VIII SA/Wa 329/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca") pismem z [...] lutego 2011 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ drugiej instancji") z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") z [...] listopada 2010 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności do gruntów rolnych na rok 2007 dalej: "płatność bezpośrednia", w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO). Jako podstawę prawną decyzji Kierownik ARiMR wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "Kpa") oraz art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"). Decyzja Kierownika ARiMR z [...] listopada 2010 r. została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] września 2010 r. uchylającej w całości decyzję organu I instancji nr [...] z [...] lipca 2010 r. Przyczyną wskazanego uchylenia było rażące naruszenie prawa przez Kierownika ARiMR polegające na niewykonaniu wyroku sądu administracyjnego w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 842/09. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor ARiMR szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2007 r. skarżąca złożyła na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich wniosek o przyznanie płatności na 2007 r. Wniosek obejmował deklarację gruntów na szeregu działek rolnych do przyznania płatności JPO i UPO, położonych w kilku województwach, oznaczonych numerami : [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Ponadto [...] czerwca 2008 r. do organu I instancji wpłynęły wnioski spółek cywilnych: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]" o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej (w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego) oraz płatności ONW (w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części), w których spółki te zawnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce "[...]" sp. z o.o. do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności (bezpośrednich oraz ONW) na 2007 rok. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym porozumienia w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r., Dyrektor ARiMR podniósł, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., wskazane spółki cywilne przejęły w posiadanie nieruchomości rolne oznaczone jako działki ewidencyjne: – nr: [...] oraz położone na niej działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...] oraz położone na niej działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...] oraz położone na niej działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...] oraz położone na niej działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...] oraz położone na niej działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; – nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz położone na nich działki rolne na rzecz "[...]" s.c.; Z powyższego wynika, iż skarżąca przekazała całość gruntów rolnych (wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika), do których o przyznanie płatności ubiegała się w roku 2007 r. W dalszej części uzasadnienia, Dyrektor ARiMR przywołał treść art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wskazał, iż w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego obowiązują przepisy art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18; dalej: "rozporządzenie nr 764/2004"). Zgodnie z nimi, przekazanie gospodarstwa oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Natomiast w przypadku przekazania, w rozumieniu art. 74 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazanego gospodarstwa. Organ odwoławczy wskazał także, iż każda ze spółek cywilnych będąca "przejmującym" gospodarstwo rolne od skarżącej poinformowała władze o przekazaniu gospodarstwa rolnego i zwróciła się o wypłacenie płatności, składając [...] kwietnia 2008 r. stosowne wnioski w tym zakresie. Jednocześnie zauważył, iż w postępowaniu prowadzonym z wniosku skarżącej do dnia przekazania gospodarstwa nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania płatności. Dyrektor ARiMR stwierdził zatem, iż skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako dobrowolnie zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz, wyrażając zgodę na przejęcie płatności za 2007 r. przez przyjmujące spółki cywilne. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istotnym jest także fakt, iż przyjmujące spółki cywilne złożyły wnioski o przyjęcie płatności za rok 2007 tzw. wnioski transferowe. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż Kierownik ARiMR dokonał ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w treści wydanego rozstrzygnięcia. Organ I Instancji dokonał również merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii przyznania, bądź odmowy przyznania płatności dla przekazującego gospodarstwo rolne, odmawiając skarżącej wnioskowanej płatności. W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca wskazała, iż przeniesienie posiadania gruntów, jeśli nastąpiło ono po zakończeniu roku kalendarzowego nie ma znaczenia dla prawa do przyznania płatności dla użytkującego przez cały kalendarzowy rok grunty rolne. Autor skargi podniósł, iż płatności są ściśle związane z konkretnym rokiem kalendarzowym. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnym w tym zakresie, wskazując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt VIII SA/Wa 842/09. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca – [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. spełniła ustawowe warunki przyznania płatności bezpośrednich (JPO i UPO) na 2007 r., w szczególności, czy wpływ na prawo do przyznania pomocy finansowej miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004, utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na podstawie art. 74 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 796/2004 jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca są przyznawane przejmującemu, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Stosownie natomiast do postanowień art. 28 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003, str. 1-69, ze zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269 ze zm.) płatności dokonywane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przekazywane są na rzecz beneficjentów raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa wypłacana jest za dany rok kalendarzowy i jak wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, w ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności bezpośrednich powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Powołane przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność obszarowa, ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 208/10, które Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela. Zdaniem NSA, nawet zmiany stanu faktycznego zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego, nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności. Złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą wniosek dotyczył płatności obszarowych za 2007 rok, natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta, zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. Poza sporem w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że skarżąca była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 rok w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżąca była w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącej do płatności bezpośrednich za 2007 rok stwierdzić należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Wreszcie bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżąca nie posiadała gruntów rolnych, które wcześniej zadeklarowała we wniosku. W rozpoznawanej sprawie pierwsza decyzja została wydana przez organ I instancji dopiero w dniu [...] czerwca 2009 r. a więc z uchybieniem terminów zakreślonych do jej wydania. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 2 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania). Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] listopada 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącą płatności. Skarżąca miała bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2007 rok, przysługiwało jej także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 208/10). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Błędna interpretacja dokonana przez organy w niniejszej sprawie spowodowała odmowę przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin. Zdaniem Sądu także data wydania decyzji w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnych nie może mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ. Ponadto należy także zwrócić uwagę, iż przywołany przez organ przepis art. 74 rozporządzenia nr 796/2004, określa następstwa przekazywania gospodarstw rolnych w zakresie nabycia prawa do uzyskania płatności z nimi związanych. Rozporządzenie to przyjmuje, że przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa w przypadku, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy (ust. 2). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie wzięły pod rozwagę faktu, iż skarżąca dokonała przekazania [...] kwietnia 2008 r. całego gospodarstwa nie na rzecz drugiego rolnika, ale na rzecz dwunastu różnych spółek cywilnych. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment – stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 roku. Dopiero wówczas możliwe będzie ustalenie, czy i ewentualnie w jakiej wysokości przysługują skarżącej płatności bezpośrednie. Na marginesie wyjaśnić tylko należy, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń podmiotów, które przejęły grunty nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącej płatności obszarowych za 2007 r. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.