VIII SA/Wa 316/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. R.B. na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii decyzji oddala skargę Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] (dalej: Komisja, organ) postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. znak: [...], po rozpoznaniu wniosku A. R. B. (dalej: skarżący, wnioskodawca), działając na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795, dalej: specustawa reprywatyzacyjna), odmówiła wydania skarżącemu potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Komisji z 17 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu postanowienia Komisja wskazała, że 13 stycznia 2025 r. skarżący skierował do Komisji wniosek o "wydanie potwierdzonej z oryginałem kopii" decyzji Komisji z 17 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...], wydanej na skutek rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz H. M.. Organ, po zacytowaniu przepisów art. 73 § 2 i art. 74 § 2 k.p.a., stwierdził, że dostęp do akt sprawy posiadają wyłącznie podmioty będące stronami w postępowaniu głównym, czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie wydania odpisu decyzji ma charakter postępowania incydentalnego, zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie wydania odpisu decyzji ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i kręgu stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który został ustalony na potrzeby postępowania głównego. Organ dysponujący aktami sprawy obowiązany jest zatem dokonać oceny, czy podmiot żądający wydania odpisu decyzji ma status strony w postępowaniu głównym. Na podstawie art. 28 k.p.a. organ ustala, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Przesądzają o tym przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola i posiadanie interesu faktycznego. W ocenie Komisji w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca zgodnie z art. 28 k.p.a. nie miał przymiotu strony w postępowaniu o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia prowadzonego pod sygn. akt [...], zakończonym decyzją z 17 grudnia 2019 r. Postępowanie prowadzone przed Komisją pod sygn. akt [...], które dotyczyło decyzji Prezydenta [...] W. z 4 września 2008 r. nr [...] oraz z 25 stycznia 2010 r. nr [...]r., którego skarżący był stroną, jest odrębnym, niezależnym postępowaniem niezwiązanym z postępowaniem o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia. Krąg stron w tych dwóch różnych postępowaniach ustalony został na podstawie odrębnych przepisów i nie jest tożsamy. Od powyższego postanowienia wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że zaskarżone postanowienie w rażący sposób pozbawia go statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Poza tym organ pozbawił go dostępu do całości akt i wykluczył z postępowania administracyjnego. Komisja naruszyła więc w tym zakresie przepisy Konstytucji, k.p.a. oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jednym z głównych powodów złożenia wniosku o wydanie kopii decyzji [...] jest konieczność oczyszczenia jego rodziny z oskarżeń kierowanych przez członków Komisji w stosunku do osób uczciwych, poprzez skierowanie sprawy do właściwych organów Państwa. Członkowie Komisji bezpodstawnie bowiem obciążają tzw. nowych właścicieli nieruchomości kryminalnymi zarzutami, które godzą w ich prawa i dobre imię. Jednocześnie podniósł, że o fakcie wydania decyzji dowiedział się po 6 latach od jej wydania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność, ewentualnie o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 73 § 2 k.p.a. Zgodnie z jego treścią strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Skorzystanie z uprawnienia, o którym mowa w przepisie art. 73 § 2 k.p.a., możliwe jest dopiero po spełnieniu przez wnioskodawcę łącznie obu przesłanek wynikających z tego przepisu, czyli wykazaniu, że wnioskodawca jest lub był stroną postępowania, z akt których domaga się wydania przez organ uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, oraz że zgłoszone żądanie uzasadnione jest ważnym interesem strony. Brak któregokolwiek z tych elementów zobowiązuje organ do odmowy wydania żądanych uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów (art. 74 § 2 k.p.a.). Z przepisu tego wynika, że organ, rozpoznając wniosek strony zawierający żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, w pierwszej kolejności bada, czy wniosek taki pochodzi od strony postępowania, którego dotyczą dane akta, a następnie ustala, czy strona uzasadniła to żądnie ważnym interesem. Zatem wnioskodawca musi posiadać przymiot strony w sprawie, z akt której żąda wydania uwierzytelnionych odpisów czy kopii. Poza stronami uprawnienie to nie służy natomiast innym osobom zainteresowanym (por. wyrok NSA z 30 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2306/16, publ. Lex nr 2268005). Z kolei zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym o tym, czy na podstawie art. 28 k.p.a. określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie był stroną postępowania, które toczyło się pod sygnaturą [...] i zakończyło się decyzją Komisji z 17 grudnia 2019 r. Sam skarżący wskazał w skardze, że o istnieniu tej decyzji dowiedział się dopiero 6 lat po jej wydaniu. Przedmiotowa decyzja dotyczyła przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz H. M. i została wydana na podstawie art. 33 specustawy reprywatyzacyjnej. Z treści tego przepisu wynika, że osobie zajmującej lokal w nieruchomości [...] będącej przedmiotem decyzji reprywatyzacyjnej, której dotyczy decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1, przysługuje od miasta [...] W. odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Pojęcie "osoby zajmującej lokal w nieruchomości [...]" obejmuje: 1) osoby, którym przysługiwał w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej tytuł prawnorzeczowy do lokalu (w szczególności ograniczone prawo rzeczowe; użytkowanie, służebności osobiste) albo 2) osoby, którym przysługiwało w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej obligacyjne prawo do zajmowania lokalu w nieruchomości [...] (w szczególności najemcy i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym współmałżonek i dzieci oraz osoby, którym najemca użyczył lokalu). Rację ma organ wskazując, że istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Sad podziela stanowisko Komisji, że w sprawie oznaczonej sygn. akt [...] stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. była wyłącznie osoba, która złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia. Skarżący natomiast nie wykazał przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i wobec tego nie mógł skutecznie powoływać się na uprawnienia określone w art. 73 k.p.a., przysługujące wyłącznie stronie postępowania. Był jedynie stroną innego postępowania prowadzonego przed Komisją pod sygn. akt [...], które jest odrębnym, niezależnym postępowaniem, niezwiązanym z postępowaniem o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia. A skoro skarżący nie był stroną postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia oznaczonego sygn. akt [...], to tym samym nie jest podmiotem uprawnionym do żądania wydania odpisu decyzji kończącej to postępowanie. W ocenie Sądu treść skargi świadczy o posiadaniu przez wnioskodawcę jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego, popartego stosownymi przepisami prawa materialnego. W tej sytuacji wszelkie argumenty skarżącego podniesione w skardze jako niezasadne nie mogą wywrzeć zamierzonego skutku prawnego. Komisja w zaskarżonym postanowieniu w sposób dostateczny wyjaśniła powody, które legły u podstaw odmowy wydania potwierdzonej z oryginałem kopii decyzji z 17 grudnia 2019 r. sygn. akt [...] oraz w sposób wyczerpujący przedstawiła swoje racje i motywy podjętego rozstrzygnięcia, które znajduje pełną podstawę w obowiązujących przepisach prawa (art. 73 § 2 k.p.a., art. 74 § 2 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 t.j., dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie Sąd uznał, że nie było podstaw w okolicznościach tej sprawy do odrzucenia skargi z uwagi na jej niedopuszczalność na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarżący miał bowiem prawo do sądowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, o czym został prawidłowo pouczony przez Komisję.