VIII SA/Wa 341/22
WyrokWSA w Warszawie2022-07-07
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sytuacji, gdy opinia biegłego wykazała zmianę stanu wody na gruncie, ale nie stwierdziła szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom była prawidłowa, ponieważ kluczowe dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jest wykazanie nie tylko zmiany stanu wody na gruncie, ale przede wszystkim szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie. Skoro opinia biegłego, stanowiąca podstawę ustaleń organów, nie wykazała takiego szkodliwego wpływu, a skarżący nie przedstawił skutecznych dowodów przeciwnych, organy zasadnie odmówiły nałożenia obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący M.P. domagał się nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom z powodu zalewania jego działek wodami opadowymi, które miało być wynikiem zmian dokonanych na sąsiednich działkach należących do P. P.S.A. Wójt Gminy umorzył postępowanie, uznając brak przesłanek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta i odmówiło nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, uznając, że mimo zmian na działkach P. P.S.A., nie stwierdzono szkodliwego wpływu na działki skarżącego. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa wodnego oraz procedury administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stosunków wodnych oddala skargę.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dn. 17 lutego 2022r. znak [...] na podstawie której ww. organ działając na podstawie art. 138§1 pkt.2 kpa, po rozpoznaniu odwołania M. P. ( dalej jako: "skarżący", "strona") od decyzji Wójta Gminy W. z dn. 20 grudnia 2021r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej naruszenia stosunków wodnych i zalewania działek nr ew. [...] położonych w obrębie S., gm. W. na skutek zmian na działkach nr ew. [...] położonych w obrębie S., gm. W. – orzekło:
1/ o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji,
2/ o odmowie nakazania P. P.S.A. z siedzibą w K. – Zakład Produkcyjny w S. przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr ew. [...] położonych w S. gm. W. lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wójt Gminy W., w związku z zawiadomieniem M. P., w dn. 11.08.2021r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych i zalewania działek nr ew. [...] położonych w obrębie S., na skutek dokonanych zmian na działkach sąsiednich nr ew. [...], należących do P. P.S.A., Zakład Produkcyjny w S.. W toku postępowania w dniu 31 sierpnia 2021r.
dokonano oględzin na terenie wymienionych wyżej działek. Ponadto dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu wodno-melioracyjnego. Zadaniem biegłego było ustalenie, czy nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie, na czym te zmiany polegały i czego są wynikiem. Biegły winien także zbadać związek przyczynowy pomiędzy zmianami w ukształtowaniu powierzchni, a ewentualnymi zmianami stanu wody na gruncie i wypowiedzieć się na temat ewentualnych szkód na działkach nr [...]. Przy spełnieniu przesłanek z art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne biegły miał przedstawić propozycję rozwiązania problemu — uzasadniając każde z zaproponowanych rozwiązań. Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 listopada 202lr. wpłynęła do Urzędu Gminy W. opinia techniczna sporządzona przez "Inżynieria Środowiska S.S.. Z przedłożonej opinii wynika, że pomimo dokonanych zmian na terenie działek należących do P. P.S.A. polegających na ich częściowym podwyższeniu, wyrównaniu, zabudowie i utwardzeniu, woda opadowa ze zlewni obejmującej analizowane działki odprowadzana jest wewnętrzną siecią kanalizacji deszczowej do istniejących na terenie zakładu urządzeń wodnych: stawów oraz rowu o łącznej pojemności retencyjnej 4000 m3. Urządzenia te są w stanie przejąć i zretencjonować odprowadzaną do nich całą objętość wód opadowych. Spowodowana tymi działaniami zmiana stanu wody na gruncie należącym do P. P.S.A. nie powoduje zwiększenia natężenia odpływu znajdujących się na ich powierzchni wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie.
W rezultacie powyższych ustaleń Wójt Gminy W. wydał w dn. 20 grudnia 2021r. decyzję w sprawie w której orzekł, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 234 ust.3 ustawy Prawo wodne, a zatem postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 §1 K.p.a. postępowanie umorzył.
Od decyzji powyższej odwołanie wniósł M. P. podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. W swoim stanowisku skarżący podniósł, że Wójt Gminy w trybie administracyjnym powinien wydać decyzję o przywróceniu terenu należącego do P. P.S.A. do stanu zgodnego z prawem - poprzedniego i zobowiązać do zaniechania naruszeń. A to dlatego, że nawet z przeprowadzonej wizji lokalnej wynika, że na działkach osób pokrzywdzonych zmiana stanu wody i szkodliwe oddziaływanie na ich działki jest wynikiem nieprawidłowego funkcjonowania urządzeń wodnych zlokalizowanych na terenie sąsiadującego zakładu. Prawdopodobnie zbiorniki te nie zostały zaprojektowane w sposób zapewniający gromadzenie wód w takich ilościach jakie do nich wpływają. W tej sytuacji oględziny pracowników Urzędu Gminy W. jednoznacznie podważają też opinię biegłego, na którą powołał się Wójt Gminy w zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
SKO w R., po rozpatrzeniu sprawy w związku z wniesionym odwołaniem, decyzją z dn.17.02.2022r. ( będącą przedmiotem zaskarżenia) orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz odmówiło nakazania P. P.S.A. Zakład Produkcyjny w S. przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr ew. [...]w S. lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.
W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO powołało następującą argumentację:
Przede wszystkim SKO wskazało na podstawę prawną rozstrzygnięcia wynikającą z art. 234 ustawy z dn. 20 lipca 2017r. Prawo wodne ( Dz.U z 202lr. poz.624 ze zm., dalej jako: "u.p.w."). Zgodnie z powołanym art. 234 ust.1 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1).
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się jeżeli upłynęło 5 lat od dnia. w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust.5).
W kontekście powyższego uregulowania organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wymaga uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Niezbędne jest zatem ustalenie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy dokonaną na działce zmianą a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na działce sąsiedniej.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że prowadząc w sprawie postępowanie organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 31 sierpnia 2021r. oględziny na omawianych działkach, w trakcie których strony postępowania przedstawiły swoje stanowisko wskazując głównie na szkody wyrządzone na ich działkach przez wody spływające z działek należących do P. P.S.A. Ponadto organ pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłego. Opinię techniczną dotyczącą wpływu dokonanych zmian na działkach nr ew. [...] na zakłócenie stosunków wodnych na działkach nr [...] w miejscowości opracowali biegli mgr inż. S.S. i mgr inż. S. K.posiadający uprawnienia w zakresie zagadnień wodno-melioracyjnych.
Biegli przeprowadzili oględziny na przedmiotowych działkach, wykonali ich inwentaryzację z natury oraz dokonali pomiarów wysokościowych w zakresie niezbędnym do wydania opinii. Do szczegółowej analizy przedmiotowych działek wykorzystano kopię mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz kopię mapy zasadniczej w postaci wektorowej. Wykorzystali także mapę topograficzną z uwidocznionym przebiegiem warstwie.
W sporządzonej opinii biegli wskazali, że przeprowadzone oględziny terenu oraz analiza własnych pomiarów wysokościowych oraz sporządzonych na ich podstawie przekrojów podłużnych przez przedmiotowe działki wyraźnie wskazuje na zmianę ukształtowania terenu działek nr [...] poprzez ich podwyższenie, wyrównanie oraz utwardzenie. Dokonana zmiana i przejęcie wód opadowych ze zlewni o powierzchni około 9,62 ha spowodowały istotną zmianę natężenia odpływu wody opadowej znajdującej się na przedmiotowych działkach oraz przepływającej przez te działki w kierunku istniejącej głównej naturalnej drogi powierzchniowego spływu wód opadowych ze zlewni. Utwardzenie powierzchni wymienionych działek doprowadziło do zwiększenia współczynnika spływu powierzchniowego. Jednakże spowodowane zmiany stanu wody na działkach nr [...] nie spowodowały zwiększenia natężenia odpływu znajdujących się na ich powierzchni wód opadowych i roztopowych na działki sąsiednie, a szczególnie na działki nr [...]. W konsekwencji biegli stwierdzili, że pomimo dokonanych zmian na działkach nr [...], woda opadowa ze zlewni obejmującej analizowane działki nie wywołuje szkód na działkach sąsiednich bowiem odprowadzana jest wewnętrzną siecią kanalizacji deszczowej do istniejących na terenie zakładu urządzeń wodnych tj. dwóch stawów oraz rowu o łącznej pojemności retencyjnej około 4000 m3.
Jednocześnie w sporządzonej opinii biegli wskazali, że na urządzenia wodne znajdujące się na terenie działek należących do P. P.S.A. wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Z akt sprawy oraz pisma Wójta Gminy W. z dnia 14 stycznia 2022r.. znak: [...] wynika, iż urządzenia wodne wykonane na terenie należącym do P. P.S.A. nie posiadają stosownych zezwoleń odpowiednich organów. Obecnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w R. prowadzi postępowania w sprawie wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego tj. rowu wykonanego na działkach nr [...] w obrębie S. oraz w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do urządzenia wodnego - zbiornika ziemnego wsiąkającego- odparowującego, wód opadowych lub roztopowych ujętych w zamknięty system kanalizacji deszczowej.
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności opinię biegłych, w ocenie Kolegium Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń wynikających z opinii i nie wykazał braku rzetelności, braku logiki czy też sprzeczności w tej opinii, które dyskwalifikowałyby ją jako dowód w sprawie. Nie przedstawił również jakichkolwiek przeciwdowodów mogących podważyć te ustalenia i wnioski. Stanowisko osób pokrzywdzonych przedstawione w toku oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji nie może być dowodem na okoliczność, że zmiana stanu wody powoduje szkody na działkach nr [...]. Według Skarżącego powstałe na działkach szkody są wynikiem nieprawidłowego funkcjonowania urządzeń wodnych zlokalizowanych na terenie sąsiadującego zakładu. Taką możliwość założył również biegły w sporządzonej opinii.
W ocenie Kolegium opinia hydrologiczna, stanowiąca główny dowód w sprawie jest spójna, logiczna i wbrew twierdzeniu Skarżącego nie pozostaje w sprzeczności z informacjami zawartymi w materiałach przyjętych do opracowania tej opinii, jak również z dokumentami zgromadzonymi przez organ pierwszej instancji, w tym z protokołem z oględzin przeprowadzonych w dniu 7 października 2021r.
Biorąc powyższe pod uwagę, w przedmiotowej sprawie nie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust.3 ustawy. Zgromadzony materiał dowodowy w tym opinia biegłych wskazują, że na skutek zmian dokonanych na działkach nr [...] wprawdzie nastąpiła zmiana stanu wody, która jednak nie wpływa szkodliwie na działki nr [...].
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie należycie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności relewantne z punktów widzenia stosowanego przepisu prawa materialnego. Jednakże nie spełnienie przesłanek do wydania nakazów, o jakich mowa w art. 234 ust.3 ustawy nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 105 §1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że zaistniała bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż istnieje zarówno przedmiot postępowania (zmiana stanu wody na działkach nr [...]), jak i podmioty stosunku administracyjnoprawnego (organ administracji oraz właściciele działek), a także prawna podstawa rozstrzygnięcia w sprawie (art. 234 ust.3 Prawa wodnego). Skoro zatem organ uznał brak podstaw do nałożenia na uczestnika postępowania obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 ustawy, to prawidłowym rozstrzygnięciem w tym zakresie było wydanie decyzji odmawiającej nałożenia tych obowiązków (tzw. rozstrzygnięcia merytorycznego), stąd Kolegium orzekło w sprawie reformatoryjnie.
Natomiast odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że organ I instancji prawidłowo zebrał i przeprowadził dowody w sprawie, wszechstronnie rozpatrzył materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił. Jak już wyżej podkreślono, ocena zmiany stosunków wodnych wymaga specjalnej i odpowiedniej wiedzy z zakresu stosunków wodnych. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela (właścicieli) gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom - przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Skarżący kwestionując wykonane i przedłożone w sprawie opracowanie mające charakter opinii biegłych, powinien dla skuteczności oponowania takiego dowodu, zlecić i przedłożyć opinię wykonaną przez osoby posiadające wiadomości specjalne w zakresie gospodarki wodnej. Twierdzenia i zarzuty Skarżącego, nie posiadającego wiadomości specjalnych, nie mogą być uznane za kontrdowody i korzystać z przymiotu wiarygodności. Uzasadnia to potraktowanie tych zarzutów jako polemiki z ustaleniami wynikającymi z powyższej opinii biegłych.
Skargę na powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 29 marca 2022r. złożył M. P..
.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1/ brak rozpoznania istoty sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że opinia techniczna dotycząca wpływu dokonanych zmian na gruncie na dz. nr ew. [...] na zakłócenie stosunków wodnych na dz. ew. [...] w m, S. wykonana w listopadzie 2021 r w sposób wyczerpujący i kompletny ustala stan faktyczny poprzez stwierdzenie, iż inwestycja dokonana przez Spółkę P.P.SA w K. nie wpływa na stosunki wodne przy jednoczesnym pominięciu materiału dowodowego zebranego w wyniku oględzin oraz przy pominięciu faktu, że opinia nie uwzględnia rodzaju gruntów rodzimych i ewentualnego wpływu ułożenia ich warstw na przepuszczalność gruntu i odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie
2/ naruszenie art. 234 ust 1 i 2 ustawy Prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie doszło do odprowadzania wód na tereny gruntów sąsiednich a w konsekwencji , że spółka P. P.SA w K. nie jest zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego na działkach ewidencyjnych nr ew. [...] co doprowadziło do odmowy nakazania tej spółce przywrócenia stanu poprzedniego wymienionych działek
3/ naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i kwestii istotnych dla załatwienia sprawy, w szczególności nieuwzględnienie materiału dowodowego innego niż opinia techniczna z listopada 2021 r, brak ustalenia czy materiał użyty do wzniesienia działek nr ew. [...] umożliwia właściwe zebranie wód opadowych z tych działek oraz czy wpływa na zwiększone zalewanie wodami opadowymi działek nr ew. [...] 4/ naruszenie art. 8 kpa, art. 9 kpa i art. 11 kpa poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania stron do organów, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego materiał dowodowy inny niż opinia techniczna nie został uwzględniony przy wydawaniu decyzji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę punktu 2 zaskarżonej Decyzji i nakazanie P. P.SA w K. przywrócenie stanu poprzedniego na działkach nr ew. [...] ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że zalewanie działek [...] wodami opadowymi z działek [...] nastąpiło po dokonaniu inwestycji polegającej na podwyższeniu terenu i jego wybetonowaniu. Oczywiście, nie jest zadaniem organu wkraczać w merytoryczną treść opinii, ani zwalczać jej zeznaniem stron, jednakże nie wymaga wiedzy specjalnej fakt, że beton nie przepuszcza wody, że gliniaste podłoże nie przepuści wody ani też fakt, że woda zawsze spłynie w dół i będzie szukać najłatwiejszej drogi. Skoro zatem nastąpiło zjawisko zalewania, należało upewnić się, że opinia biegłego rzeczywiście jest kompletna i rozważa wszelkie możliwe przyczyny tego zjawiska i zagrożenia związane z podwyższeniem i zabetonowaniem terenu. Organ nie powinien ograniczyć się do przeciwstawienia mocy dowodowej opinii biegłego i pozostałego materiału dowodowego. Co więcej - nie ma żadnego przepisu w kodeksie postępowania administracyjnego, który daje opinii biegłego większą wagę, niż pozostałym dowodom. W razie sprzeczności organ powinien dążyć do ustalenia stanu faktycznego w sposób, który pozwoli wyjaśnić sprzeczności i usunąć wszelkie wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zm. - u.p.w.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 ustawy zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Podkreślić przy tym należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 u.p.w. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z 4 marca 2021 r., II SA/Kr 1219/20, – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sytuacji gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo - skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną.
Podkreślić także należy, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 u.p.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę jaką dysponują organy orzekające w sprawie. Niewątpliwie są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13, wyrok w Krakowie z 21 maja 2018 r., II SA/Kr 286/18).
Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód. Ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Opinie hydrologiczne niewątpliwie oceniane są przez organy, a następnie przez sąd administracyjny, ale przede wszystkim pod względem spełnienia określonych warunków formalnych.
W kontrolowanej sprawie, z uwagi na jej charakter, słusznie organ uznał, że konieczne jest odwołanie się do wiedzy specjalistycznej i przeprowadził dowód z opinii biegłego, sporządzonej po przeprowadzeniu wizji lokalnej.
W treści opinii biegły, na podstawie wizji lokalnej przeprowadzonej na terenie ww. działek stanowiących własność P. P.S.A. Zakład produkcyjny w S. oraz skarżącego i uczestników postępowania E. A., J.A., S.A., map sytuacyjno-wysokościowych, stwierdził, że działki nr [...] zlokalizowane są na trasie istniejących głównych naturalnych dróg spływu wód opadowych ze zlewni hydrologicznej o powierzchni 9.62 ha obejmującej teren działek nr [...], a w ich kierunku przebiegają naturalne drogi spływu wód opadowych ze zlewni obejmującej przedmiotowe działki. Pomimo dokonanych zmian na terenie działek należących do P. P.S.A. polegających na ich częściowym podwyższeniu, wyrównaniu, zabudowie i utwardzeniu, woda opadowa ze zlewni obejmującej analizowane działki odprowadzana jest wewnętrzną siecią kanalizacji deszczowej do istniejących na terenie zakładu urządzeń wodnych: stawów oraz rowu o łącznej pojemności retencyjnej 4000 m3. Urządzenia te są w stanie przejąć i zretencjonować odprowadzaną do nich całą objętość wód opadowych. Spowodowana tymi działaniami zmiana stanu wody na gruncie należącym do P. P.S.A. nie powoduje zwiększenia natężenia odpływu znajdujących się na ich powierzchni wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie.
We wnioskach końcowych opracowanej opinii biegły wskazał, że pomimo dokonanych zmian na działkach nr [...] stanowiących własność P. P.S.A., woda opadowa ze zlewni obejmującej analizowane działki nie wywołuje szkód na działkach sąsiednich bowiem odprowadzana jest wewnętrzną siecią kanalizacji deszczowej do istniejących na terenie zakładu urządzeń wodnych tj. dwóch stawów oraz rowu o łącznej pojemności retencyjnej około 4000 m3. Nie doszło do zakłócenia i naruszenia stosunków wodnych, których mowa w art. 234 u.p.w.
Wobec powyższego w ocenie Sądu, organy zasadnie uznały, że zawarte w opinii wnioski są logiczne i wynikają z zebranego materiału dowodowego. Należy podkreślić, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega bowiem ocenie jak każdy inny dowód, przy czym ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych.
Jeszcze raz podkreślić należy, że sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w.. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka sytuacja. W konkluzji opinii biegłego nie stwierdzono zmiany stanu wody na gruncie, która to zmiana powodowałaby szkody na działce skarżących. Ocena zmiany stosunków wodnych wymaga odpowiedniej wiedzy z tego zakresu. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela gruntu, a także czy spowodowało to szkody na działce sąsiedniej - wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Zatem w przypadku stwierdzenia, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich zasadnym było wydanie decyzji odmownej w przedmiocie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Przeprowadzona przez sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organu, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Nie znajdują uzasadnienia twierdzenia skarżącego, że biegły nie wziął pod uwagę rodzaju gruntów i ewentualnego wpływu ułożenia ich warstw na przepuszczalność gruntu i odprowadzania wód opadowych na grunty sąsiednie, w opracowanej w sprawie opinii znajdują się wywody biegłego w tym zakresie. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrały i przeprowadziły dowody w sprawie i prawidłowo je oceniły. W szczególności uznały za wiarygodną opinię biegłego dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania Sąd ocenia jako nieuzasadnione.
W sprawie niniejszej skarżący na etapie postępowania przed organami administracji nie przedstawił kontropinii wykonanej przez osobę posiadającą wiadomości specjalne w zakresie gospodarki wodnej, ani żadnych innych dowodów które podważałaby wnioski wypływające z opinii biegłego sporządzonej na zlecenie organu pierwszej instancji.
Skoro w żaden sposób opinia biegłego nie została w sposób skuteczny podważona przez skarżącego to organ nie był także zobowiązany do przeprowadzania każdego dowodu wnioskowanego przez stronę, w tym zeznań dodatkowych osób w charakterze świadków, jak to podnosi skarżący w złożonej skardze. Jeżeli organ nie miał wątpliwości co do rzetelności i treści sporządzonej w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych ekspertyzy, to nie miał obowiązku przeprowadzania innego dowodu w tym zakresie Tym samym ocena zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego i wieńcząca je odmowa zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. były trafne. Zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy był bowiem wystarczający do podjęcia takich ustaleń.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło