VIII SA/Wa 305/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu J. S. (dalej: "skarżąca") wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jako źródło utrzymania wskazała działalność gospodarczą (handel) oraz zasiłek chorobowy (łączny dochód ok. [...] zł miesięcznie). Dodała, że w 2015 r. prowadziła sklep okresowo, z powodu dolegliwości zdrowotnych udokumentowanych zwolnieniami lekarskimi. Z powodu decyzji organów skarbowych stan ten uległ pogorszeniu, skarżąca cierpi między innymi na [...] i [...]. Nie ma środków na leczenie i "życie". Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") skarżąca przedstawiła kopię zeznania PIT – 28 za 2014 r. (przychód w wysokości [...] zł) i kopię zaświadczenia o wysokości wypłaconych przez ZUS zasiłkach chorobowych za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] maja 2015 r. Oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnim, bezrobotnym synem, który nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Postanowieniem z 24 czerwca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (pkt 2 postanowienia). Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia w części odmawiającej ustanowienia doradcy podatkowego. Oświadczyła, że samodzielnie nie jest w stanie "obronić się przed krzywdzącymi dla niej decyzjami organów podatkowych". Nie posiada środków na jego wynagrodzenie. Działalność gospodarczą prowadzi w minimalnym zakresie z uwagi na problemy zdrowotne. Od lat żyje w ubóstwie. Powołała się na art. 2 Konstytucji RP oraz oświadczyła, że w jej sprawie konieczne jest ustanowienie fachowego pełnomocnika (doradcy podatkowego). Sprostowała, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Sąd, na podstawie art. 255 u.p.p.s.a., ponownie wezwał skarżącą do uzupełnienia materiału źródłowego. W odpowiedzi, zawartej w piśmie z [...] września 2015 r. skarżąca oświadczyła, że w 2015 r. poza zasiłkiem chorobowym uzyskała przychód z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł (I – VIII 2015 r.). Poniosła wydatki na zakup towarów handlowych ([...] zł), czynsz za okres I – V 2015 r. ([...] zł), opłaty za energię, telefon i środki czystości ([...] zł) oraz "ZUS wraz z dopłatą z zasiłku chorobowego". Wskazała, że miesięczne koszty najmu lokalu wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej stanowią kwotę [...] zł. Skarżąca jednak nie ponosi ich regularnie. Wyjaśniła, że w związku ze swoim stanem zdrowia nie wymaga opieki osób trzecich. Decyzję o jej dalszej zdolności do pracy podejmie zaś komisja ZUS. Syn nie pomaga skarżącej w prowadzeniu działalności gospodarczej. Na czas jej niezdolności do pracy sklep jest zamknięty. Skarżąca nie zatrudnia pracowników. Do pisma załączyła żądaną kopię ewidencji przychodów (I – VIII 2015 r.). Pismem z [...] września 2015 r. skarżąca została poinformowana przez Sąd o treści art. 260 u.p.p.s.a. i wezwana do zajęcia stanowiska, czy podtrzymuje wniesiony sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Powyższe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącej [...] października 2015 r. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., sprzeciw wniesiony w terminie spowodował, że postanowienie referendarza utraciło moc (w całości), zaś sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zaś zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zgodnie z art. 245 § 2 powołanej ustawy. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zdaniem Sądu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania ([...] zł tytułem wpisu stosunkowego od skargi) oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z oświadczenia skarżącej wynika, że cierpi na dolegliwości zdrowotne, które powodują, że prowadzi działalność gospodarczą w ograniczonym zakresie. Nie zatrudnia pracowników i nie korzysta z pomocy osób trzecich (w tym pełnoletniego syna, z którym czasami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe). Osiąga także dochody z tytułu zasiłków chorobowych. Skarżąca nie wskazała jednak powodów uzasadniających kontynuowanie działalności gospodarczej, która nie tylko nie przynosi jej dochodów, ale prowadzi do zadłużenia (czynsz najmu) i potęguje dolegliwości zdrowotne. Pomimo braku dochodów z działalności gospodarczej, która powoduje także konflikty z organami podatkowymi i negatywnie wpływa za stan zdrowia skarżącej, inwestuje ona w zakup towarów handlowych. Okoliczności te powodują w ocenie Sądu powstanie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności skarżącej. Tym bardziej, że ukrywała posiadanie majątku (towarów handlowych posiadanych [...] stycznia 2015 r. o wartości [...] zł według cen zakupu), których wartość i łatwa zbywalność powodują bezpodstawność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nawet bez konieczności eksponowania wątpliwości związanych z sensem prowadzenia działalności gospodarczej, która negatywnie wpływa na stan majątkowy i zdrowotny skarżącej, jak wynika z jej argumentacji. Skoro zatem skarżąca posiada stałe źródło dochodów (przychodów) oraz majątek w postaci towarów handlowych, to brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Dodać należy, że o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią w świetle art. 6 i art. 134 u.p.p.s.a należytą gwarancję ochrony uprawnień strony (zob. postanowienie NSA z 20 marca 2013 r., II FZ 142/13 (dostępne w internetowej bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 255 i art. 260 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.