VIII SA/Wa 348/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, E. R. (dalej: "skarżąca") wystąpiła ponownie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej) w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] stycznia 2014 r. Uzasadniając wniosek wskazała na podobne okoliczności faktyczne, o których mowa w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy z [...] maja 2014 r. Oświadczyła, że obecnie nie osiąga dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast mąż zatrudniony w jej firmie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł (w załączeniu zaświadczenie). Wyjaśniła również, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny kształtują się na poziomie uzyskiwanych dochodów, zdarza się jednak, że je przekraczają. Dodała, że w wydatkach tych partycypuje wspólnie zamieszkujący syn z rodziną, który opłaca ¼ wszystkich rachunków. Pismem z [...] lipca 2015 r. skarżąca, w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."), została wezwana do przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe, nadesłała kopię zeznań podatkowych małżonków za 2014 rok, w których odpowiednio wykazali przychód skarżącej w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodu [...] zł) i przychód męża [...] zł, wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, zaświadczenie o wynagrodzeniu męża skarżącej oraz kopię faktur za energię i gaz. Postanowieniem z 11 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] września 2015 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Nie zgodziła się z twierdzeniem, że miarodajnym dla oceny zdolności płatniczych jest kategoria przychodu, nie zaś faktycznie uzyskanego dochodu. Dodała, że w związku z działalnością gospodarczą ponosi wysokie koszty (wynagrodzenia pracownicze, koszty amortyzacji, zużycia materiałów i energii, opłaty za usługi "obce", wpłaty podatników i opłaty, spłaty istniejących należności, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia oraz pozostałe koszty rodzajowe). Zdaniem skarżącej, zaprzestanie ich ponoszenia spowodowałoby konieczność zamknięcia firmy. Skarżąca ponosi również wysokie koszty utrzymania gospodarstwa domowego. Wskazała, że posiada samochody niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, na których ustanowiony został zastaw rejestrowy. Dlatego brak jest możliwości dokonania ich sprzedaży w celu pozyskania środków finansowych. Skarżąca nie posiada żadnego majątku czy też oszczędności. Środki na rachunkach bankowych zostały zaś zablokowane. Nie jest więc w stanie uiścić kwoty wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie ([...] zł). Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca w sprawie niniejszej występowała już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wówczas Sąd, w podobnych okolicznościach faktycznych, postanowieniem z 25 lipca 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 389/14 oddalił zażalenie skarżącej na ww. rozstrzygnięcie sądu I instancji. NSA za prawidłową uznał ocenę, że brak jest podstaw do stwierdzenia, aby uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekraczało możliwości finansowe skarżącej. Już sama okoliczność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, z której uzyskuje znaczne przychody, przeczy tezie jakoby nie była ona w stanie pokryć kosztów zainicjowanego postępowania. Dokonując analizy drugiego wniosku skarżącej obejmującego swym zakresem częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, tj. w wysokości o połowę mniejszej niż zwolnienie, o które uprzednio ubiegała się skarżąca) Sąd zauważył, że podstawa faktyczna obu wniosków jest podobna. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychód za 2014 r. [...] zł). Podzielając zatem poglądy prawne wyrażone w powołanym wyżej postanowieniu NSA, że sam fakt prowadzenia takiej działalności jest wystarczający do uznania, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, Sąd stwierdził, że w przypadku skarżącej nie wystąpiły przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Dodać również warto, że zgodnie z poglądami prawnymi prezentowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 u.p.p.s.a., sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zarówno wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści od uprzednio wydanego. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 u.p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienia NSA z 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 672/14 oraz II FZ 673/14; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie okoliczności, zdaniem Sądu, nie wystąpiły w realiach niniejszej sprawy. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co jest wystarczające dla odmowy jej przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że kwota zwolnienia na obecnym etapie jest połowę niższa od zwolnienia, o które skarżąca ubiegała się na poprzednim etapie postępowania. Zdaniem Sądu, oceny tej nie zmienia również podnoszona na etapie sprzeciwu argumentacja o ustanowieniu zastawu rejestrowego na samochodach wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej oraz o blokadzie rachunków bankowych. Dlatego Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do wniosku, że skarżąca nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego (wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł). Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.