VIII SA/Wa 301/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Wójt Gminy C. (dalej: "Wójt", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 148 w związku z art. 149 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "kpa"), orzekł o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania E. G. z pobytu stałego z ul. J. [...] m [...] w miejscowości S. W uzasadnieniu postanowienia Wójt wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem I. G. (dalej "skarżący") z dnia [...] marca 2011 r., który żądał wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2007 r., orzekającą o odmowie wymeldowania E. G. z w/w pobytu stałego. Jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania skarżący powołał wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie [...], w uzasadnieniu którego Sąd ten miał jednoznacznie stwierdzić, że E. G. z własnej, nieprzymuszonej woli, z zamiarem całkowitego opuszczenia lokalu wyprowadziła się do miejscowości D., ul. S. [...] m 1. Stąd decyzja z dnia [...] września 2007 r. została wydana niezgodnie z prawem. W celu ustalenia, w jakiej dacie skarżący dowiedział się o wskazywanych ustaleniach, organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w G. - Wydział VI Karny o udzielenie informacji, czy i kiedy skarżący występował o udostępnienie odpisu wyroku z uzasadnieniem w sprawie [...] (skarżący, wezwany do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, odmówił podania dokładnej daty). Z informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy w G. organ I instancji ustalił, że odpis w/w wyroku skarżący otrzymał w dniu [...] stycznia 2009 r., a jego uzasadnienie w dniu [...] marca 2009 r. Po raz kolejny o kserokopię uzasadnienia wyroku skarżący wystąpił w dniu [...] kwietnia 2011 r. i otrzymał ją w dniu [...] kwietnia 2011 r. W konsekwencji powyższych ustaleń Wójt stwierdził, iż skarżący z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] zapoznał się już w 2009 r., zaś z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o odmowie wymeldowania E. G. z pobytu stałego z miejscowości S., ul. J. [...] m 1 wystąpił dopiero w dniu [...] marca 2011 r., a więc po dwóch latach od zapoznania się z treścią uzasadnienia wyroku, na który się powołał. W związku z tym organ uznał, iż skarżący uchybił ustawowemu jednomiesięcznemu terminowi z art. 148 § 1 kpa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania E. G., uchylenie decyzji ostatecznej w tym zakresie i wymeldowanie w/w. Wydanemu postanowieniu postawił zarzut: 1. błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę odmowy wznowienia postępowania przez bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne zeznania E. G., a odmowę wiarygodności zeznań świadków, wskazanych przez skarżącego, potwierdzonych w toku postępowania sądowego w sprawie [...] Sądu Rejonowego w G., odnośnie dobrowolnego, świadomego zamiaru opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. J. [...] w S.; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności") przez błędną jego wykładnię; 3. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Skarżący podał, iż w dniu [...] czerwca 2007 r. na jego wniosek wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania E. G., która z własnej, nieprzymuszonej woli, dobrowolnie i świadomie opuściła lokal nr [...] przy ul. J. [...] w S. W toku postępowania w tej sprawie, do chwili wydania w dniu [...] września 2007 r. decyzji, organ nie podjął jakichkolwiek kroków do sprawdzenia, czy kobieta ta zamieszkuje pod wskazywanym adresem. Nie uczyniono tego, ponieważ z urzędu wiadomym było, że kobieta ta porzuciła dotychczasowy adres zamieszkania i swoje życie skoncentrowała w miejscowości D. ul. S. [...] m [...]. Okoliczność tę potwierdzał m. in. fakt, że bez wiedzy małżonka zapisała ich syna do szkoły w D. i w tej miejscowości koncentrowało się jej życie. Ponadto skarżący podniósł, że w toku postępowania sądowego, prowadzonego w sprawie [...], jednoznacznie wykazano, że E. G. świadomie i dobrowolnie skoncentrowała swoje życie w miejscowości D. Wskazywany we wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. policjant potwierdził, że ww. dobrowolnie i świadomie opuściła mieszkanie w S., zabierając rzeczy osobiste i do dnia wydania odmownej decyzji nie zamierzała koncentrować swojego życia w miejscowości S. przy ul. J. [...] m [...]. Ówczesna decyzja odmawiająca wymeldowania została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym i nie ma nic wspólnego z aktualnym stanem prawnym przedmiotowego lokalu. Brak odwołania od decyzji nie jest przesłanką świadczącą, że decyzja ta była zgodna ze stanem faktycznym. Za nielogiczne skarżący uznał rozumowanie organu I instancji w tym zakresie, że już w 2009 r. znał treść pisemnego uzasadnienia wyroku w sprawie [...], bo gdyby w istocie tak było, to już wtedy wystąpiłby o wznowienie postępowania administracyjnego, a nie wnioskowałby o powtórne wydanie wyroku w 2011 r. Wyjaśnił również, iż w 2009 r., nie zaznajamiając się z treścią przedmiotowego wyroku i jego uzasadnienia, przekazał dokumenty swojemu pełnomocnikowi celem wykorzystania w sprawie karnej, w której nie uczestniczył, a był oskarżonym. Z orzeczeniem Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] faktycznie zapoznał się w 2011 r. i w ciągu siedmiu dni zwrócił się do Wójta o wznowienie postępowania z uwagi na błędne ustalenia faktyczne. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewoda wskazał, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą w art. 145 § 1 kpa. Podstawą takiego postępowania jest zawsze wydanie, zgodnie z art. 149 § 2 kpa, postanowienia o wznowieniu postępowania. W przedmiotowej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania Wójt wydał w dniu [...] maja 2011 r. Następnie Wojewoda podniósł, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Jak wynika z ustaleń, przeprowadzonych przez organ I instancji, skarżący z wyrokiem Sądu w sprawie [...] zapoznał się w 2009 r., a z wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] września 2007 r., orzekającej o odmowie wymeldowania E. G. z pobytu stałego z miejscowości S. ul. J. [...] m [...] gm. C. wystąpił dopiero w dniu [...] marca 2011 r., a więc po 2 latach od daty zapoznania się z ww. wyrokiem. Jednocześnie Wojewoda, cytując przepis art. 149 § 3 kpa, podniósł iż uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, zaś zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego złożył skarżący, podnosząc: 1/ błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania odmowy wznowienia postępowania przez bezkrytyczne przyjęcie za wiarygodne, że zapoznał się z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] (w skardze skarżący błędnie podał sygnaturę [...]); 2/ obrazę prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 punkt 1,4 i 6 oraz § 3 kpa, art. 148 § 1 i § 2 kpa; 3/ obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący wskazał, iż w 2009 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w G. o odpis wyroku w sprawie [...] wraz z jego pisemnym uzasadnieniem. Jednak fakt otrzymania odpisu orzeczenia z uzasadnieniem nie świadczy o tym, że zapoznał się z jego treścią. Niniejszy dokument (bez zapoznania się z jego treścią) przekazał swojemu pełnomocnikowi mec. R. B., reprezentującemu go w sprawie [...] Sądu Rejonowego w G., w której był oskarżonym i w której nie uczestniczył. Dopiero w kwietniu 2011 r. dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, kiedy ponownie zwrócił się o wydanie przedmiotowego wyroku z uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz ocenić, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem ustawowego terminu, wynikającego z art. 148 § 1 i 2 kpa. Stosownie do postanowień art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 punkt 4 kpa (gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Kluczowym więc dla pozytywnego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania jest zachowanie terminu do jego złożenia, co musi być przez stronę udowodnione (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., III SA 2802/97, LEX nr 34954, wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., I OSK 99/09, LEX nr 595668). W związku z powyższym, istotnym dla oceny, czy złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie został złożony w terminie jest ustalenie daty powzięcia przez niego informacji o ustaleniach Sądu Rejonowego w G., zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie [...]. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, iż o okolicznościach, które mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania skarżący dowiedział się w dniu [...] marca 2009 r., gdy otrzymał pierwszy raz pisemne uzasadnienie w/w wyroku. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu oczywista i nie budzi żadnych wątpliwości. Natomiast tłumaczenie skarżącego, że wówczas nie zapoznał się z treścią tegoż uzasadnienia, nie ma żadnego prawnego znaczenia. Twierdzenia skarżącego, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania z art. 148 § 1 kpa dowiedział się dopiero w kwietniu 2011 r. (strona 2 skargi) nie zasługują na wiarę w sytuacji, kiedy wniosek w tym przedmiocie złożył do organu już w dniu [...] marca 2011 r. i tam powołał się na ustalenia wyroku ze sprawy [...] Sądu Rejonowego w G. Ewidentnym jest zatem, iż składając przedmiotowy wniosek skarżący opierał się na wiedzy, posiadanej na podstawie danych uzyskanych już w 2009 r. Jak z wynika z powyższej analizy, wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2011 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 2007 r. o odmowie wymeldowania E. G. został złożony z uchybieniem ustawowego jednomiesięcznego terminu dla dokonania tej czynności, wynikającego z art. 148 § 1 kpa. Obowiązkiem organów było zatem wydanie postanowienia (a nie decyzji, jak to cytuje w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy) o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa, zmienionego z dniem 11 kwietnia 2011 r. (art. 1 pkt 22 lit. a ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r., Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Jednocześnie powyższą nowelizacją do art. 149 dodano § 4 (art. 1 pkt 22 lit. b), który przewiduje zażalenie na postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 3 kpa. Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu, chociaż nieprecyzyjne jest jego uzasadnienie w cytowaniu treści art. 149 § 3 kpa, co jednak nie ma wpływu na wynik sprawy. Tak samo powołanie się organu w uzasadnieniu tegoż postanowienia na okoliczność, iż w dniu [...] maja 2011 r. zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi uchybienie, ale bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Należy pamiętać, że w przedmiotowej sprawie organ zasadnie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, badając sprawę w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego pod względem formalnym (czy wniosek złożony został w terminie). Ponieważ to badanie dla strony było negatywne, organ obowiązany był odmówić wznowienia postępowania. Dopiero druga faza postępowania wznowieniowego następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu; wówczas organ bada przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pominął okoliczność, że postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. o wznowieniu postępowania zostało wydane w toku postępowania, kiedy to pierwotnie organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2011 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2007 r. Jednak ta decyzja została uchylona do ponownego rozpoznania decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. z wytycznymi, aby zbadać dopuszczalność podania o wznowienie postępowania pod kątem zachowania terminu do jego wniesienia. Formalnie, zdaniem Sądu, organ I instancji, wydając postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r., winien uchylić postanowienie z dnia [...] maja 2011 r., jednak to uchybienie procesowe pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W sytuacji prawidłowych ustaleń co do przekroczenia terminu przez skarżącego do złożenia wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania, organy nie miały podstaw do badania przesłanek wznowieniowych, wskazywanych przez skarżącego. Tym samym w tym zakresie zarzuty skargi również nie wymagają przez Sąd omówienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 punkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)