VIII SA/Wa 357/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...] po rozpatrzeniu odwołania I B (dalej: "skarżąca") od decyzji Burmistrza Z. z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...], odmawiającej przyznania skarżącej na okres świadczeniowy 2013/1014 zasiłku rodzinnego wnioskowanego na dzieci F B i O B oraz: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na F B, dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na O B – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Burmistrza Z, odmówiono skarżącej prawa do w/w świadczeń rodzinnych, przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.; dalej: "u.ś.r."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że miesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł, co przekracza kwotę kryterium 539,00 zł określonego w art. 5 ust. 1 u.ś.r. i w konsekwencji strona postępowania nie kwalifikuje się do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014. Dodatkowo wyjaśniono, że w przypadku skarżącej nie może być zastosowany przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, że decyzja jest krzywdząca, gdyż organ nieprawidłowo ustalił wysokość dochodów uzyskanych w 2012 roku. Przede wszystkim bezpodstawnie wliczono do dochodu kwotę otrzymaną ze sprzedaży działki ([...] tys. zł), podczas, gdy pieniądze uzyskane z tej transakcji przeznaczone zostały na cele mieszkaniowe. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R decyzją z [...] stycznia 2014 r., utrzymało w mocy przedmiotową decyzję. Kolegium podzieliło stanowiska organu I instancji, co do odmowy przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł. Złożyły się na niego dochody uzyskane przez M B – [...] zł - zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z z dnia 21 października 2013 r. i oświadczeniem o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne z dnia 22 października 2013 r.; [...] zł - zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z z dnia 21 października 2013 r. nr syst. 116487; - I B - 0 zł - dochody w całości utracone z powodu rozpoczęcia urlopu wychowawczego - zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy. Dochód w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę [...] zł., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało dochód miesięczny wynoszący [...] zł, czyli przekracza kwotę kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy wynoszące 539 zł o [...] zł. W sprawie nie jest zatem możliwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (77 zł), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Odnosząc się do zarzutu postawionego w odwołaniu dotyczącego doliczenia do dochodu kwoty uzyskanej z tytułu sprzedaży nieruchomości ([...] zł) organ wskazał, że nie został on potwierdzony. Przede wszystkim kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości gruntowej, zgodnie z art. 30e ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a ustawy 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) stanowi dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Stosownie zaś do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy, dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. W ocenie Kolegium nie można zatem uznać, że w przypadku skorzystania przez podatnika ze zwolnienia przewidzianego przepisem art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie powstaje dochód. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zakwestionowała powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że nie zgadza się z wyliczeniem przez organy dochodów jej rodziny za 2012 r. W jej ocenie nieprawidłowym było uwzględnienie w ich składzie kwoty [...] zł uzyskanej z tytułu sprzedaży gruntów rolnych. Kwota uzyskanych ze sprzedaży środków wydatkowana została na cele mieszkaniowe, tj. materiały do docieplenia budynku i wykonania centralnego ogrzewania. Dodała, że trudności finansowe rodziny są przejściowe, co wymaga wsparcia ze strony MOPS. Odmowa przyznania świadczeń zniweczy zaś skutki otrzymywanych świadczeń w okresach wcześniejszych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.; dalej: "u.ś.r.") świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Z samej istoty dodatku do zasiłku rodzinnego wynika, że dodatek do zasiłku może zostać przyznany jedynie w sytuacji, gdy stronie przyznane zostanie prawo do zasiłku rodzinnego. Stanowi o tym art. 8 zd. pierwsze ustawy, zgodnie z którym do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki. W myśl art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539, 00 zł. Zgodnie z treścią ust. 2 art. 5 w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 632, 00 zł. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 a u.ś.r. dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c i 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f."), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odmowa przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014 wynikała z faktu przekroczenia przez rodzinę skarżącej, w roku poprzedzającym dany okres zasiłkowy - czyli w 2012 r., kryterium dochodowego kwalifikującego do nabycia praw do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy). Wedle ustaleń organu przekroczenie kryterium dochodowego wynikało z faktu zbycia nieruchomości rolnej za kwotę [...] zł. Z treści odwołania a później skargi oraz załączonego do nich zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2012 (PIT – 39) wynika, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w 2012 r. skarżąca przeznaczyła na zakup materiałów budowlanych, a podatek należny w związku z tym wynosi 0. Wobec powyższych, bezspornych okoliczności sprawy organ winien dokonać dogłębnej analizy przepisu art. 3 pkt 1 lit.a) u.ś.r. w związku z art. 30 e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do treści art. 30 e ust. 1 u.p.d.o.f. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z art. 39 e ust. 4 pkt 2 po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30 e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30 e u.p.d.o.f." należy odczytywać mając na uwadze treść całego przepisu art. 30 e u.p.d.o.f. Wynika z niego brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie. Okres ten w czasie wydania decyzji przez organy obu instancji jeszcze nie upłynął, natomiast z załączników do zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2012 wynika, że przedmiotowa kwota została wydatkowana na cele mieszkaniowe. Przypomnieć w tym miejscu należy, że "dochód" o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, to przychód pomniejszony o "należny" podatek dochodowy. Powyższe prowadzi do wniosku, że w analizowanej sprawie organy niewłaściwie odczytały treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy i art. 30 e u.p.d.o.f. Spowodowało to niezasadne uznanie, że uzyskana przez skarżącą kwota w 2012 r. ze sprzedaży nieruchomości powinna być wliczona do dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń rodzinnych. Jak wynika ze złożonego na rozprawie przed Sądem protokołu czynności sprawdzających z 19.11.2014 r. spisanego przez pracowników Urzędu Skarbowego w Z dotyczących przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych dotyczącego PIT – 39 za rok 2012 uzyskany przez M B, dochody zadeklarowane w zeznaniu oraz wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe winny zostać rozliczone w stosunku ½ wartości w dwóch zeznaniach podatkowych PIT – 39 złożonych przez małżonków B, jako dotyczących nieruchomości należącej do majątku wspólnego. Wskazano też, że dochód zadeklarowano jako dochód zwolniony k. 36 – 41 akt sądowych. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę, że regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych mają na celu ukierunkowanie pomocy publicznej organów samorządu terytorialnego na jak najlepszą realizację podstawowych funkcji rodziny: wychowania, nauki i kształcenia dzieci, opieki nad niepełnosprawnymi i niedołężnymi z powodu wieku członkami rodziny, w tym również w sytuacjach, gdy rodzina nie jest w stanie wypełnić samodzielnie swoich zadań. Źródła praw podmiotowych do świadczeń rodzinnych należy poszukiwać w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, natomiast rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Aspekt ten pozwala wyodrębnić ten rodzaj świadczeń na tle świadczeń z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego, w tym świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią odrębną wyspecjalizowaną część szeroko rozumianego systemu pomocy społecznej. Należy też zwrócić uwagę, że konstrukcja i założenia świadczeń rodzinnych nie odwołują się do zasady pomocniczości, ani też do aktywizowania beneficjentów w celu poprawy ich sytuacji życiowej. Są raczej typem trwałej pomocy udzielanej przez państwo ze względu na potrzeby ochrony rodziny, wielodzietności i niepełnosprawności. Powyższe uwagi mogą mieć znaczenie dla prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mających zastosowanie w badanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje obydwu instancji.