VIII SA/Wa 321/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2024 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 roku nr [...] Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2023 roku , poz. 775 dalej jako k.p.a.) oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane( DZ.U z 2023 roku, poz. 682 ze zm. dalej jako prawo budowlane), po rozpatrzeniu zażalenia S. Z. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w R. nr [...] z dnia 30 października 2023 roku nakładające na S. Z. grzywnę w wysokości 200 zł za ponowne nieokazanie w dniu 27 października 2023 roku przedmiotu oględzin – garażu zlokalizowanego na działce nr ew. [...], położonej w miejscowości [...], gmina I. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem Nr [...] z dnia 30.10.2023r. znak: [...]. nałożył na S. Z. grzywnę w wysokości 200 zł (dwieście zł) za ponowne nieokazanie w dniu 27.10.2023r. przedmiotu oględzin - garażu zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...]. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie w ustawowym terminie złożył S. Z.. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu zażaleniowym jest postanowienie PINB w R. Nr [...] z dnia 30.10.2023r. znak: [...], wydane w przedmiocie nałożenia grzywny za ponowne nieokazanie przedmiotu oględzin. W ocenie Mazowieckiego WINB skarżone rozstrzygnięcie winno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa. Organ odwoławczy wskazał, że w toku niniejszego postępowania zażaleniowego MWINB oceniał wyłącznie prawidłowość zastosowania przez organ powiatowy art. 88 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 88 § 1 k.p.a. kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Organ I instancji nałożył na S. Z. grzywnę w wysokości 200 zł za ponowne nieokazanie w dniu 27.10.2023r. przedmiotu oględzin - garażu zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...]. Organ podnosił, iż z przepis art. 88 § 1 k.p.a. nie stanowi podstawy do ukarania strony za niestawienie się na wezwanie organu, nawet jeżeli stawiennictwo strony zostało uznane za obowiązkowe. Strona może natomiast być ukarana na podstawie tego przepisu za odmowę okazania przedmiotu oględzin oraz za odmowę udziału w innej czynności urzędowej (na co wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.04.2011r. sygn. akt II OSK 460/10, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 09.07.2009r. sygn. akt 11 SA/Bk 164/09, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22.11.2018r. sygn. akt II SA/Go 624/18, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 08.11.2018r. sygn. akt II SA/Go 623/18). W zawiadomieniu z dnia 09.10.2023r. organ powiatowy poinformował stronę o planowanych na dzień 27.10.2023r. czynnościach kontrolnych na terenie w/w nieruchomości, podczas których należało umożliwić wejście na nieruchomość. Powyższe zawiadomienie zostało skutecznie doręczone S. Z. w dniu 12.10.2023r. (przesyłkę odebrała U. Z. - dorosły domownik). Tym samym przyjąć należalo, iż poinformowanie strony o planowanych na dzień 27.10.2023r. oględzinach czyni zadość 79 § 1 k.p.a., w myśl którego strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, było prawidłowe. W tej sytuacji strona była zobowiązana do okazania "przedmiotu oględzin". Z zapisów protokołu oględzin z dnia 27.10.2023r, wynika, że: "Inwestor nie reaguje na prośbę o udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia oględzin, które PINB wyznaczył w związku z postanowieniem MWINB Nr [...]. S. Z. twierdzi, że MWINB nie nakazał w swoim piśmie przeprowadzenia oględzin. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia oględzin, inspektorzy odstąpili od przeprowadzenia czynności". Należy w tym miejscu wspomnieć, że nieokazanie przedmiotu oględzin w dniu 27.10.2023r. było kolejnym, następującym po sobie zdarzeniem, bowiem już wcześniej w dniu 06.10.2023r. skarżący również nie udostępnił nieruchomości do kontroli, za co nałożono na niego grzywnę w wysokości 50 zł (postanowienie PINB w R nr [...] utrzymane w mocy postanowieniem MWINB Nr [...]). Jak wskazano w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17.02.2023r. sygn. akt II SA/Gl 1563/22; "Przyjmuje się, że wymienione w art. 88 k.p.a. środki przymuszające nie są karami w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz środkami przymusu zapewniającymi posłuch postanowieniom organu administracyjnego w celu przeprowadzenia określonego dowodu lub wykonania przewidzianej prawem czynności urzędowej (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowlcz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 88). (...) Kluczowym dla zastosowania omawianej instytucji jest prawidłowość zawiadomienia osoby o obowiązku określonego zachowania się oraz pouczenie jej o skutkach niezastosowania się do wezwania. Oznacza to, że przede wszystkim osoba musi otrzymać owo wezwanie, co należy rozpatrywać w kategoriach dopełnienia zasad doręczenia pism, które uregulowane zostały w k.p.a. w rozdziale 8 Działu i "Przepisy ogólne". Trudno bowiem wymagać podporządkowania się obowiązkowi w sytuacji, gdy osoba nie miała możliwości powzięcia wiedzy o tej powinności. Ponadto pismo formułujące określony obowiązek musi zawierać pouczenie o następstwach niezastosowania się do niego. Może to przybrać zarówno postać zacytowania odpowiedniego przepisu, jak również przedstawienia Ich w sposób opisowy z odwołaniem się do konkretnej podstawy prawnej. (...) Podnieść bowiem należy, że udostepnienie przedmiotu oględzin nie jest pozostawione do uznania osoby nią dysponującej, lecz stanowi jej obowiązek. Dodać należy, że obowiązek ten może być wyłączony jedynie w sytuacji, gdyby wydanie przedmiotu oględzin wiązało się z niebezpieczeństwem dla życia tub zdrowia ludzi, groziło niepowetowaną szkodą bądź też było - z obiektywnie uzasadnionych powodów - niemożliwe do zrealizowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 108 2021r sygn. akt II SA/Wa 1576/20). Z akt sprawy nie wynika, aby takie okoliczności w analizowanym przypadku zachodziły. Ukaranie grzywną w wysokości do 200 zł warunkowane jest ponadto nieskutecznością wcześniejszej grzywny w kwocie do 50 zł, tj. gdy jej zastosowanie nie przyniosło pożądanego skutku, ponieważ osoba w wyznaczonym ponownie terminie odmówiła okazania przedmiotu oględzin". , Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu oraz w skardze (data wpływu do tut. organu - 01.12.2023r.) organ wojewódzki wskazał, że przedmiotem postępowania była wyłącznie kwestia nałożenia grzywny w wysokości 200 zł za nieokazanie przedmiotu oględzin, a nie zagadnienia merytoryczne dotyczące sprawy garażu zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], którego rozbiórka została orzeczona odrębnym, prawomocnym rozstrzygnięciem. Reasumując, należało utrzymać w mocy postanowienie PINB w R. Nr [...] z dnia 30.10.2023r. znak: [...]. Skargę na postanowienie organu wniósł S. Z.. W przedmiotowej skardze S. Z. odnosił się do toczącego się postępowania w przedmiocie budowy budynku garażowego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...]. Wskazywał, że postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe ponieważ strona nie ma budynku mieszkalnego na działce nr [...] lecz garaż blaszany typu blaszak, który nie jest trwale związany z gruntem czyli brakuje przedmiotu postepowania egzekucyjnego i administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej jako "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie (...). Kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do zbadania legalności, a więc zgodności z prawem, wydanego rozstrzygnięcia. Wynika to z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Kontrolując zaskarżone postanowienie w takim zakresie, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 88 § 1 k.p.a., który przewiduje, że kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. (...). Zasadnie organy uznały, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W zawiadomieniu z dnia 9 października 2023 roku organ powiatowy poinformował skarżącego o planowanych na dzień 27 października 2023 roku oględzinach, podczas których należało umożliwić wejście na teren jego nieruchomości – działka nr [...], położona w miejscowości [...]. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone, co czyni zadość art. 79 § 1 k.p.a. Z protokołu oględzin z dnia 27 października 2023 roku wynika, że skarżący uniemożliwił wejście na teren posesji gdzie znajdował się przedmiot oględzin. Organ ustalił, że skarżący już kolejny raz uniemożliwił przeprowadzenie czynności dowodowych z oględzin obiektu budowlanego. W tych okolicznościach słuszne jest stanowisko organów obu instancji, że nieokazanie przedmiotu oględzin (garażu) nie zostało przez skarżącego wiarygodnie uzasadnione. "Za usprawiedliwione można bowiem uznać tylko takie przyczyny nieokazania przedmiotu oględzin, które poparte są odpowiednimi dowodami" (tak: wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2020 r., II OSK 1359/19). Wysokość grzywny jest prawidłowa - przepis art. 88 § 1 k.p.a. dopuszcza wymierzenie grzywny w kwocie 200 zł, jeśli już wcześniej zostało wydane postanowienie o wymierzeniu grzywny w wysokości 50 zł. Nie jest sporne, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzić postępowanie wnikliwie i szybko, jest to podstawowa zasada postępowania administracyjnego (art. 12 § 1 k.p.a.). Ani strona, ani inne podmioty zobowiązane z mocy prawa do podjęcia określonych czynności w tym postępowaniu na wezwanie organu (m.in. osoba zobowiązana do okazania przedmiotu oględzin), nie mogą w sposób nieuprawniony postępowania opóźniać, utrudniając organowi załatwienie sprawy, a organ dysponuje instrumentami prawnymi mającymi na celu zmobilizowanie tych podmiotów do współdziałania z nim w zakresie koniecznym do prawidłowego przebiegu postępowania i rozstrzygnięcia (m.in. grzywną z art. 88 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym Sąd nie podzielił zarzutów skargi, zwłaszcza, że zarzuty odnoszą się merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wybudowanego garażu, a przedmiotowa sprawa dotyczy nałożenia kary za uniemożliwienie przeprowadzenia oględzin. Na marginesie należy zauważyć, iż skarżący w sposób nieuprawniony i niekulturalny odnosił się w uzasadnieniu skargi do kompetencji pracowników organów administracji publicznej. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.