VIII SA/Wa 345/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi J. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku dokonywania tej opłaty. W uzasadnieniu podał, że wspólnie z żoną i córką utrzymuje się z wynagrodzenia żony w wysokości [...] zł. Oświadczył, że firma Wytwórnia [...] J. C. wobec trudnej sytuacji na rynku budowlanym, dużej – nieuczciwej konkurencji oraz braku zgody na wydobycie kruszyw kopalniach znajduje się w trudnej sytuacji finansowej w trakcie procesu restrukturyzacji, który jest przewidziany na 18 lat. Podał, że z tytułu pożyczki w [...] S.A., kredytu w [...] Bak i [...], zaległości w stosunku do innych wierzycieli, zobowiązań leasingowych, zobowiązań wobec pracowników posiada zadłużenie w wysokości ponad [...] zł. Do wniosku załączył bilans za 2014 r. i 2015 r., rachunek zysków i strat oraz zeznanie podatkowe za 2014 z wykazanym przychodem w wysokości [...], przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł i za 2015 r. odpowiednio [...] zł i [...] zł. Wyjaśnił, że rachunki bankowe firmy zostały zajęte przez wierzycieli i brak jest na nich obrotów. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą bardzo dużych rozmiarów, co potwierdzają zeznania podatkowe za 2014i 2015 r. gdzie wykazane zostały przychody na kilkumilionowym poziomie. Przy czym podnieć należy, że strata jaką skarżący wykazał w zeznaniach podatkowych nie ma przesądzającego znaczenia gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Poza tym mimo wskazywanych trudności, skarżący według złożonego oświadczenia podjął decyzję o kontynuacji działalności gospodarczej, decydując się także na proces restrukturyzacji. Skarżący pozostaje zatem przedsiębiorcą, a w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Biorąc zatem pod uwagę osiągane przychody oraz ustalony w sprawie wpis od skargi – [...] zł uznano, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie partycypować w kosztach sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.