VIII SA/Wa 312/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi P. C. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, że od 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych środków pieniężnych ani majątku, nie płaci alimentów i jest na utrzymaniu matki. W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, posiada wprawdzie średnie wykształcenie [...] jednak nie ma doświadczenia zawodowego i nie może znaleźć pracy. Matka, na której utrzymaniu pozostaje i która ponosi koszty ustanowienia w sprawie pełnomocnika odmówiła mu ujawnienia dochodów. Podał, że nie posiada żadnego wyroku zasądzającego alimenty. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Ze złożonego wniosku w żaden sposób nie wynika, aby sytuacja skarżącego miała znamiona takiej wyjątkowości, która kwalifikowałaby go do zastosowania instytucji prawa pomocy. Nie tylko bowiem nie udowodnił on, ale nawet nie uprawdopodobnił, że znajduje się w sytuacji materialnej, która nie pozwalałaby partycypować w całości bądź części kosztów sądowych do jakich jest zobowiązany. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na wyrejestrowanie działalności gospodarczej, nie przedstawił sytuacji materialnej matki, która według złożonego oświadczenia go utrzymuje i ponosi koszty ustanowienia w sprawie pełnomocnika. Nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie wykazał, aby jakiekolwiek obiektywne okoliczności (np. choroba) uniemożliwały mu podjęcie pracy zarobkowej. Zważywszy na prowadzoną wcześniej działalności gospodarczą (sprzedaż [...] i [...]) oraz posiadane wykształcenie (średnie [...]) wyjaśnienia skarżącego w świetle zasad doświadczenia życiowego budzą wątpliwości. Również wyjaśnienia dotyczące niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego są wątpliwe bowiem skarżący nie złożył żadnego dowodu potwierdzającego, że takowe ma zasądzone ani nie wyjaśnił w jaki sposób ewentualne alimenty są egzekwowane i kto ponosi koszty utrzymania jego dzieci. Uznać tym samym należy, ze skarżący nie wykazał, jakoby nie był w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny ponieść pełnych kosztów sądowych nawet jeśli na obecnym etapie postępowania wynoszą one blisko [...] zł. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.