VIII SA/Wa 308/07

WyrokWSA w Warszawie2007-05-30

Skład orzekający: Wojciech Mazur, Artur Kot, Andrzej Kuna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca posiadał kartę opłaty drogowej, która została wypełniona po terminie wskazanym w rozporządzeniu, ale zgodnie z zasadami wypełniania określonymi w innych przepisach?
Ratio decidendi
Kara pieniężna za brak opłaty drogowej nie może zostać nałożona, jeśli opłata została uiszczona, a jedynie karta opłaty została wypełniona po terminie wskazanym w rozporządzeniu. Przepis rozporządzenia wprowadzający taki rygor, a także § 5 ust. 6 w związku z § 5 ust. 2, został uznany za niezgodny z ustawą i Konstytucją RP, ponieważ wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa. Wypełniona po terminie karta, jeśli jest zgodna z innymi przepisami rozporządzenia, nadal stanowi dowód uiszczenia opłaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Przedsiębiorca posiadał siedmiodniową kartę opłaty drogowej, która została zakupiona w określonym terminie, ale wypełniona po upływie 14 dni od daty zakupu. Organy administracji uznały kartę za nieważną i nałożyły karę, powołując się na przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Przedsiębiorca odwołał się, argumentując, że karta, mimo wypełnienia po terminie, nadal stanowi dowód uiszczenia opłaty, a przepisy rozporządzenia są wadliwe.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 204 poz. 2088) Komendant Powiatowy Policji w M. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł na przedsiębiorcę H.K., dalej skarżący, za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Podstawą prawną takiego rozstrzygnięcia był art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp 1.4.1 załącznika do powyższej ustawy. Organ podniósł, że w czasie przeprowadzonej kontroli pojazdu marki [...], należącego do skarżącego stwierdzono, że kierowca okazał siedmiodniową kartę opłaty drogowej kupioną w dniu [...] czerwca 2005 roku, a wypełnioną dopiero w dniu [...] lipca 2005 roku, a więc po upływie [...] dni. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący zarzucając jej naruszenie przepisów prawa poprzez nałożenie kary pieniężnej mimo posiadania przez kierowcę w chwili kontroli dowodu wniesienia opłaty drogowej oraz podania w decyzji wielu istotnych, błędnych danych dotyczących pojazdu i osoby kierowcy: błędne nazwisko kierowcy, błędny numer rej. przyczepy, wskazanie NIP-u kierowcy zamiast przedsiębiorcy, błędną datę zakupu karty opłaty drogowej oraz nieprawidłowe zakwalifikowanie wykroczenia z lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, mimo że opłata była uiszczona i kierowca posiadał dowód jej uiszczenia i w konsekwencji wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wywiódł, że zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, dopuścił się uchybienia o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt.2. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 6, karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i 3-5 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. A więc przepis ten odnosi się tylko do wad z ust. 1, 3-5. Należy więc uznać, iż w przypadku gdy karta dotknięta jest uchybieniem, o którym mówi przepis § 5 ust. 2 pkt. 2, stanowi ona wówczas dokument potwierdzający wniesienie opłaty. W związku z tym, zdaniem skarżącego w dniu [...] lipca 2005 r. nie doszło do naruszenia przepisów i karta mimo uchybienia wskazanego w § 5 ust. 2 pkt. 2 nadal jest dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty. W takim przypadku uznał, iż nałożona na niego kara na podstawie lp 1.4.1. załącznika do ustawy jest bezprawna. Na podstawie art. 138 par. 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 i 4 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 202 poz. 2088 z 2004 r.) w zw. z par. 5 ust. 2 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150 póz. 1684 i 188 póz. 1577 z 2002 r.) oraz 1 .4. 1. załącznika do ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 149 póz. 1452 ) Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzje organ powołał się na dyspozycje art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że przedsiębiorcy wykonywający transport na terytorium RP oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są zobowiązani do uiszczania opłat za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Szczegółowe zasady uiszczania tych opłat zawarte zostały w przywołanym Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku, którego § 5 ust. 2 pkt. 2 określa, iż dla zachowania swej ważności siedmiodniowa karta opłaty za przejazd po drogach krajowych może być wypełniona przez przedsiębiorcę w terminie 14 dni od daty jej wydania. Winieta jaką posłużył się kierowca skarżącego w dniu [...] lipca 2005 roku, zakupiona została w dniu [...] czerwca 2005 r., a wypełniona dopiero w dacie kontroli t.j. po upływie 8 dni od zakreślonego terminu do jej wypełnienia. W świetle cyt. wyżej rozporządzenia przedmiotowa karta była nieważna i użycie jej w dniu [...] lipca 2005 roku było niedopuszczalne. Zdaniem organu w § 5 pkt 6 przywołanego rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 roku ustawodawca wśród wymienionych przypadków, w których karta opłaty nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, nie uwzględnił sytuacji, w której karta opłaty traci swoją ważność. Brak ten wydaje się jednak oczywisty i nie wymaga komentarza, bowiem powszechnie wiadomo jest, iż posłużenie się nieważnym dokumentem stanowi naruszenie prawa. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących błędów zaistniałych w decyzji wydanej przez organ I instancji, organ odwoławczy potwierdził, że faktycznie wymienione pomyłki zaistniały, ale dotyczyły one takich elementów, które nie miały większego znaczenia dla oceny prawnej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisu art.92 ust.1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r., Nr 204 poz. 2088) poprzez błędne zastosowanie; 2) przepisu 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez błędną interpretację, a w konsekwencji błędne zastosowanie, 3) przepisów § 4 oraz § 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684) poprzez błędną interpretację; 4) przepisów art. 2 i 7 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady dostatecznej określoności prawa represyjnego; 5) przepisów art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady państwa prawa i zasady praworządności i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie, zdaniem pełnomocnika skarżącego, najistotniejsze znaczenie odgrywa przepis par. 5 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym karta opłaty nie wypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1, 3-5 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, a więc rozumując a contrario należy przyjąć, iż karta opłaty, która zawiera uchybienia inne niż opisane w przepisach § 5 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia stanowi dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ odwoławczy błędnie interpretując powyższy przepis, zajął stanowisko, iż nie uwzględnienie przez ustawodawcę w § 5 ust. 6 rozporządzenia sytuacji wskazanej w ust. 2 jest oczywistym brakiem i nie wymaga komentarza. Jest to oczywista, dowolna i błędna interpretacja prawa, nie znajdująca oparcia w jakichkolwiek regułach interpretacyjnych. Racjonalny prawodawca nie pomija "przypadkiem" określonych dyspozycji normy prawnej, lecz czyni to zawsze w celu konkretnego uregulowania sytuacji prawnej podmiotu, w stosunku do którego odnosi się dany przepis prawa. Dalej pełnomocnik skarżącego wywodzi, że gdyby celem ustawodawcy było unieważnienie karty opłaty drogowej, która została wypełniona po terminie wskazanym w § 5 ust. 2, rygor ten zostałby w sposób wyraźny zawarty w przepisie tego aktu prawnego. Należy jednak zauważyć, że brak jest przepisu, który przewidywałby właśnie taki rygor. Prawodawca pomijając w przepisie § 5 ust. 6 sytuację określoną w ust. 2 miał na celu wyłącznie zdyscyplinowanie przedsiębiorców do wypełniania kart opłaty w określonym terminie. Nie może natomiast stanowić podstawy do nałożenia przez organ administracji kary pieniężnej. Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie karta opłaty drogowej została wypełniona w sposób określony w § 5 ust 1, 3-5, a wiec stanowi ona dowód uiszczenia opłaty, a więc nałożona kara jest bezprawna. W przypadku tym należy przyjąć, iż organ administracji dokonał nadinterpretacji wskazanych przepisów prawa. Nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty, w sytuacji gdy przedsiębiorca opłatę taką uiścił dowodzi również błędnej interpretacji przepisu lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Czyn polegający na wypełnieniu karty opłaty drogowej po upływie 14 dni od jej wydania, nie został przewidziany w taryfikatorze stanowiącym załącznik do ustawy, dlatego należy przyjąć, iż nie podlega on karze. Organ poprzez błędną interpretacje tego przepisu, w sposób niewłaściwy zakwalifikował czyn jako nie uiszczenie opłaty. A w konsekwencji nieprawidłowo zastosował ten przepis wobec skarżącego. Dyspozycja przepisu sformułowanego w lp. 1.4.1 załącznika do ustawy- wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty - nie obejmuje sytuacji, w której karta opłaty została wypełniona po upływie wskazanego terminu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] maja 2007 roku podniósł, że § 5 ust.2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 roku jest niezgodny z treścią upoważnienia zawartego w art.42 ust.7 ustawy o transporcie drogowym oraz z treścią wzorca art.92 ust. 2 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.), zaś sędziowie sądów administracyjnych podlegają jedynie Konstytucji RP oraz ustawom (art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...]- złotych - naruszają prawo. Zdaniem Sądu należy na wstępie podkreślić, iż zgodnie ze stanowiskiem organu II instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kara pieniężna w wysokości [...]- zł z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych nałożona została na stronę skarżącą z uwagi na fakt nieważności okazanej do kontroli karty opłaty. Nieważność przedmiotowej karty opłaty w momencie kontroli wynikać miała – w ocenie organu odwoławczego - z faktu wypełnienia winiety po upływie terminu określonego dla dokonania tej czynności (tj. po upływie 14 dni od daty wydania/zakupu karty). W ocenie Sądu – stanowisko wyrażone w tej materii przez organy świadczy o jawnej obrazie stanowiących podstawę ukarania - przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 42 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Należy wskazać, iż ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ustanawia obowiązek uiszczania opłat drogowych przez przedsiębiorców. Przepis art. 42 tej ustawy ustanawia sam obowiązek uiszczania opłat (ust. 1), określa zasady ustalania stawek opłat (ust. 2), jednostki w których opłata może być uiszczana (ust. 3, 4 i 5). Art. 42 ust. 7 cyt. ustawy zawiera również delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych - zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 ustawy, trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie przedmiotowej opłaty. Korzystając z tego upoważnienia ustawowego Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. W § 2 ust. 1 tego rozporządzenia organ ustalił rodzaje opłat: dobową, siedmiodniową, miesięczną, półroczną i roczną, a w § 2 ust. 2 ustanowił stawki opłat. W § 4 ust. 1 określił tryb wnoszenia opłaty: poprzez nabycie karty opłat, która następnie ma zostać prawidłowo wypełniona według wskazań zawartych w § 5 rozporządzenia. Wzory kart stanowią załączniki do rozporządzenia. Sposób wypełnienia kart określa szczegółowo § 5 rozporządzenia. Używa on m.in. określenia "termin ważności karty". Jak wynika z zestawienia § 5 ust. 2 i § 5 ust. 3 i ust. 4 oraz załączników ustalających wzory kart, określenie "termin ważności karty" oznacza okres, w którym karta może być użyta jako dowód uiszczenia stosownej opłaty. Termin ten określa się przez wpisanie konkretnych dat, a w kartach krótkoterminowych także godzin, w których karta jest ważna. Ten okres to jedna doba - dla kart dobowych, 7 dni - dla kart siedmiodniowych, miesiąc - dla kart miesięcznych, pół roku - dla kart półrocznych oraz rok - dla kart rocznych. Termin ważności kart krótkoterminowych tj. dobowych i siedmiodniowych zgodnie z § 5 ust.2 może być wpisany przez kierowcę. Termin ważności pozostałych kart wpisuje ich dystrybutor. Określone w załącznikach wzory kart zawierają właściwe rubryki odpowiadające wskazanym unormowaniom. Rozporządzenie to zostało znowelizowane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 188, poz. 1577). Nowela wprowadziła do § 5 ust. 2 dodatkowe postanowienie, iż karta dobowa, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, może być wypełniona w ciągu 7 od dnia wydania karty, zaś karta siedmiodniowa - w ciągu 14 dni. Unormowanie takie ustanawia de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych. Jednakże, co dzieje się z wykupioną i opłaconą kartą po upływie tych terminów, rozporządzenie nie wyjaśnia. Brak jest również procedur rozliczania tych kart w razie ich niewykorzystania. Przepis § 5 ust. 6 omawianego rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona lub wypełniona w inny sposób, niż określony w § 5 ustęp 1, 3-5, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Zdaniem Sądu samo wprowadzenie w rozporządzeniu tego dodatkowego wymogu nie znajduje uzasadnienia w ustawie, zaś sposób w jaki go wprowadzono jest wadliwy i sprzeczny z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa. Delegacja z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym upoważniała ministra do określenia trybu wnoszenia opłat i wzoru dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. W pierwszym rozporządzeniu tryb wnoszenia opłat (poprzez nabycie różnego rodzaju kart drogowych i stosowne ich wypełnienie) był ściśle powiązany z wzorami kart. Posługując się właściwym wzorem karty i działając zgodnie z jej treścią, przedsiębiorca nie mógł popełnić błędu i narazić się na karę. Po wprowadzeniu noweli do rozporządzenia przedsiębiorca mógł nabyć taką samą kartę, jak przed zmianą prawa, prawidłowo ją wypełnić i narazić się na zarzut, że karta jest nieważna, (przeterminowana), bowiem w ślad za wprowadzeniem nowego warunku, jaki musi spełniać karta, nie wprowadzono zmiany we wzorze karty i nie dodano informacji, iż może być ona użyta w ciągu 7 lub 14 dni od zakupu. Blankiet karty, dostosowany do treści prawa przed zmianą, zawiera rubryki, w których przedsiębiorca sam wpisuje termin ważności, zawiera więc informację mylącą co do ważności tego dokumentu. Po wprowadzeniu noweli ustanowiony został de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych, bez jakiejkolwiek informacji o tym na blankietach kart. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest wprowadzenie bardzo krótkiego terminu przydatności do użycia kart bez stosownej informacji i pouczenia na blankiecie karty. W państwie prawa na produktach o ograniczonym okresie przydatności do użytku zawsze znajduje się informacja na ten temat. Tak jest, gdy chodzi o produkty farmaceutyczne, kosmetyczne, spożywcze, a także bilety komunikacji kolejowej, lotniczej czy też miejskiej, itp. Chodzi bowiem o to, aby nabywca mógł prawidłowo posłużyć się nabytym, ograniczonym w czasie, uprawnieniem. Skoro karty opłat drogowych miałyby mieć tę cechę ograniczonej czasowo przydatności do użytku, to nabywca musi być o tym każdorazowo informowany poprzez odpowiedni nadruk na blankiecie karty. Wprowadzając ograniczenie czasowe możliwości użycia zakupionych kart Minister nie wprowadził zmian we wzorach kart krótkoterminowych, narażając tym przedsiębiorców na niezawinione, a kosztowne w skutkach błędy. Takie wadliwe stanowienie aktów podustawowych nie może być akceptowane przez sądy administracyjne, które obowiązane są również kontrolować zgodność tych aktów z Konstytucją, a w razie dostrzeżenia sprzeczności odmawiać ich stosowania. W ocenie Sądu wprowadzenie dodatkowego warunku użycia kart wkrótce po nabyciu, nie służy wykonaniu ustawy o transporcie drogowym, a wobec tego nie mieści się w granicach delegacji z art.42 ust. 7 tej ustawy. Zgodnie z art. 92 oraz art. 2 Konstytucji RP nie może pojawić się regulacja podustawowa, która nie znajduje bezpośredniego oparcia w ustawie i nie służy do jej wykonania. (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002, I SA/Po 461/01). Zdaniem składu orzekającego wprowadzone nowelą unormowanie narusza też wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania obywatela do organów państwa i stanowionego przez nie prawa. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego "zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do prawa, określana także jako zasada lojalności państwa wobec obywatela, wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć..." (tak m.in. wyrok TK z dnia 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK ZU nr 2/2001, s. 164). Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił też, że "zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i do prawa może znajdować się w kolizji z innymi zasadami i wartościami konstytucyjnymi, których realizacja może w pewnych sytuacjach wymagać wprowadzenia zmian na niekorzyść jednostki. Prawodawca wprowadzając zmiany w systemie prawnym powinien jednak preferować rozwiązania najmniej uciążliwe dla jednostki i ustanawiać regulacje, które ułatwią adresatom dostosowanie się do nowej sytuacji" (por. wyrok TK z 16 czerwca 2003 r., K 52/02, OTK-A2003/6/54). W świetle powyższych wskazań Trybunału Konstytucyjnego uregulowanie wprowadzone nowelą do rozporządzenia zawierało wady, powodujące jego niezgodność z art. 2 Konstytucji RP, stanowiło bowiem dla przedsiębiorców dodatkową, znaczną a nieuzasadnioną celami ustawy uciążliwość, zaś nie zawierając koniecznej zmiany we wzorze blankietu karty, stanowiło także swoistą pułapkę prawną. Zgodnie z art.178 ust. 2 Konstytucji sędziowie podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Sędzia może odstąpić od stosowania przepisów rozporządzenia, które uznaje za sprzeczne z ustawą lub z Konstytucją, a nawet orzekać wprost na podstawie Konstytucji. W ocenie Sądu brak jest powiązania rozwiązania wprowadzonego rozporządzeniem z dnia 18 października 2002 r. z wykonaniem ustawy o transporcie drogowym, a zatem uregulowanie to nie mieści się w granicach delegacji ustawowej z art. 42 ust. 7 ustawy i narusza w ten sposób art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, iż rozporządzenia wydawane są w celu wykonania ustaw. Już sama ta okoliczność wystarcza dla odmowy stosowania wskazanego rozporządzenia. Rozporządzenie narusza także zawartą w art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa poprzez brak określenia skutków użycia blankietu po wskazanych w nim terminach oraz brak jednoczesnego wprowadzenia zmian we wzorach kart opłat. Mając na uwadze ustawową powinność kontrolowania przez Sąd aktów i czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem, nie może wchodzić w grę zalegalizowanie przez Sąd praktyki nakładania kar na podstawie rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją. W tym stanie rzeczy Sąd odmówił zastosowania § 5 ust. 6 w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. i uznania, że posiadana przez skarżącego karta opłaty drogowej nie jest dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Ustawa przewiduje karę pieniężną tylko za "nie uiszczenie opłaty drogowej". Kara jest bardzo wysoka i wynosi [...]- zł. W sprawie niniejszej jest niesporne, że opłata została uiszczona, zaś karę wymierzono w istocie za użycie blankietu karty po terminie przewidzianym rozporządzeniem. Blankiet był prawidłowy i prawidłowo wypełniony. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zostało dowiedzione, iż opłata drogowa była uiszczona, a zatem nałożenie kary pieniężnej za brak opłaty było nieuzasadnione. Wobec powyższego zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja I instancji musiały zostać uchylone, jako wydane z naruszeniem prawa, bowiem oparte były na rozporządzeniu nie mieszczącym się w granicach ustawowego upoważnienia i sprzecznym z Konstytucją. Powyższe stanowisko Sądu wydaje się potwierdzać dodatkowo stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, który w sprawie, jaka toczyła się przed Trybunałem Konstytucyjnym, również podważał zgodność § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (vide: sprawa zakończona postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt U 3/05). Warto zauważyć, iż w sprawie tej nie tylko Rzecznik Praw Obywatelskich, ale także Prokurator Generalny RP wyraził jednoznaczne stanowisko, iż sporny przepis § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest niezgodny z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 92 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP przez to, że wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego. Niezależnie od powyższych, zasadniczych i mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - zastrzeżeń natury konstytucyjnej, zauważyć warto na marginesie, że konieczność wypełnienia i użycia kart w ciągu 7 lub 14 dni od daty zakupu, ustanowiona jest w ustępie 2 § 5 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., tj. w przepisie nie wymienionym w ustępie 6. Należałoby więc przyjąć a contrario, iż karta wypełniona niezgodnie z postanowieniami § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia stanowi jednak dowód wniesienia opłaty drogowej. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie w dniu kontroli skarżący posiadał przy sobie prawidłowo wypełnioną kartę dobową opłaty. W tym przypadku należy uznać, iż przepis Lp. 1.4.1 załącznika do ustawy, nakładającego karę pieniężną w wysokości 3.000,- złotych, nie mógł mieć zastosowania, albowiem wypełniona po terminie 14 dni karta nie jest kartą, o której mowa w dyspozycji przepisu § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy administracji – dokonując nieprawidłowych ustaleń - bezzasadnie przyjęły, iż podmiot kontrolowany nie legitymował się w dacie kontroli ważnym dowodem uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło