych, sanitarnych i energetycznych, budynku socjalno – biurowego oraz zbiornika na ścieki bytowe. Powierzchnia zabudowy ww. obiektów inwentarskich będzie wynosiła ok. 34.700 m2. W budynkach tych prowadzony będzie [...]do 712.530 sztuk [...] (2850 DJP) - [...]do 4 tygodnia cyklu, w systemie [...]. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją, do 5 tygodnia chowu w wyżej wymienionych budynkach znajdowało się będzie 646.470 sztuk [...] (2586 DJP), a po 5 tygodniu cyklu – 576.810 sztuk [...] (2307 DJP). Najbliższe zbudowania mieszkalne usytuowane są w odległości około 500 m od terenu przedmiotowej inwestycji. Inwestycja zlokalizowana jest na terenie, który nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W dalszej części uzasadnienia Burmistrz podał rozwiązania jakie zostaną podjęte w celu emisji substancji do powietrza. Powstające na etapie realizacji przedsięwzięcia ścieki bytowe gromadzone będą w szczelnych bezodpływowych zbiornikach, które będą systematycznie opróżniane przez uprawnione do tego podmioty, a ich zawartość wywożona do oczyszczalni ścieków. Organ omówił także warunki magazynowania odpadów innych niż niebezpieczne i odpadów niebezpiecznych, powstających na etapie realizacji przedsięwzięcia, i podniósł, że będą one przekazywane uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwienia. Nadto nałożono na inwestora warunki dotyczące rodzajów, liczby i parametrów wentylatorów. W celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów [...], a odpowietrzniki silosów zostaną zaopatrzone w worki odpylające. Transport obornika do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie przystosowanymi do tego celu środkami transportu, w sposób w jak największym stopniu ograniczający uciążliwość odorową oraz wtórne pylenie. Sztuki padłe do czasu ich wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową i zagrożenia chorobotwórcze. Ustalono nadto, że źródłami emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia będą: systemy wentylacyjne obiektów inwentarskich, kotłownia, agregat prądotwórczy, silosy [...]oraz środki transportu (wykorzystywane do zasiedlenia [...], wywozu [...],[...], odpadów i ścieków oraz dowozu [...]) poruszające się po terenie planowanej inwestycji. W niniejszej decyzji Burmistrz wprowadził również warunki dotyczące parametrów, rodzaju i liczby planowanych do zainstalowania wentylatorów w budynkach inwentarskich, parametrów planowanych na cele ogrzewania wyżej wymienionych budynków kotłowni, parametrów planowanego agregatu prądotwórczego oraz ilości planowanych do posadowienia silosów paszowych. Następnie organ I instancji podniósł, że na etapie poprowadzonego postępowania mieszkańcy sołectwa [...] zgłosili sprzeciw wobec planowanej inwestycji. W pismach kierowanych do organu wyrażano zastrzeżenia do uzgodnień wydanych przez PPIS oraz RDOŚ, a nadto nie zgadzano się ze stwierdzeniem, że planowane przedsięwzięcie nie stanowić będzie nadmiernych uciążliwości dla mieszkańców okolicznych terenów. Planowane przedsięwzięcie będzie miało nadto wpływ na urodzajność gleb. Zwracali uwagę, że w wyniku eksploatacji [...]następować będzie emisja do środowiska ścieków bytowych, ścieków przemysłowych, odpadów komunalnych, zwłok zwierzęcych, pyłów i gazów oraz substancji odorowych. W pismach zawarto również stwierdzenia, że na terenach tych występują rośliny i zwierzęta objęte ochroną. Tożsame zastrzeżenia wyrażała w piśmie z [...]grudnia 2016 r. skarżąca. Odnosząc się do powyższych twierdzeń Burmistrz podał, że zastrzeżenia zgłaszane w pismach nie zostały potwierdzone w raporcie - podczas rozpoznania przyrodniczego zarówno na terenie inwestycyjnym, jak i w jego bezpośrednim otoczeniu nie odnotowano gatunków roślin i zwierząt podlegających ochronie prawnej. Nie stwierdzono również cennych lub rzadko spotykanych gatunków. Dodatkowo wyjaśnił, że w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji występują otwarte tereny rolnicze (łąki, pastwiska, grunty orne i użytki zielone), zadrzewienia śródpolne i nieużytki rolne, kompleksy leśne oraz drogi gminne. Organ I instancji stwierdził, że do obecnej chwili nie ma Polskich Norm dotyczących uciążliwości zapachowych. Jednak przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na powietrze wykazała, że na etapie eksploatacji przedmiotowej inwestycji, poziomy substancji odoroczynnych takich jak amoniak, czy siarkowodór pochodzących z procesów technologicznych, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 roku w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87). Również analiza rozprzestrzeniania się hałasu nie wykazała, iż podczas fazy eksploatacji planowanej inwestycji, przy zachowaniu określonych w niniejszej decyzji warunków, nie będą dotrzymane poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie. Zasięg oddziaływania planowanego ujęcia (leja depresji) nie wpłynie negatywnie na najbliższe czynne ujęcie wód podziemnych, ujmujące wodę z tej samej warstwy, a także na wody powierzchniowe, w tym obszary podmokłe oraz rzekę [...]. Burmistrz podniósł nadto, że zarówno RDOŚ jak i PPIS pozytywnie uzgodniły i zaopiniowały realizację przedsięwzięcia. Wyniki tych uzgodnień oraz ustalenia zawarte w raporcie, stanowią część materiału dowodowego sprawy, które podlega ocenie. Skoro żadna ze stron nie zaoferowała dowodów podważających wiarygodność raportu, brak jest podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 7 kpa. Brak również podstaw do weryfikacji raportu poprzez powołanie biegłego. Wiedzą specjalistyczną legitymują się bowiem obydwa organy współdziałające. Organ wskazał nadto, że w wariancie realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, wybranym przez Inwestora, sprecyzowany został sposób prowadzenia działalności (technologia) oraz zagospodarowanie terenu. Zaplanowano rozwiązania korzystne dla tego typu przedsięwzięcia. Jest ono usytuowane w dość znacznej odległości od zabudowy mieszkalnej (ok. 500 m). Za wyborem takiego wariantu przemawia również między innymi dostępna powierzchnia, dotychczasowa infrastruktura terenu, aktualny sposób zagospodarowania gruntów i ich rodzaj, konieczność ograniczenia ponadnormatywnych oddziaływań do granic terenu, do którego inwestor posiada tytuł władania, zagospodarowanie terenów sąsiednich, usytuowanie względem zabudowy chronionej, istniejące i możliwe dojazdy do planowanego obiektu. W celu optymalnego rozwiązania w ramach zrównoważonego rozwoju inwestor planuje pozostawić znaczną część powierzchni biologicznie czynnej (ok. 45% działek). Zdaniem organu I instancji zarówno opracowany raport wraz z jego uzupełnieniami, jak i analiza przedmiotowego przedsięwzięcia z uwzględnieniem jego lokalizacji i charakteru oraz dobranej technologii, pozwala stwierdzić, że przy właściwej realizacji przedsięwzięcia jak i eksploatacji na zasadach przedstawionych w raporcie nie należy się spodziewać znaczących negatywnych oddziaływań na środowisko naturalne w tym przyrodę, ekosystemy i krajobraz obszaru. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła m. in. T. Ł.. Podniosła, że postępowanie przeprowadzone było nierzetelnie, nie uwzględniono dowodów, które przedstawione zostały przez mieszkańców . Burmistrz nie zwrócił uwagi na sprzeciw społeczeństwa, raport oddziaływania na środowisko nie został uaktualniony i zweryfikowany, a istnieją dowody na podważenie wiarygodności raportu, nie uwzględniono zwierząt chronionych występujących na terenie wsi [...]. Zarzucono, że decyzja jest sprzeczna ze strategią rozwoju gminy, która zakłada wykorzystanie znaczących walorów przyrodniczych gminy dla rozwoju turystyki i rekreacji. W [...]są urodzajne gleby, są gospodarstwa ekologiczne w odległości ok.700-900m od planowanej inwestycji, które mogą być narażone na zniszczenie. Nie wzięto pod uwagę istnienia szlaku turystycznego, a rozpoznanie przyrodnicze jest niepewne. SKO, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie podniosło, że sporządzony na wniosek inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko był przedmiotem oceny organów wyspecjalizowanych. Zarówno PPIS jak i RDOŚ pozytywnie oceniły możliwość realizacji przedsięwzięcia na wskazanym przez inwestora terenie. Zdaniem Kolegium znajdujący się w aktach sprawy raport wraz z jego uzupełnieniami spełnia wszystkie wymogi określone w art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przyjęte w raporcie rozwiązania, po ich zastosowaniu w toku realizacji planowanego przedsięwzięcia uzasadniają pogląd, że przedsięwzięcie to nie będzie ponadnormatywnie oddziaływać na środowisko i najbliższe otoczenie. Nadto przyjęty przez inwestora wariant realizacji planowanego przedsięwzięcia jest najkorzystniejszy. Przedmiotowe przedsięwzięcie będzie oddalone od zabudowy mieszkaniowej o ok. 500m, co jest dodatkowym atutem przemawiającym za jego lokalizacją we wskazanym miejscu. W ocenie SKO, decyzja organu I instancji, oprócz przedstawienia przebiegu toku postępowania i opisu stanu faktycznego, zawiera szczegółową ocenę przyjętych w raporcie rozwiązań w zakresie realizacji przedsięwzięcia. Odwołujący zaś nie przedstawili żadnych udokumentowanych zarzutów pod adresem raportu. Nie jest zasadnym zarzut, że w toku postępowania organ nie wziął pod uwagę obaw mieszkańców o pogorszeniu warunków życia oraz znoszenia przykrych emisji zapachowych. Organ szczegółowo odniósł się do wszystkich zgłoszonych w toku postępowania uwag, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powodem odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie może być sprzeciw społeczny czy protesty mieszkańców. Odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia musi wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji odmownej, a ustalenia poczynione w toku postępowania, dawały podstawy do wydania pozytywnej decyzji środowiskowej. Na rozstrzygnięcie w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie może też mieć wpływu kwestia związana z ewentualnym obniżeniem wartości nieruchomości położonych w pobliżu przedsięwzięcia. Za nietrafny Kolegium uznało zarzut dotyczący braku poinformowania stron o tym, że są stronami wszczętego postępowania. W sytuacji wielości stron postępowania ustawodawca przewidział możliwość ich informowaniao zapadłych w toku postępowania rozstrzygnięciach poprzez obwieszczenia, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła, że Burmistrz nie dołożył należytej staranności dla zapewnienia realizacji zasady zawartej w art. 9 kpa. Strony postępowanie nie zostały bowiem należycie i wyczerpująco poinformowane o okolicznościach faktycznych i prawnych lokalizacji inwestycji mogących mieć negatywny wpływ na ich prawa własności nieruchomości zlokalizowanych w strefie oddziaływania przedsięwzięcia. Prawo to zostanie ograniczone powstaniem fermy brojlerów o łącznej rocznej obsadzie około 5 mln sztuk poprzez ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości, obniżenie ich wartości rynkowej oraz utrudnianie prowadzenia podstawowej dla stron działalności, jaką jest rolnictwo. Burmistrz nie zapewnił nadto stronom w sposób należyty czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Świadczy o tym fakt, że inwestor w dniu [...]czerwca 2016 r. złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Informacja ta nie została podana do publicznej wiadomości. Realizacji omawianej zasady nie służyło nadto przyjęcie, że zawiadomienia stron o toczącym się postępowaniu zostanie dokonane przez obwieszczenie określone w art. 49 kpa. Organy obu instancji nie przeprowadziły z urzędu dowodów: opinii biegłego w celu oceny warunków przedsięwzięcia w kontekście oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, mimo, że strony postępowania zwracały uwagę na konkretne nieprawidłowości raportu. Jednocześnie wskazano, że strony postępowania nie miały obowiązku przedstawienia kontrraportu. Zdaniem skarżącej wybudowanie ww. fermy stanowić będzie naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju i zasady równości wobec prawa. Skarżąca zakwestionowała także prawidłowość raportu. Wskazała, że w sposób niewystarczający opisano w nim warianty przedsięwzięcia, ograniczając się jedynie do ogólnych stwierdzeń. Zaproponowane przez inwestora warianty zostały opisane w sposób nie odpowiadający wymaganiom art. 66 ustawy. Do opisanych wariantów nie odniosły się organy uzgadniające. Nadto w raporcie: - nie wskazano harmonogramu realizacji projektu i prowadzonych prac. Wnioskodawca nie zawarł w raporcie szczegółowych danych dotyczących czasu rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych etapów realizacji przedsięwzięcia; - nie określono częstotliwości, rodzaju oraz ilości pojazdów związanych z transportem materiałów budowlanych i elementów przedsięwzięcia. Wnioskodawca zaznaczył jedynie konieczność istnienia poszczególnych pojazdów, ale nie opisał zagadnień związanych z ich wykorzystywaniem przy realizacji przedsięwzięcia; - nie wskazano przewidywanej liczby osób zatrudnionych podczas budowy, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia; - nie opisano wszystkich przewidywanych rodzajów i ilości odpadów, które powstaną na etapie budowy, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia z uwzględnieniem poszczególnych elementów przedsięwzięcia oraz dokładnego sposobu postępowania z nimi i nie wskazano dokładnych miejsc ich składowania. W raporcie wymieniono odpady, jakie powstaną na etapie budowy i eksploatacji przedsięwzięcia. Z powyższych danych nie wynika czy podane wielkości odnoszą się do budowy wszystkich elementów przedsięwzięcia. Z uwagi na powyższe wnioskodawca powinien podać przewidywane rodzaje i ilości odpadów odrębnie dla każdego z elementów przedsięwzięcia; - niedostatecznie opisano rodzaj i ilości zanieczyszczeń powietrza, jakie powstaną podczas budowy i likwidacji [...]. Konieczne jest określenie wprowadzanych do powietrza rodzajów i ilości gazów lub pyłów przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa wraz ze wskazaniem czasu pracy źródeł powstawania i miejsc wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza. Wymagane jest określenie wpływu przedsięwzięcia na powietrze, z uwzględnieniem stanu powietrza na terenie objętym wnioskiem; - nie określono wielkości i rodzaju emisji, jakie mogą powstać w wypadku wystąpienia poważnej awarii podczas budowy, eksploatacji oraz likwidacji [...]. W zakresie wystąpienia poważnej awarii raport ograniczył się do wykazania, że zgodnie z właściwym rozporządzeniem [...] nie można zaliczyć do kategorii zakładów o zwiększonym lub dużym ryzyku, a co za tym idzie eksploatacja [...] nie niesie ze sobą możliwości wystąpienia poważnej awarii w rozumieniu prawa ochrony środowiska. Z uwagi jednak na charakter obszaru objętego inwestycją (pola uprawne, bliskość miejscowości oraz obszarów leśnych) należy zauważyć, że koniecznym jest przeprowadzenie analizy skutków wystąpienia pożaru (szczególnie w okresie długotrwałej suszy lub żniw), jeśli zainstalowane w obiektach systemy zabezpieczeń ppoż zawiodą. Przewidywać należy, że ewentualny pożar w tych warunkach będzie bardzo destruktywny dla otoczenia i może nieść ze sobą poważne konsekwencje dla środowiska oraz warunków życia ludzi, w tym straty finansowe i inne; - raport nie przedstawia szacunków dotyczących wpływu inwestycji na atrakcyjność krajobrazową i wpływ tego na zyski z rynku turystyki i agroturystyki z rejonu. Dla niektórych mieszkańców może to oznaczać znaczne ograniczenie w ilości klientów korzystających z tego typu wypoczynku, a co za tym idzie zmniejszenie wpływów do budżetu domowego. Uniemożliwia to właściwą ocenę przez społeczeństwo szacowanego oddziaływania inwestycji na warunki ich życia; - raport zawiera sprzeczne informacje na temat ilości zainstalowanych kotłów; - w raporcie zaniżono wskaźnik zużycia paszy; - z raportu wynika, że każdy kurnik wyposażony będzie w 11 wentylatorów dachowych o wydajności 22.000 m3/h tymczasem w analizie akustycznej do raportu o oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia tabela 2 str. 6 do obliczenia hałasu przyjęto wentylatory dachowe o wydajności 12.000 m3/h; - uproszczono obliczenia dotyczące samochodów; - przyjęto do obliczenia 100% emisji gazów z [...] poprzez wentylację natomiast pominięto emisję gazów w czasie usuwania obornika i czyszczenia [...]; - w obliczeniach nie wzięto agregatu prądotwórczego; - nie określono % ilości padłych sztuk lub ubitych z konieczności. Końcowo wskazano, że raport nie przewiduje zabezpieczeń na wypadek awarii, klęski żywiołowej, nie przewiduje sytuacji odbiegającej od warunków normalnych m.in. wystąpienia choroby powodującej w skrajnym przypadku likwidację stada. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej również: "P.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wspomniane wyżej naruszenie polegało na tym, iż wbrew art. 15 i 138 kpa w związku z art. 7 i 77 § 1 i 107 § 3 kpa, organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie na skutek wniesionego odwołania, ograniczył się jedynie do przytoczenia przebiegu sprawy i pobieżnej oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz częściowo zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ nie poddał ocenie czy istniała konieczność uaktualnienia i zweryfikowania raportu co podniesiono w odwołaniu, nie odniósł się do kwestii zwierząt chronionych ([...]) czy też jak podniosła strona odwołująca sprzeczności decyzji Burmistrza ze strategią rozwoju Gminy [...], która zakłada wykorzystanie znaczących walorów przyrodniczych gminy dla rozwoju turystyki i rekreacji. Ponadto brak jest odniesienia do ochrony zbiorników wodnych służących rekreacji. W ocenie Sądu organ uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy poprzez wnikliwe i rzetelne wyjaśnienie jej wszystkich aspektów, do czego był zobowiązany na mocy art. 15 kpa. Zgodnie bowiem z przywołanym art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, iż strona postępowania administracyjnego ma prawo żądać, aby dotycząca ją sprawa administracyjna, w przedmiocie której orzekł już organ I instancji, została merytorycznie rozpatrzona ponownie, tym razem przez organ wyższej instancji. W rozpoznawanej sprawie, jak wskazano na wstępie Kolegium dokonało bardzo lakonicznej oceny i analizy zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem środowiskowych uwarunkowań realizacji planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Wywody organu ograniczają się jedynie do pobieżnego odniesienia się do decyzji organu I instancji. Podnieść należy, iż obowiązkiem organu odwoławczego było dokonanie oceny prawnej i faktycznej sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami. W sytuacji zatem gdy przepisy te stanowią, iż jeden z podstawowych dowodów w sprawie - raport oddziaływania inwestycji na środowisko, przedkłada inwestor, rolą orzekającego w sprawie organu, było między innymi; dokonanie jego oceny, jak każdego dowodu w celu ustalenia, wpływu planowanej inwestycji na zdrowie ludzi oraz przeprowadzenie analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem, czy jest on wystarczający do zaopiniowania planowanego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie uprawnień przysługujących organowi. Powyższym obowiązkom, w ocenie Sądu organ orzekający w sprawie uchybił. Sąd zauważa, iż w decyzji z dnia [...]kwietnia 2017 r. Znak: [...], Kolegium zwracało uwagę organowi I instancji na obowiązek szczegółowego ustalenia, czy załączony do akt raport spełnia wszystkie wymogi wynikające z art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko ((Dz.U. 2016.353 t.j., dalej "o.o.ś.", "ustawa środowiskowa"). W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie dostrzegło braku oceny raportu przez organ I instancji. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi ustawa o.o.ś. i Sąd dokonał kontroli przedmiotowego postępowania w oparciu o przepisy ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2017 r. Wydanie decyzji środowiskowej, która co należy podkreślić służy jedynie ocenie następstw dla środowiska, wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia, ale nie przesądza samej możliwości przystąpienia do jego realizacji. Inaczej rzecz ujmując – rolą postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, a nie wydanie generalnej zgody na wykonanie przedsięwzięcia. Zauważyć też należy, że mimo, iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił mu wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wszechstronna i wieloaspektowa. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmuje w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. W art. 66 ust. 1 o.o.ś. ustawodawca zawarł listę elementów, które powinien zawierać prawidłowo sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W rozpatrywanej sprawie organy nie oceniły raportu pod względem kompletności, pominęły weryfikację podmiotu, nie dostrzegły braku podpisu pod drugim uzupełniniem. Raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, lecz o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika w szczególności z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13). Raport jako dowód oznacza dokument w postaci merytorycznego opracowania, na podstawie którego formułuje się twierdzenia dowodowe dotyczące wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Proces dowodzenia, którego przedmiot stanowi raport jest realizowany ze względu na określone twierdzenia dowodowe, które już nie są przedmiotem dowodu w ramach ciągu dowodowego oraz przy użyciu określonych reguł – dyrektyw dowodowych. Zdaniem W. Radeckiego, raport jest nienazwanym w kpa środkiem dowodowym. Do raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego określone w kpa, w tym zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Dowodem jest środek dowodowy, który umożliwia dowodzenie, a więc pozwala na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym o prawdziwości twierdzeń o tych faktach. Raport jako dokument prywatny stanowi dowód, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Jak twierdzi T. Wiśniewski, dokument prywatny, obok domniemania autentyczności, korzysta także z domniemania, że zawarte w nim oświadczenie złożyła osoby, która go podpisała. W odniesieniu do dokumentu prywatnego obowiązują więc dwa domniemania: prawdziwości podpisu oraz niesfałszowania jego tekstu. Z tego powodu zagadnienie przeprowadzenia przeciwdowodu w razie obalania tych domniemań unormowano dwojako, a mianowicie, w zależności od tego, czy kwestionowany dokument prywatny podpisała strona czy też osoba trzecia (T. Wiśniewski, Przebieg procesu cywilnego, LEX 2013, nr 173319.). J. Borkowski uważa, że "Przepisy kpa wykluczają dowolne gromadzenie wszelkich informacji na rzecz uregulowanego prawnie. Takim środkiem uporządkowania informacji, które zbiera organ administracyjny, jest pojęcie dowodu, udowodnienia i materiału dowodowego" (J. Borkowski, [w:] J. Borkowski (red.), Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 154.). Raport będący dokumentem prywatnym jest wystawiany przez osoby prywatne. Moc dowodowa tego rodzaju dokumentów jest bardzo ograniczona. Oznaczają one tyle, że stwierdzenia w nich zawarte pochodzą od osób, które je wystawiły. Organ administracji ma prawo swobodnie oceniać stwierdzenia zawarte w tych dokumentach. Raport może być kwestionowany przez strony, jak również przedstawicieli społeczeństwa. Nie ulega wątpliwości, że skuteczność zarzutów wobec raportu może być różna w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa organ jest zobligowany do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W związku z tym organ musi samodzielnie ocenić raport, a wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Tymczasem, z uzasadnienia decyzji organu I instancji w gruncie rzeczy nie wynika, aby organ ten w ogóle dokonał oceny raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko pod kątem jego kompletności oraz czy spełnia wymogi art. 66 o.o.ś. Również dokonana ocena przez Kolegium jest bardzo pobieżna co jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych – patrz wyrok NSA z 18 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2151/14, LEX nr 2083431. W rozpatrywanej sprawie w aktach administracyjnych znajduje się raport o oddziaływaniu na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia opracowany przez zespół [...]w [...]. Sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy organ I instancji nie dokonał oceny raportu według powyższych wskazań Sądu. Przy braku oceny raportu przez organ I instancji, nie do zaakceptowania jest dokonanie pobieżnej oceny raportu przez Kolegium. Zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Raport powinien także zawierać opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie (art. 66 § 1 pkt 4). Niepodejmowanie przedsięwzięcia nie jest zatem wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 5. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (por. wyroki NSA: z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, publ.orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dokonał oceny czy raport rzetelnie przedstawia analizę wszystkich wariantów. Zaznaczenia tu wymaga, że warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Ustawodawca w żaden sposób nie definiuje racjonalnego wariantu alternatywnego. Pewne jest jednak, że opis analizowanych wariantów powinien być na tyle rzetelny i dokładny, by organ rozpatrujący sprawę mógł zbadać, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora, czy też w wariancie alternatywnym. Przygotowanie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego wymaga każdorazowo przeprowadzenia indywidualnej oceny danego przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdyby ten wariant miał być zrealizowany. "Racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Dodać należy, że racjonalny wariant alternatywny nie może mieć więc charakteru abstrakcyjnego czy też teoretycznego. Nie należy więc przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych). Z kolei "alternatywność" oznacza, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Nie jest też wykluczone odwoływanie się do innych różnic, wynikających np. z kryteriów ekonomicznych i społecznych. Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dokonując analizy poszczególnych wariantów pod kątem oddziaływania na środowisko, odniósł się wyłącznie do wariantu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia (str. 23 decyzji organu I instancji). Wskazał, że: "w wariancie Inwestora sprecyzowany został sposób prowadzenia działalności (technologii) oraz zagospodarowanie terenu. Zaplanowano rozwiązania korzystne dla tego typu przedsięwzięcia. Jest ono usytuowane w dość znacznej odległości od zabudowy mieszkalnej (ok. 500m). Za wyborem takiego wariantu przemawia również m.in. dostępna powierzchnia, dotychczasowa infrastruktura terenu, aktualny sposób zagospodarowania gruntów i ich rodzaj, konieczność ograniczenia ponadnormatywnych oddziaływań do granic terenu, do którego Inwestor posiada tytuł władania, zagospodarowanie terenów sąsiednich, usytuowanie względem zabudowy chronionej, istniejące i możliwe dojazdy dl planowanego obiektu". Brak dokonania oceny raportu, w tym oceny poszczególnych wariantów przez organ I instancji, brak odniesienia się czy przedstawiona wariantowość nie stanowi charakteru pozornego, czy poszczególne warianty różniły się pod względem rozwiązań technologicznych, oddziaływaniem hodowli drobiu na środowisko nie pozwala Sądowi stwierdzić, ze faktycznie organ dokonał prawidłowej oceny wybranego wariantu przez Inwestora. Sąd zauważa także, że funkcjonowanie ferm przewiduje 7 cykli produkcyjnych oraz w okresie opróżniania i transportu pomiotu z kurników występuje bardzo przykry zapach, z raportu wynika, iż nie można w 100 % wykluczyć jak wskazuje praktyka i obliczenia, że siarkowodór nie będzie okresowo wyczuwalny poza fermą szczególnie od strony zachodniej (str. 55 raportu). Emisje zapachowe ze strony ferm drobiu stanowią istotną uciążliwość dla mieszkańców sąsiednich nieruchomości i stanowią o negatywnej ocenie tego rodzaju przedsięwzięć przez lokalną społeczność. W niniejszej sprawie również lokalna społeczność opowiedziała się przeciwko realizacji wnioskowanej przez inwestora inwestycji. Okoliczni mieszkańcy podnosili uzasadnione obawy o pogorszenie warunków ich zdrowia i życia, pogorszenie warunków środowiskowych oraz konieczność znoszenia przykrych emisji zapachowych ze strony fermy drobiu. Sąd stoi na stanowisku, że fakt, iż brak jest podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia organów z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływań w kontekście ich "negatywnego oddziaływania na środowisko", a w szczególności bezpośredni i pośredni wpływ na "zdrowie i warunki życia ludzi". Organ stwierdził, że obecnie w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości odorowej ponieważ nie ma aktów prawnych regulujących te kwestie. Mając na uwadze stanowisko strony skarżącej, w tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Białymstoku (wyrok z dnia 15 września 2016 r. , sygn. II SA/Bk 443/15, CBOSA), który stwierdził, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną. W takiej sytuacji za kryterium oceny w tym zakresie przyjmuje się średnioroczne i godzinowe stężenia amoniaku i siarkowodoru. Brak jest przepisów dopuszczających poziom zapachów, jednak ustawodawca określił dopuszczalność lokalizowania budowli rolniczych od obiektów służących zamieszkaniu (por. także wyrok NSA z dnia 1 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 766/07). Natomiast co do innych uciążliwości organ stwierdził, że z raportu nie wynika, aby inwestycja miała spowodować odziaływania poza normami określonymi w przepisach prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi nie można pominąć argumentacji dotyczącej nie przeprowadzenia z urzędu dowodów istotnych dla sprawy, tj. jak wskazuje autor skargi nie dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego w celu oceny warunków przedsięwzięcia w kontekście oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. W tym zakresie zarzut skargi jest chybiony. Zastrzeżenia składane do raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. kontrraportem lub ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady raportu. Podważenie ustaleń raportu co do zasady wymaga przedstawienia równie kompleksowej analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia sporządzonego przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu. Organ co do zasady nie dysponuje zaś odpowiednią wiedzą specjalistyczną, by móc w pełni ocenić wszystkie aspekty raportu. (por. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2013 r. w sprawie II OSK 639/13, z dnia 20 marca 2014 r. w sprawie II OSK 2564/12, CBOSA). Dlatego też nie ma racji skarżąca argumentując przerzucenie ciężaru dowodu na organ. Trafnie zatem wskazał organ I instancji, że brak było podstaw do weryfikacji raportu poprzez powołanie biegłego (str. 22 decyzji organu I instancji). Konkludując Sąd stwierdza, że iż obowiązkiem organów było dokonanie oceny prawnej i faktycznej sprawy zgodnie z obowiązującymi przepisami. W sytuacji zatem gdy przepisy te stanowią, iż jeden z podstawowych dowodów w sprawie - raport oddziaływania inwestycji środowisko, przedkłada inwestor, rolą orzekającego w sprawie organu, było między innymi: dokonanie jego oceny, jak każdego dowodu w celu ustalenia, wpływu planowanej inwestycji na zdrowie ludzi oraz przeprowadzenie analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem, czy jest on wystarczający do zaopiniowania planowanego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie uprawnień przysługujących organowi. Powyższym obowiązkom, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie uchybiły. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazania Sądu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.