VIII SA/Wa 314/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-29
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Artur Kot, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, narusza zakaz reformationis in peius, jeśli decyzja organu pierwszej instancji wydana po ponownym rozpoznaniu jest korzystniejsza dla strony?Ratio decidendi
Zakaz reformationis in peius, wynikający z art. 139 k.p.a., dotyczy wyłącznie organu odwoławczego i nie obowiązuje organu pierwszej instancji, któremu organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania po uchyleniu zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji może wydać decyzję korzystniejszą dla strony, a organ odwoławczy, utrzymując ją w mocy, nie narusza tego zakazu.Stan faktyczny
Skarżący S.W. domagał się przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. Po decyzji organu pierwszej instancji przyznającej zasiłek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło ją i przyznało zasiłek w innej wysokości. WSA uchylił decyzję SKO z powodu naruszenia art. 139 k.p.a. (zmiana na niekorzyść). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji przyznał zasiłek, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie art. 67 Konstytucji RP i niezastosowanie się do poprzedniego wyroku WSA. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...]maja 2007 roku orzekł o przyznaniu S. W. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości [...] złote miesięcznie na okres od dnia 1 maja 2007 roku do dnia 30 września 2007 roku.
W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło wyżej opisaną decyzję i przyznało S. W. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] złotych miesięcznie za okres od 1 maja 2007 roku do dnia 30 września 2007 roku.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się S. W., który wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 483/07 uchylił decyzję organu II instancji z uwagi na naruszenie przepisu art. 139 k.p.a. W ocenie Sądu, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana na skutek odwołania skarżącego zmniejsza wysokość przyznanego zasiłku okresowego, w związku z czym orzeczenie organu pogarsza dotychczasową sytuację procesową skarżącego. W takim przypadku, w świetle powołanych wyżej uwag, rolą organu odwoławczego było wykazanie w uzasadnieniu decyzji, iż zaistniał stan określony w art. 139 k.p.a., a więc, że decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, co nie miało miejsca.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy SKO uchyliło decyzję organu
I instancji z dnia [...] maja 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Prezydent Miasta R., znak: [...] na podstawie art. 4, 5, 6, 7, 8, 10 ust. 1, 14, 17, 38, 101, 106, 109, 110 ust. 7 i 8 , 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004 roku , nr 64, poz. 593 ze zmianami ), oraz art. 104 i 108 k.p.a. przyznał S. W. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od maja 2007 r. do września 2007 r.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż S. W. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Mieszka wspólnie z żoną, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt [...] orzeczono separację związku małżeńskiego S. W. i E. W. Rodzina korzysta z dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Ustalono, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2007r. wyniósł [...] zł. Na dochód złożyły się: dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł – to jest ½ jego wysokości oraz zasiłek okresowy pobrany od stycznia do kwietnia w wysokości [...] zł miesięcznie. Łączny dochód skarżącego był zatem niższy od ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącego 477 zł.
Przepis art. 147 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej określił minimalną wysokość zasiłku okresowego, która w 2007 r. wynosiła dla osoby samotnie gospodarującej 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Skarżący zatem spełnił warunki do uzyskania zasiłku okresowego, którego miesięczna wysokość winna wynosić [...] zł miesięcznie, co wynika z równania: 35% x (477zł – [...]zł).
W odwołaniu skarżący wskazał naruszenie przepisu 67 Konstytucji RP oraz nieprzestrzeganie wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2007 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] lipca 2008r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji podniósł w szczególności, że wnioskodawca mieszka z żoną, lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zarejestrowany jest w PUP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Źródłem dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był zasiłek okresowy w wysokości [...] złotych oraz ½ dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] złotych. Łącznie dochód własny wyniósł [...] złotych i był niższy od ustalonego ustawą kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 złotych. Sytuacja skarżącego, w szczególności występujące bezrobocie wypełniają dyspozycję art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Przepisy ustawy określają jedynie minimalną i maksymalną wysokość zasiłku okresowego. Mianowicie zasiłek ten w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się maksymalnie do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Natomiast minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2007 roku wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej 35 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby – art. 147 ust. 3 w/w ustawy. W przypadku skarżącego miesięczna wysokość zasiłku okresowego wynosi [...] złotych ( 477 złotych – [...] złotych = [...] złotych x 35%=[...] złotych).
Odnosząc się zaś do zawartego zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP
w ocenie organu był on bezzasadny. Powołany przepis stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego tylko w razie niezdolności do pracy tylko ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł w szczególności, że przyznana mu pomoc jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP i wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2007 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga S. W. nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270
ze zmianami), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.
Bezspornym jest, że skarżący przebywa na długotrwałym bezrobociu i jak wynika z wywiadu środowiskowego od szeregu lat systematycznie leczy się na różne schorzenia.
Tak więc, zdaniem Sądu, organy zasadnie oceniły, że skarżący spełnia kryteria określone w art. 38 ust.1 pkt. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień
do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
- osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny i przyznały
mu zasiłek okresowy w wymiarze określonym w zaskarżonych decyzjach.
Kwota zasiłku okresowego została ustalona w oparciu o przywołane w decyzji przepisy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje, m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej: kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Dochód skarżącego na dzień złożenia wniosku wyniósł [...] zł. Na dochód ten złożyły się dodatek mieszkaniowy w wysokości ½ jego wysokości tj. [...] zł oraz zasiłek okresowy pobrany od stycznia do kwietnia w wysokości [...] zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 cytowanej ustawy zasiłek okresowy ustala się: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, czyli w przypadku skarżącego 477-[...]=[...] zł.
W oparciu o przepis art. 147 cytowanej ustawy minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2007 r. wynosiła w przypadku osoby samotnie gospodarującej 35% różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, czyli [...] zł x 35%=[...] zł.
Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
Zarzut niezastosowania się przez organ odwoławczy do wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie VIII SA/Wa 483/07– jest błędny. Wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzja organu I jak i II instancji jest prawidłowa. Zakaz reformationis in peius wynikający z art. 139 k.p.a. nie odnosi się do wszystkich rodzajów decyzji organu II instancji. Zakaz ten nie obowiązuje równocześnie przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji, gdy organ odwoławczy przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania po uchyleniu zaskarżonej decyzji (uchwała składu siedmiu sędziów Izby Finansowej NSA z dnia
4 maja 1998 r., FPS 1/98). Zakaz zmiany na niekorzyść adresowany jest bowiem wyłącznie do organu odwoławczego, nie może odnosić się zaś do organu I instancji (tak: G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz).
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie
z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Podkreślić należy,
że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
5
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło