VIII SA/Wa 35/19

WyrokWSA w Warszawie2019-03-14

Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ten powinien być uśredniany w skali roku, czy też wystarczy doliczenie dochodu z jednego miesiąca następującego po miesiącu uzyskania dochodu, aby stwierdzić przekroczenie kryterium dochodowego do zasiłku rodzinnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, doliczając jedynie dochód z jednego miesiąca (października 2017 r.) do dochodu z roku poprzedzającego. Prawidłowa interpretacja wymaga uśrednienia dochodu z całego okresu zasiłkowego, uwzględniając zmienność dochodów, aby odzwierciedlić rzeczywistą sytuację materialną rodziny i zapobiec pozbawianiu wsparcia rodzin o niskich dochodach. Jednorazowe uzyskanie dochodu w jednym miesiącu nie powinno automatycznie skutkować utratą prawa do świadczeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny z powodu podjęcia zatrudnienia przez skarżącą M. R. we wrześniu 2017 r. Organy uznały, że dochód netto za październik 2017 r. (pierwszy miesiąc po podjęciu zatrudnienia) przekroczył kryterium dochodowe na osobę. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniu stanu faktycznego i błędną wykładnię przepisów, wskazując, że jej dochody w kolejnych miesiącach były znacznie niższe i powinny być uśrednione w skali roku lub okresu zasiłkowego, a także że w niektórych miesiącach spełnione było kryterium dochodowe lub istniała podstawa do zastosowania zasady "złotówka za złotówkę".
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]września 2018 r. znak [...]. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...].09.2018 r. znak: [...] wydaną z up. Wójta Gminy O. przez starszego pracownika socjalnego (dalej: "organ I instancji") uchylona została decyzja Nr [...] z dnia [...].10.2017 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem rozstrzygnięcia był fakt, iż w trakcie okresu świadczeniowego, to jest trwającego od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r. nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny spowodowana podjęciem zatrudnienia przez P. M. R. (dalej także jako: "strona", "skarżąca") od dnia [...] września 2017 r., w którym to zatrudnieniu nadal pozostaje i za miesiąc październik 2017r. uzyskała dochód netto w kwocie [...] zł, co dało na osobę [...] zł. Organ nadmienił też, że w 2016r. dochodem rodziny była kwota niewykorzystanej ulgi na dziecko — [...] zł, czyli na osobę [...] zł. Organ dokonał jednocześnie stosownych obliczeń w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które wykazały że przepis ten nie może mieć zastosowania. M.R. złożyła w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji. Z treści odwołania wynika, że Skarżąca uznaje za niezasadne przyjęcie jej dochodu uzyskanego z miesiąca września 2017 r. w związku z podjęciem zatrudnienia pracy w firmie – Zakład Doskonalenia Zawodowego w K. (filia w [...] oraz K.). Podała, że w okresie od września do października 2017 r. otrzymała wynagrodzenie wyższe niż otrzymuje począwszy od miesiąca listopada do chwili obecnej. Jej zdaniem nastąpiło obniżenie dochodu, bowiem w jej ocenie w chwili wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego, dochód wyniósł średnio [...] zł netto na osobę miesięcznie. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego (winno być świadczenia rodzinnego) oraz zwrotu całości wraz z odsetkami na jej córkę S.R.. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania SKO w R., przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952, ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zasiłek rodzinny przysługuje min. matce, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł. Następnie SKO podniosło, że z akt organu I instancji wynika, że Skarżąca (mężatka) w dniu [...].08.2017r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę S. R. ur. [...]2014r. We wniosku podała, że rodzina składa się z 3 osób (Skarżąca, mąż P. R. i córka S.). Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, że organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia dochodu rodziny za 2016r. (uwzględniając utratę części dochodu). Jedynym bowiem dochodem podlegającym uwzględnieniu była wartość kwoty zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dziecko w wysokości [...] zł. Zatem miesięczny dochód rodziny w 2016 r. wyniósł [...] zł, zaś na osobę w rodzinie — [...] zł. Spełnione zostało więc kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego i organ I instancji decyzją z dnia [...].10.2017 r. przyznał zasiłek na okres od [...].11.2017 r. do [...].10.2018 r. Na podstawie umowy zlecenia z dnia [...].09.2017r. Skarżąca zatrudniona została przez pracodawcę Niepubliczne Technikum Zawodowe w [...], dla którego organem prowadzącym jest Zakład Doskonalenia Zawodowego w K., na okres od [...].09.2017 r. do [...].06.2018 r. Następnie na podstawie umowy zlecenia Skarżąca zatrudniona została w Niepublicznym Technikum Zawodowym w K. dla którego organem prowadzącym jest również Zakład Doskonalenia Zawodowego w K., na okres od [...].09.2017 r. do [...].06.2018 r. Na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu [...].08.2018r. pomiędzy Zakładem Doskonalenia Zawodowego w K. a Skarżącą, zatrudnienie nastąpiło na czas określony od [...].09.2018 r. do [...].06.2019 r. W oświadczeniu z dnia [...].09.2018 r. Skarżąca (będąc świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia) podała, że wynagrodzenie netto za miesiąc październik 2017r. wynosiło [...] zł. Nastąpiło więc uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c ustawy, a w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 5 ust. 4b ustawy, w świetle którego, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód członka rodziny ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Miesięczny dochód rodziny z 2016 r. ([...] zł) należało więc powiększyć o kwotę dochodu Skarżącej z tytułu zatrudnienia na podstawie wyżej wskazanych dwóch umów zlecenia, z miesiąca października 2017 r. ([...] zł), co spowodowało, iż łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, zaś na osobę w rodzinie [...] zł. Oznacza to, że przekroczone zostało kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego. SKO wskazało, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny wskazuje więc, że zasadnym było zastosowanie w takiej sytuacji art. 32 ust. 1 ustawy, w świetle którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Natomiast odnosząc się do odwołania strony SKO podniosło, że kwestia określania dochodu w przypadku jego uzyskania po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych, została przez ustawodawcę uregulowana w cytowanym wyżej art. 5 ust. 4b ustawy. Ustawodawca w przepisie tym w sposób wyraźny wskazał miesiąc, z którego należy uwzględniać dochód członka rodziny uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W związku z tym organy administracji obowiązane są przyjmować ten dochód z miesiąca wskazanego przez ustawodawcę, nie zaś z innego miesiąca. W konkluzji SKO wskazało, że świetle ustaleń faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Kolegium nie może uwzględnić zarzutów odwołania Skarżącej, gdyż przepisy ustawy uzależniające prawo do świadczeń rodzinnych od dochodu na osobę w rodzinie są jednoznaczne i są wiążące dla organów administracyjnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] grudnia 2018r. złożyła M.R.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7 kpa, art. 77 kpa., art. 9 kpa., art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym uniemożliwienie mi nabycia prawa do zasiłku rodzinnego na córkę, S. R. w okresie od [...] listopada 2017 roku do [...] października 2018 roku. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że począwszy od miesiąca września 2017 roku jest zatrudniona w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego z siedzibą w K. co w myśl art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi uzyskanie dochodu, podnosi jednak, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a także właściwej wykładni w/w przepisu poprzez co doszło do błędów interpretacyjnych skutkujących uchyleniem przyznanego jej uprzednio prawa do zasiłku rodzinnego. Skarżąca potwierdziła, że za miesiąc październik 2017 r. z tytułu zatrudnienia uzyskała wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Jednakże w kolejnych miesiącach dochód ten był o wiele niższy i wynosił kolejno: - za miesiąc listopad 2017 roku - [...] zł. - za miesiąc grudzień 2017 roku - [...] zł. - za miesiąc styczeń 2018 roku - [...] zł. - za miesiąc luty 2018 roku - [...] zł. - za miesiąc marzec 2018 roku - [...] zł. - za miesiąc kwiecień 2018 roku - [...] zł. - za miesiąc maj 2018 roku - [...] zł. - za miesiąc czerwiec 2018 roku - [...] zł. a okoliczność ta nie została przez żaden z organów — ani w I ani też w II instancji zbadana. Organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznając, że dochód uzyskany przeze mnie za drugi miesiąc zatrudnienia jest dochodem uzyskiwanym przez cały okres na który weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Tymczasem nastąpiło niewątpliwie obniżenie jej dochodu z tytułu umowy z Zakładem Doskonalenia Zawodowego w K.. a tym samym obniżenie dochodu na jednego członka rodziny w miesiącach listopad – czerwiec 2018 roku, wobec czego kryterium dochodowe określone treścią ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało zachowane w okresie listopad 2017 – styczeń 2018 roku oraz maj – czerwiec 2018 roku. zaś w pozostałym okresie dochód rodziny był wciąż na tyle niski, że możliwe było zastosowanie przez organ zasady "złotówka za złotówkę". W konkluzji skarżąca podniosła, że ustalenia organów obu instancji niewątpliwie obarczone są błędem, a organy nie dokonały prawidłowej oceny przedłożonych w trakcie postępowania dowodów. Skarżąca wskazuje, że poprzez to organy prowadząc postępowanie naruszyły szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie dopełniły bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w R. z dnia [...] listopada 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji Wójta Gminy O. z dnia [...] września 2018 r., którą orzeczono o uchyleniu decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz skarżącej M. R.. U podstaw rozstrzygnięcia zawartego w powyższych decyzjach legło ustalenie organów orzekających w sprawie, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej spowodowana podjęciem zatrudnienia przez skarżącą od dn. [...] września 2017 r., w którym to zatrudnieniu ww. nadal pozostaje i za miesiąc październik 2017 r. uzyskała dochód netto w kwocie [...]zł, co dało na osobę [...] zł miesięcznie. Powyższe powoduje, że został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynoszący 674 zł uprawniający do przyznania zasiłku rodzinnego i w konsekwencji skutkujący obowiązkiem uchylenia decyzji na mocy której skarżąca nabyła prawo do ww. świadczenia. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim wskazać, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1253 ze zm. powoływanej również jako: "u.ś.r."). Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 złotych. Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 5 powołanej ustawy). Jednocześnie z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 3 pkt 2a ww. ustawy) wynika, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochodu przypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu, definiowany przez ustawodawcę jako "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy". Jednocześnie w świetle art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a tak otrzymana całkowita kwota podzielona przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny. Podstawową przesłanką do przyznania świadczeń rodzinnych jest bowiem spełnienie kryterium dochodowego rozumianego jako przeciętny miesięczny dochód uzyskany w skali roku kalendarzowego. Jednocześnie przyjmuje się, że zasada ta ma również zastosowanie w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc dochód ten również należy liczyć w stosunku rocznym (por. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 5 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 789/14, z dnia 31 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 280/14, dostępne w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym wypadku jednorazowe doliczenie kwoty dochodu uzyskanego w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia, nie odzwierciedlałoby rzeczywistej sytuacji dochodowej rodziny i pozbawiałoby wsparcia rodzinę o stosunkowo niskich dochodach. Praktyka taka stałaby w sprzeczności z art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącym, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1202/14, dostępny w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe regulacje i sformułowane na ich tle poglądy sądów administracyjnych oraz przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej, w ocenie Sądu organy - co do zasady - słusznie przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ponownego przeliczenia dochodu z uwzględnieniem treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Głównym bowiem celem świadczenia rodzinnego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Podstawowym zatem obowiązkiem organów stosujących przepisy tej ustawy jest poszukiwanie takiej wykładni przepisów, która w jak najpełniejszy sposób wpiszę się w realizację tego celu i w możliwie najbardziej adekwatny sposób będzie odzwierciedlała aktualny poziom dochodów osoby wnioskującej i członków jej rodziny (por. np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt. II SA/Rz 210/18, dostępny w dostępny w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Na tym tle należy jednak zauważyć, że organy wprawdzie zasadnie przystąpiły do ponownego wyliczenia wysokości dochodu rodziny, jednakże uczyniły to w nieprawidłowy sposób. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, podobnie jak i decyzji organu odwoławczego, wyliczając dochód rodziny organ doliczył do niego wynagrodzenie uzyskane przez skarżącą – za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, to jest za październik 2017 r. w kwocie [...] zł i na tej podstawie – w oparciu o przedstawione wyliczenie dochodu – oparły w istocie swoje stanowisko, iż świadczenia pobrane za okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. (a zatem do końca okresu zasiłkowego) są świadczeniami przyznanymi niezasadnie, do którego to stanowiska uprawniać miał organy fakt przekroczenia kryterium dochodowego w miesiącu październiku 2017 r. bez potrzeby badania kwestii jego przekroczenia w pozostałych miesiącach okresu zasiłkowego. Tymczasem okresem, który powinien być brany pod uwagę w rozważanym kontekście, jest okres od miesiąca po uzyskaniu dochodu do końca okresu zasiłkowego, a prawidłowa weryfikacja tytułu do pobierania przedmiotowych świadczeń wymagała rozważenia kwestii występowania owego dochodu skarżącej M. R. w tym okresie. W konsekwencji dopiero analiza uzyskanych w tym okresie dochodów przez skarżącą, bądź ich braku w tym okresie, może mieć wpływ na ustalenie dochodu w trybie art. 5 ust. 4b powołanej ustawy. Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "ustawodawca w przepisie art.5 ust.4b w sposób wyraźny wskazał miesiąc, z którego należy uwzględnić dochód członka rodziny uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych, a organy administracji obowiązane są przyjmować dochód z miesiąca wskazanego przez ustawodawcę, nie zaś z innego miesiąca". Na tym tle należy jednak zauważyć, że organy wprawdzie zasadnie przystąpiły do ponownego wyliczenia wysokości dochodu rodziny skarżącej, jednakże uczyniły to w nieprawidłowy sposób. Jak wynika z powyższego organy orzekające ograniczyły się jedynie do analizy sytuacji dochodowej rodziny skarżącej do jednego miesiąca, tj. października 2017r., bez jakiegokolwiek zweryfikowania, czy w całym okresie zasiłkowym osiągnięty dochód spowodował przekroczenie kryterium dochodowego. Okresem, który powinien być brany pod uwagę w rozważanym kontekście, jest okres od miesiąca po uzyskaniu dochodu do końca okresu zasiłkowego, a prawidłowa weryfikacja tytułu do pobierania przedmiotowych świadczeń wymagała rozważenia kwestii występowania owego dochodu M. R. w tym okresie. W konsekwencji dopiero analiza uzyskanych w tym okresie dochodów przez skarżącą M. R., bądź ich braku w tym okresie, może mieć wpływ na prawidłowe ustalenie dochodu w trybie art. 5 ust. 4b powołanej ustawy. W kontekście celu, jaki przypisuje ustawodawca świadczeniom rodzinnym, tj. rozumianych jako świadczenia mające służyć pomocy finansowej dla rodzin o niskich dochodach dla częściowego pokrycia wydatków związanych z utrzymaniem dziecka, należy zatem przyjąć, że w sytuacji gdy dochody uzyskiwane przez członków rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy są zmienne czy nieregularne , przepis art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być interpretowany w taki sposób, iż ustalenie prawa do przedmiotowych świadczeń musi polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie na przyjmowaniu jedynie dochodu z następnego miesiąca po uzyskaniu przez daną osobę dochodu ( vide m.in wyrok WSA w Łodzi z dn. 12.10.2018 r. sygn. II SA/Łd 435/18). Jednocześnie Sąd na gruncie niniejszej sprawy w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że uzyskanie dodatkowego dochodu przez członka rodziny tylko w jedynym miesiącu nie wpływa na prawo do świadczenia rodzinnego. Z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem wprost, że nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty. Tak więc dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpływa na prawo do świadczeń rodzinnych, natomiast uzyskany na okres dłuższy, a taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, będzie miał wpływ na to prawo tylko przez okres jego otrzymywania (por. np. wyrok z dnia 6 marca 2018 r., II SA/Łd 99/18 dostępny w dostępny w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji należało uznać, że w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych), co doprowadziło do naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i naruszenia te miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż brak prawidłowych ustaleń, co do tego czy rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe uprawniające do pobierania przedmiotowych świadczeń, czyni co najmniej przedwczesnym wydanie decyzji o uchyleniu ostateczniej decyzji na podstawie art. 32 ust.1 u.ś.r., na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy powinny mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym w szczególności powinny prawidłowo ustalić, czy rodzina skarżącej w związku z przedstawionymi przez skarżącą oświadczeniami o wysokości osiągniętych dochodów, spełnia kryterium dochodowe, którego przekroczenie powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, a następnie – w zależności od dokonanych ustaleń rozważyć, czy zachodzą podstawy do uznania, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącej uległa zmianie w zakresie mającym wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych w weryfikowanym okresie. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło