VIII SA/Wa 30/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 4 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Z. z 30 września 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego M. Z. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.(dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji) z 4 listopada 2024 r. znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 7 sierpnia 2024 r. (data wpływu pisma do organu) M. Z. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (dalej: MOPS) o umorzenie w całości jego zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. We wniosku skarżący wskazał, że spłacił zadłużenie w kwocie około 20.000 zł, którą zaliczono na poczet odsetek, natomiast do spłaty pozostała należność główna stanowiąca równowartość kwoty już spłaconej. Powołał się na trudną sytuację finansową (680 zł emerytury miesięcznie po potrąceniach komorniczych) i zdrowotną (brak środków pieniężnych na leki i środki ortopedyczne). Podniósł, że otrzymywał pomoc z MOPS w postaci zasiłku celowego (200 zł miesięcznie). Decyzją z 30 września 2024 r. nr [...] Burmistrz Z. (dalej: Burmistrz, organ I instancji), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 27 ust. 1-1a, ust. 3, art. 30 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.), odmówił umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, tj. M. Z., w okresie od 1 czerwca 2009 r. do 30 września 2015 r. w łącznej kwocie 14.805,66 zł, w tym odsetki, które na dzień wydania decyzji wynoszą 49,89 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z 30 czerwca 1995 r. sygn. akt [...] zasądzono od skarżącego na rzecz córki M. Z. alimenty w kwocie po 70 zł miesięcznie, które następnie zostały podwyższone wyrokiem tegoż Sądu z 31 maja 2007 r. sygn. akt [...] do kwoty po 250 zł miesięcznie. W związku z bezskuteczną egzekucją alimentów należnych od skarżącego na rzecz jego córki od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz od dnia 1 lutego 2008 r. do 30 września 2008 r. organ wierzyciela wypłacał zaliczkę alimentacyjną, a od 1 czerwca 2009 r. do 30 września 2015 r. wypłacane były świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ogółem w powyższym okresie wypłacono kwotę 20.750 zł, tj. tytułem zaliczki alimentacyjnej 1.750 zł oraz tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego 19.000 zł. Kwota wpłacona na konto MOPS przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. (dalej: Komornik) tytułem zadłużenia strony w ramach funduszu alimentacyjnego na dzień wydania decyzji wynosi 24.683,39 zł, z której na spłatę należności głównej przekazano kwotę 4.244,23 zł, a na spłatę odsetek 20.439,16 zł. Natomiast tytułem spłaty zaliczki alimentacyjnej kwota ta wynosi 979,71 zł. Organ I instancji ustalił, że skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1.543,17 zł brutto, z której co miesiąc ma potrącenie komornicze w kwocie 639,66 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i korzysta z pomocy MOPS, który decyzją z 14 sierpnia 2024 r. nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 300 zł miesięcznie przez 3 miesiące od daty wydania decyzji. Z analizy protokołu przesłuchania wnioskodawcy przeprowadzonego 30 sierpnia 2024 r. wynika, że jego miesięczny koszt utrzymania wynosi 1.272,66 zł (opłata za butlę z gazem - 70 zł, opłata za prąd - 154,75 zł, koszt zakupu leków - 144,95 zł, koszt zakupu żywności oraz środków czystości - 750 zł, opłata za wodę - 128,96 zł, opłata za odpady komunalne - 24 zł). Burmistrz wskazał, że skarżący zgłaszał liczne dolegliwości zdrowotne, m.in. [...], problemy [...], jednak nie przedstawił żadnych dokumentów medycznych (kart leczenia szpitalnego, zaświadczeń lekarskich czy innych), nie posiada również orzeczenia o niepełnosprawności. Organ I instancji zwrócił uwagę, że trudna sytuacja finansowa jest cechą większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Sytuacja życiowa wnioskodawcy mogłaby powodować umorzenie należności tylko w przypadku, gdyby była wyjątkowa, w sposób istotny różniąca się od sytuacji innych zobowiązanych. Podkreślił, że nie jest instytucją, która ma na celu przejmowanie kosztów utrzymania dziecka strony, gdyż obowiązek ten ciąży na rodzicach jako osobach zobowiązanych do alimentacji. Skarżący nie został zwolniony z obowiązku uregulowania ciążących na nim zobowiązań wobec organu, który w jego zastępstwie od 1 czerwca 2009 r. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, wnosząc konsekwentnie o umorzenie w całości jego zadłużenia z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podniósł, że MOPS w decyzji z 15 stycznia 2015 r. nr [...] uznał go za niezdolnego do pracy zarobkowej i wymagającego systematycznego leczenia. W ocenie skarżącego dług, który spłaca, jest nieprawidłowo naliczony, ponieważ dowiedział się, że pierwsza decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest przedawniona i nie powinna być egzekwowana. Zdaniem wnioskodawcy jego sytuacja jest wyjątkowa, ponieważ jest schorowany (choruje na [...], ma problemy z [...], cierpi na [...]), jest w podeszłym wieku ([...] lata) i po potrąceniu przez Komornika zostaje mu 764 zł emerytury na życie, ale nie stać go na zakup leków. Decyzją z 4 listopada 2024 r. znak: [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania od decyzji Burmistrza, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przedstawił treść przepisów prawnych normujących kwestię umorzenia należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Zauważył, że zarówno z art. 30 ust. 1, jak i z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wynika, iż organ może, lecz nie musi uwzględnić wniosku strony, nawet jeśli sytuacja majątkowa i rodzinna dłużnika jest bardzo trudna. Uznanie administracyjne nie oznacza wprawdzie całkowitej dowolności, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela. Czynienie zarzutu niezastosowania art. 30 ust. 2 w.cyt. ustawy i nieumorzenie skarżącemu jego należności w tej sytuacji jest nieuprawnione. Przepis ten nie wskazuje, aby jakaś konkretna okoliczność powodowała automatyczne umorzenie należności. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący utrzymuje się z emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz z zasiłku celowego. W latach 2009 - 2015 skarżący nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego względem córki M. Z.. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wyjaśniło, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z tego obowiązku powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie i edukację. Fakt wypłaty przez Państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy, a skarżący ma możliwości ze swoich dochodów spłacić powstałe zadłużenie w możliwie niskich ratach. Kolegium nie kwestionowało okoliczności, że skarżący znalazł się w ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej, ale dłużnik alimentacyjny co do zasady boryka się z trudnościami finansowymi. Sytuacja dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności alimentacyjnych musi go wyróżniać spośród innych dłużników. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zaistniały. Odnosząc się do nieprawidłowości w rozliczeniu wpłat przez Komornika, Kolegium wyjaśniło, że kwestie te pozostają poza sferą regulacji prawa administracyjnego. Jeśli skarżący uważa, że suma zawarta w postanowieniu, jakie otrzymał od Komornika, jest zbyt wysoka i wykracza poza kwoty określone przez ustawodawcę, może złożyć skargę na czynności komornika do właściwego sądu. Natomiast w kwestii błędnej numeracji pierwszej, drugiej i szóstej decyzji, którymi przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego Kolegium wyjaśniło, że numery tych decyzji nie są istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Kolegium organ I instancji oparł się na pełnym materiale dowodowym i nie można czynić zarzutu pominięcia sytuacji materialnej i zdrowotnej. Przytoczone przez Burmistrza w uzasadnieniu decyzji poglądy są jak najbardziej trafne w niniejszej sprawie. Na ostateczną decyzję Kolegium skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że spełnia wszystkie przesłanki do umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, ponieważ jego sytuacja jest szczególna. Powtórzył argumenty zawarte we wniosku i odwołaniu. Zarzucił, że Kolegium mało wnikliwie zbadało sprawę, bo nie odniosło się do stanu faktycznego związanego z jego osobą, tylko odmówiło umorzenia na tej podstawie, że każdy dłużnik alimentacyjny jest biedny. W ocenie wnioskodawcy, skoro otrzymał z MOPS zasiłek celowy, to spełnia warunki ustawowe do udzielenia mu pomocy społecznej. Skarżący zarzucił, że Kolegium realizowało z góry przyjęte założenie co do negatywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, niezależnie od istniejących okoliczności. Tym samym nie rozpatrzyło wnikliwie jego sprawy. Takie działanie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa materialnego oraz podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę, organ powinien mieć też na uwadze skutki, jakie może wywołać negatywna decyzja. Egzekucja zaległych świadczeń nie powinna bowiem prowadzić do sytuacji, w której strona w ostateczności stała się beneficjentem środków z pomocy społecznej. Skarżący zauważył, że jego sytuacja nie będzie lepsza, tylko coraz gorsza, ponieważ jest schorowany. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez przeprowadzenie niepełnego postępowania wyjaśniającego (brak przesłuchania córki skarżącego, która świadczy mu pomoc w miarę możliwości) oraz błędnej wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przez brak przyjęcia, że sytuacja strony jest wyjątkowa, ponieważ z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga on pomocy w życiu codziennym, a tym samym kwalifikuje się do udzielenia mu ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W tej sytuacji, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że wydano go wskutek naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Poza tym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję Kolegium z 4 listopada 2024 r. według powyższych reguł, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną orzekania w przedmiotowej sprawie jest ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, której przepis art. 27 ust. 1 wskazuje, że dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Tego skarżący nie kwestionuje, ma świadomość ciążącego na nim zadłużenia. Jednocześnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1172/14, publ. cbosa, wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 371/11, publ. LEX nr 1082740, wyrok WSA w Łodzi z 19 listopada 2010 r., II SA/Łd 1048/10, publ. LEX nr 755689). Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Jednym z przepisów zapewniających realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Szczególnie przy wydawaniu decyzji uznaniowych organy administracji powinny mieć na uwadze wyważenie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza cytowany powyżej przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie winno realizować wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno być więc przekonujące, a wnioski wyciągnięte na podstawie wszechstronnej oceny materiału dowodowego logiczne. Sporządzenie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia stanowi jednocześnie realizację wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa (wyrok WSA w Lublinie z 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 143/17, publ. Lex nr 2338785). Przenosząc powyższe wywody na stan faktyczny w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania dozwolonego prawem przy ocenie aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ I instancji ustalił (a SKO zaakceptowało), że miesięczny koszt utrzymania strony wynosi 1.272,66 zł (wskazane w protokole przesłuchania wydatki). Jeśli więc po potrąceniu przez Komornika ściąganych zaległości alimentacyjnych skarżącemu pozostaje kwota 764,62 zł, to trzeba przyznać mu rację, że "nie ma za co żyć i leczyć się" (jak wskazuje w odwołaniu). Organy wprawdzie ustaliły, że skarżący jest w podeszłym wieku (urodzony [...] września 1949 r.), jest w ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej, ale ma możliwości ze swoich dochodów spłacać powstałe zadłużenie. W istocie świadczenie emerytalne strony jest obciążone egzekucją komorniczą w wymiarze około 640 zł miesięcznie. Z ustaleń organów wynika, że spłacił już 24.683,39 zł, z tego większość tej kwoty, bo 20.439,16 zł, została przekazana na spłatę odsetek od należności głównej. W ocenie Sądu przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości alimentacyjnych wypłacanych za stronę z funduszu alimentacyjnego organy nie oceniły wszechstronnie całego zebranego materiału dowodowego. Z przesłuchania skarżącego z 30 sierpnia 2024 r. wynika, że jest on pod opieką lekarską w związku z [...], [...], problemami ze [...], nie jest w stanie podejmować dodatkowego zatrudnienia, korzysta z pomocy MOPS, pożycza pieniądze od bliskich, "bierze produkty żywnościowe ze sklepu na zeszyt". Ta sytuacja dochodowa i zdrowotna strony była z pewnością podstawą do przyznania skarżącemu przez organ I instancji decyzją z 14 sierpnia 2024 r. nr [...] zasiłku celowego na żywotność po 300 zł miesięcznie przez 3 miesiące, poczynając od daty wydania decyzji. Jak wynika z akt sprawy, do wniosku z 13 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu – 7 sierpnia 2024 r.) skarżący dołączył jeszcze inną decyzję Burmistrza z 15 września 2023 r. nr [...] o przyznaniu świadczenia na zakup posiłku w kwocie 200 zł miesięcznie od 1 września 2023 r. do 31 października 2023 r., a przy piśmie z 10 września 2024 r. decyzję Burmistrza z 15 stycznia 2015 r. nr [...] o przyznaniu stronie zasiłku stałego od 1 stycznia 2015 r. bezterminowo w kwocie 529 zł miesięcznie, w której już wówczas organ I instancji ustalił, że skarżący "jest osobą chorą, niezdolną do żadnej pracy zarobkowej", a "stan jego zdrowia wymaga systematycznego leczenia". Do odwołania skarżący dołączył 3 skierowania z 4 października 2024 r. do specjalistycznych poradni ([...]), ponownie ww. decyzję Burmistrza z 15 stycznia 2015 r. oraz dodatkowo oświadczenie jego córki – M. Z.z 11 października 2024 r. W ocenie Sądu organy obu instancji przedwcześnie uznały, że sytuacja skarżącego nie jest "wyjątkowa", i nie różni się w sposób istotny od sytuacji innych zobowiązanych dłużników, ponieważ pobieżnie oceniły sytuację dochodową i zdrowotną skarżącego. Nie uwzględniły okoliczności, że w dacie orzekania skarżący był beneficjentem pomocy społecznej, a jego stan zdrowia był już znany organowi I instancji w 2015 r. Sąd podziela stanowisko strony, że Kolegium nie rozpoznało "wnikliwie" jego sprawy, bowiem nie zostały ocenione dowody dołączone do odwołania (skierowania do poradni specjalistycznych, oświadczenie córki strony i decyzja Burmistrza z 15 stycznia 2015 r.). Organ odwoławczy nie ustosunkował się również do sformułowanego w odwołaniu zarzutu przedawnienia należności z pierwszej egzekwowanej decyzji. Organ administracji ma obowiązek ustalenia i rozważenia stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumpcji tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie poparte logicznymi argumentami powinno być ich konsekwencją. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad powoduje, że decyzja taka nosi cechy dowolności. Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Jednak, odmawiając umorzenia w konkretnej indywidualnej sprawie, nie można opierać się na ogólnych regułach dotyczących "wyjątkowości" przedmiotowej ulgi, tylko rzetelnie przeanalizować aktualne możliwości dochodowe oraz sytuację rodzinną dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Kolegium, po analizie materiału dowodowego, doszło do przekonania, że skarżący znalazł się w "ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej", ale w sprawie nie zaistniały takie okoliczności, które wyróżniałyby stronę od innych dłużników (k. 3 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie zawiera w swojej dyspozycji przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego polegającej na porównaniu sytuacji wnioskującego o udzielenie tej ulgi (w niniejszej sprawie skarżącego) z innymi dłużnikami alimentacyjnymi. Wprawdzie możliwa jest egzekucja wypłaconych za świadczeń alimentacyjnych z emerytury pobieranej przez skarżącego, jednak z drugiej strony on sam wymaga wsparcia z pomocy społecznej, gdyż jego niezbędne wydatki przekraczają pozostałe po potrąceniu komorniczym środki pieniężne. Nie ulega wątpliwości, że kwota 764,62 zł nie wystarcza na pokrycie całości podstawowych wydatków strony, a wiek i stan zdrowia nie pozwalają na uzyskanie dodatkowych dochodów. Jeśli organy uznały, że sytuacja życiowa skarżącego nie różni się w sposób "istotny" od sytuacji życiowej innych zobowiązanych, to - zdaniem Sądu – winny skonkretyzować, jakie stany faktyczne zasługiwałyby na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tym miejscu Sąd zauważa, że wprawdzie na gruncie u.p.o.u.a. obowiązuje zasada regresu, polegającego na zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego świadczenia, jakim skredytowano wierzytelność alimentacyjną wynikającą z orzeczenia sądu rodzinnego, jednak w sytuacji gdy ustawodawca wprowadza wyjątki od tej zasady, umożliwiając umorzenie należności w całości lub w części, rzeczą organu jest szczegółowa analiza sytuacji ubiegającego się o umorzenie i uwzględnienie wszystkich okoliczności, które składają się na "sytuację dochodową i rodzinną", o jakiej mowa w art. 30 ust. 2 cyt. ustawy. Nie może być wątpliwości, że pojęcie to obejmuje całokształt sytuacji osobistej, w tym także uzyskiwane dochody, status materialny, stan zdrowia, możliwość podjęcia pracy, sytuację życiową (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 377/14, publ. cbosa). Zdaniem Sądu organy nie rozważyły słusznego interesu strony, skupiając się jedynie na gwarancji interesu społecznego przez ocenę, że umorzenie zaległych należności każdemu dłużnikowi prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, decyzje organów w niniejszej sprawie uznać należy za wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności, a tym samym naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a organ II instancji dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organy winny również rozważyć okoliczność, czy powinna być prowadzona egzekucja zaległych świadczeń w sytuacji, kiedy dłużnik Skarbu Państwa, spłacający w ratach swoje zadłużenie, jednocześnie jest beneficjentem środków z pomocy społecznej. Odmowa umorzenia nie może też opierać się na ocenie, że skarżący powinien wykorzystać w pierwszej kolejności możliwość wystąpienia z wnioskiem o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty. Prawidłowe rozumienie treści art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie opiera się na obowiązku organu do stopniowania wagi poszczególnych ulg. Nie ma w nim zawartej zasady, że dłużnik alimentacyjny ma w pierwszej kolejności składać wniosek o odroczenie terminu płatności, następnie o rozłożenie na raty, a dopiero po wyczerpaniu tych możliwości wniosek o umorzenie należności. Wszystkie ulgi zawarte w ww. przepisie są równorzędne i to dłużnik alimentacyjny decyduje, uwzględniając swoją sytuację dochodową i rodzinną, jaki wniosek składa. Badanie zaś bieżącej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego przez organ administracji stanowi jedyną przesłankę przy ocenie poszczególnych wniosków, które może on składać na podstawie art. 30 ust. 2 ww. ustawy (por. wyroki WSA w Warszawie: z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1172/14 oraz z 30 października 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 582/14, oba publ. cbosa). Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie usunięcie wskazanych powyżej braków i uchybień, w tym odniesienie się do kwestii przedawnienia egzekwowanych należności, dokładna ocena całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, ewentualne jego uzupełnienie o dokumenty o aktualnym stanie zdrowia strony oraz o przesłuchanie córki skarżącego na okoliczność aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego oraz czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości. Następnie - w zależności od dokonanych ustaleń i ocen - podjęcie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia, w którym ocenie zostanie poddany nie tylko interes społeczny, ale i słuszny interes skarżącego, zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz zostaną uwzględnione wytyczne i oceny Sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a.