VIII SA/Wa 357/24
WyrokWSA w Warszawie2024-06-06
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Justyna Mazur, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną może być podstawą do kwestionowania istnienia lub wymagalności egzekwowanego obowiązku, zwłaszcza w kontekście toczących się postępowań dotyczących umorzenia należności?Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną ma charakter środka subsydiarnego i służy badaniu prawidłowości formalnoprawnej dokonania czynności egzekucyjnej. Nie jest dopuszczalne podnoszenie w niej zarzutów dotyczących istnienia lub wymagalności egzekwowanego obowiązku, ani okoliczności stanowiących podstawę zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestionowanie istnienia obowiązku powinno być dochodzone innymi środkami prawnymi. W przypadku zajęcia rachunku bankowego, środki te podlegają zwrotowi w razie uwzględnienia skargi, co wyklucza nieodwracalne skutki prawne.Stan faktyczny
Skarżący K.G. wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunków bankowych, kwestionując jej zasadność i przedwczesność w związku z toczącym się postępowaniem dotyczącym umorzenia składek ZUS za inny okres. Organ egzekucyjny (Dyrektor O.ZUS) oddalił skargę, podobnie jak organ nadzoru (Dyrektor IAS), który utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom błędne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności pominięcie okoliczności dotyczących toczącego się postępowania sądowego w sprawie umorzenia należności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 19 marca 2024 r., znak [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Postanowieniem z 19 marca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS", "organ nadzoru" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia K.G.(dalej: "skarżący") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: "Dyrektor O.ZUS" lub "organ egzekucyjny") z 29 stycznia 2024 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, polegającą na zajęciu rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w banku M. [...] i w banku [...] [...] dokonanych na podstawie zawiadomień z 11.01.2024 r. nr [...]. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r., poz. 775; dalej: "kpa") oraz art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2023r., poz. 2505; dalej: "upea").
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W celu wyegzekwowania należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. jako wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze nr [...], które jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego zostały doręczone 24.01.2013r. Tytuły te obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2009 – 01/2010r., 3 - 04/2010 ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2009-04/2010 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 05/2009-04/2010.
Organ egzekucyjny zawiadomieniami o zajęciu nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w Banku M. [...]. oraz zawiadomieniami i zajęciu nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w Banku [...] [...].
Zawiadomienia o zajęciu zostały skarżącemu doręczone w dniu 16.01.2024 r., ww. Banki odebrały je w dniu 11.01.2024 r.
Pismem z 22 stycznia 2024 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym w tym samym dniu, skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunków bankowych dokonaną na podstawie zawiadomień nr [...] i podniósł, że czynności egzekucyjne są nieuzasadnione i przedwczesne. W ww. skardze skarżący wskazał, że decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 roku nr [...] ZUS orzekał o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 11/2008 do 2/2009 r. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Sądu Okręgowego w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z dnia 12 stycznia 2024r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie punktu II i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi rentownemu - ZUS/O
w R.. W ocenie skarżącego fakt wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. decyzji z 28.04.2023 r., a następnie jej uchylenie ma wpływ
i znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego i dlatego słusznym jest wstrzymanie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń w R. czynności egzekucyjnych do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Skarżący podniósł ponadto, że w treści zawiadomienia oprócz wysokości kwoty należności głównej, podana została także kwota odsetek, a brak jest informacji w jaki sposób odsetki zostały wyliczone, za jaki okres oraz od jakiej kwoty. W zawiadomieniu wskazana została także kwota kosztów egzekucyjnych, brak jest wskazania w jaki sposób kwota kosztów egzekucyjnych została wyliczona i na jakiej podstawie prawnej. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej czynności w całości, wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w R. do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do skargi tj.: decyzji z 28.04.2023 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., wyroku z 12.01.2024 r. Sądu Okręgowego w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] na fakt wykazania braku zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zasadności wniosku w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych prowadzonych w przedmiotowej sprawie.
Dyrektor O.ZUS postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. oddalił ww. skargę.
Wskazał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] zostało wszczęte przed dniem 30.07.2020r. Zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy z 11 września 2019r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem 30.07.2020r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ egzekucyjny przywołał art. 54 § 1, § 2, § 4 - § 6 upea w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Wskazał na dopuszczalność wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego (art. 23 § 6 upea) oraz wskazał czemu służy skarga na czynności egzekucyjne. Wskazał, iż Dyrektor O.ZUS podjął czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w dniu 11.01.2024 r. Nie dopatrzył się nieprawidłowości
w zastosowaniu środka egzekucyjnego w odniesieniu do zawiadomień [...]
o zajęciu rachunku bankowego. Wskazał, iż zawierały one wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 upea, m.in. numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównej oraz okresy, za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwoty naliczonych odsetek,
a także kwoty kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego wskazano kwoty egzekwowanych odsetek oraz ich stawkę, obowiązującą w dniu sporządzenia tego dokumentu. Wskazał, że w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanych obowiązków. Nie dopatrzył się także przeszkód w prowadzeniu czynności egzekucyjnych dotyczących nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres 05/2009 – 04/2010, ubezpieczenie zdrowotne na okres 05/2009 – 04/2010 i Fundusz Pracy za okres 05/2009 – 04/2010. Wskazane przez skarżącego postępowanie dotyczy bowiem innych okresów niż objęta skargą czynność egzekucyjna.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Wniósł o jego uchylenie
w całości.
W uzasadnieniu zażalenia wskazał, iż podjęte przez organ egzekucyjny czynności były przedwczesne. Toczy się bowiem postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za okres od 11/2008 do 02/2009.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia
19 marca 2024 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał następnie, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy
z 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Dodał, iż zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, do egzekucji z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, wszczętej po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Dyrektor IAS zauważył, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w postanowieniu z 29.01.2024 r. nr [...] błędnie wskazał, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. w związku z art. 13 ust. 1 ww. ustawy. Dyrektor IAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 5 ww. ustawy, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2 stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 30.07.2020 r.
Oceniając wagę powyższego uchybienia, Dyrektor IAS stwierdził, że uzasadnienie postanowienia z 29.01.2024 r. nie pozostawia wątpliwości, że organ egzekucyjny odniósł się do prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących sposób
i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Zbadał również wnikliwie sprawę i odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę zarzutów. Z tego względu powyższe uchybienie nie narusza prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia.
Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy, organ odwoławczy wskazał, że instytucja skargi na czynności egzekucyjne została uregulowana w art. 54 § 1 upea. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ czynności, zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie, jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. DIAS po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie stwierdził, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. prawidłowo postanowieniem z 29.01.2024 r. nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniami z 11.01.2024 r. w Banku M. [...] oraz w Banku [...] [...]. Wskazał iż zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny został wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4, tj. zajęcie rachunków bankowych. Tryb postępowania przy zastosowaniu ww. środka egzekucyjnego został uregulowany w rozdziale 4 działu II upea. DIAS podniósł, iż w kontrolowanej sprawie, zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zostało dokonane zgodnie z art. 80 § 1 upea, poprzez przesłanie do Banku M. [...] zawiadomienia z 11.01.2024 r. nr [...] oraz do Banku [...] [...]. zawiadomienia z 11.01.2024 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej
w terminie oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużników zajętych wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywali wypłat
z rachunków bankowych do wysokości zajętych wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomień, przekazali zajęte kwoty organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności objętych tytułami wykonawczymi. Powołał przy tym art. 80 § 2 i § 3 upea dodając, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wszystkie wymogi formalne wymienione w art. 80 upea, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. doręczył 11.01.2024 r. do Banku M. [...] zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych nr [...] oraz do Banku [...] [...]. zawiadomienia nr [...]. Jednocześnie z przesłaniem ww. zawiadomień do Banków organ egzekucyjny poinformował skarżącego o dokonaniu ww. zajęć. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono skarżącemu 16.01.2024 r., natomiast odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych 24.01.2013 r. Do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych wykorzystano druk: "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych", który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 upea, z uwzględnieniem art. 67 § 2a upea.
DIAS wskazał zatem, iż nie odnajduje nieprawidłowości w podjętych przez organ egzekucyjny czynnościach zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, które zostały przeprowadzone zgodnie z zapisem art. 80 upea.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z 28.04.2023 r.
nr [...], DIAS wyjaśnił, że powyższa decyzja dotyczy umorzenia należności
z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz fundusz pracy za okres 11/2008 r. - 2/2009 r. Natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych i dokonane czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunków bankowych dotyczą należności za okres 5/2009 r. - 4/2010 r. Odnosząc się do kwestii wyliczenia odsetek wskazał, iż druki ww. zawiadomień jako dokumenty urzędowe sporządzone zostały według ustalonego wzoru i odpowiadają wymogom formalnym określonym przez ustawodawcę w art. 67 upea. Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej wyliczenia kosztów egzekucyjnych, organ nadzoru zauważył, że powyższe reguluje art. 64 upea. Koszty egzekucyjne zostały naliczone odrębnie do każdego z wystawionych tytułów wykonawczych. Podniósł także, iż zgodnie z art. 54 § 7 upea wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia,
w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Wstrzymanie czynności egzekucyjnej w związku ze skargą ma zastosowanie w przypadku, kiedy realizowanie środka egzekucyjnego doprowadziłoby do wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, np. osoby trzecie nabędą prawa.
W przypadku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego sytuacja taka nie zachodzi. Środki pieniężne uzyskane w wyniku realizacji zajęcia przez bank, w przypadku uznania skargi za zasadną, podlegają zwrotowi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł K.G.. Postanowieniu zarzucił:
1) błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w R. prawidłowo postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 roku oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniami z dnia 11 stycznia 2024 roku
w Banku M. [...] oraz Banku [...] [...]., wobec braku konkretnego uzasadnienia na jakiej podstawie przyjęto, że oddalenie skargi było uzasadnione,
2) błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na nieuzasadnionym pominięciu okoliczności dotyczącej wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 28 kwietnia 2023 roku, a także wydanego przez Sąd Okręgowy w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...], wyroku z dnia 12 stycznia 2024 roku, na mocy którego uchylono decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. co do punktu II i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, tj. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., co miało znaczenie dla przedmiotu niniejszej sprawy, bowiem nie wskazano w sposób konkretny jakie należności i z jakiego tytułu nie podlegały umorzeniu, a co za tym idzie, czy czynności egzekucyjne nie pokrywały się z należnościami, co do których Sąd Okręgowy w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję w zakresie punktu II i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm prawem przepisanych, a związanych z wniesieniem skargi oraz dopuszczenie
i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do niniejszej skargi, tj. wyroku
z dnia 11 kwietnia 2018 roku wraz z uzasadnieniem.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)
w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Organ egzekucyjny i organ nadzoru zgodnie uznały, iż dokonane przez organ egzekucyjny czynności zajęcia rachunków bankowych zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z 11.01.2024 r. [...] i nr [...] skierowanymi do Banku M. [...] oraz zawiadomieniami nr [...] i nr [...] skierowanymi do Banku [...] [...] nie zostały dotknięte nieprawidłowościami, które uzasadniałyby ich uchylenie.
Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcia te są błędne, albowiem wobec wydania przez Sąd Okręgowy w R. w dniu 12 stycznia 2024 r. w sprawie sygn. akt [...] wyroku uchylającego w części decyzję ZUS O. w R. nie jest wykluczone, że czynności egzekucyjne pokrywały się z należnościami, co do których Sąd Okręgowy uchylił decyzję w zakresie punktu II i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż trafnie wskazuje organ nadzoru, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy
z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 30.07.2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 5 ustawy z dnia
11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W art. 13 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy wymieniono egzekucję z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową.
Wskazać zatem wypada, iż zgodnie z art. 54 § 1 upea we wskazany wyżej brzmieniu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej
z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Jak wynika z art. 54 § 2 upea skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. W myśl art. 54 § 4 upea organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący w skardze na czynność egzekucyjną nie wskazał podstawy prawnej, na której opiera swoją skargę. Treść skargi wskazująca na przedwczesność czynności egzekucyjnej z uwagi na toczący się spór w wierzycielem pozwala stwierdzić, iż skargę na wskazaną w niej czynność egzekucyjną skarżący oparł na art. 54 § 1 pkt 1 upea. Prawidłowo zatem organ nadzoru dokonał oceny czy skarżona czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu doszedł przy tym do prawidłowych wniosków, iż czynność ta nie narusza prawa.
Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż środek egzekucyjny polegający na egzekucji z rachunków bankowych został wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 upea. Z art. 80 § 1 upea w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania czynności egzekucyjnej wynika, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia
o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Jak wynika z art. 80 § 2 upea zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:
1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;
2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.
Zgodnie z art. 80 § 3 upea jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku
o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Treść spornych w niniejszej sprawie zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych wypełniają wymogi zakreślone art. 80 § 1 upea. Spełnione zostały także przesłanki z art. 80 § 2 i § 3 upea. Zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych zostały doręczone skarżącemu - w dniu 16.01.2024 r. i Bankom - w dniu 11.01.2024 r. W sprawie nie jest sporne, że tytuły wykonawcze wskazane w zawiadomieniach zostały skarżącemu doręczone w dniu 24 stycznia 2013 r., to jest przed doręczeniem zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, o których mowa.
Z treści tych zawiadomień wynika także, iż zawierają one treści, o których mowa w art. 67 § 2 i § 2a upea.
Zgodzić się zatem należy z organem nadzoru, iż brak jest podstaw do uchylenia czynności egzekucyjnej dokonanej spornymi w niniejszej sprawie zawiadomieniami, albowiem została ona dokonana z zachowaniem przepisów prawa.
Zauważyć jednocześnie należy, że skarżący zarówno w skardze na czynność egzekucyjną, jak i w skardze na postanowienie organu odwoławczego nie wskazuje przepisu prawa, który jego zdaniem został podczas dokonywania skarżonej czynności egzekucyjnej naruszony. Swoją argumentację opiera na okolicznościach, iż toczyły się lub też toczą postępowania, których przedmiotem są należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Z argumentacji tej wynika, iż
w ocenie skarżącego kwestie te nie zostały dotychczas wyjaśnione, a zatem kwestionowana czynność egzekucyjna jest przedwczesna. Z powyższych twierdzeń wynika, iż skarżący skargę na zastosowaną czynność egzekucyjną w istocie opiera na braku wymagalności, czy też nieistnieniu dochodzonych należności.
Odnosząc się do tej argumentacji wskazać należy, iż skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (wyrok NSA z 12.01.1999 r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1, poz. 20; wyrok NSA z 17.04.2000 r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok WSA w Warszawie z 18.01.2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097). Nie ma przy tym znaczenia, czy zobowiązany nie wykorzystał innych środków prawnych, czy nie przyniosły one żądanego rezultatu.
Zachowuje aktualność pogląd prawny, że nie jest dopuszczalne podnoszenie
w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 upea również po upływie terminu do wniesienia zarzutu (por. wyrok NSA z 6.12.2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364). W szczególności
w postępowaniu prowadzonym w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Warszawie
z 18.01.2007 r., III SA/Wa 3474/06, LEX nr 304097).
W tych okolicznościach, już tylko z tego powodu brak jest podstaw do uznania, iż wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie ma wyrok Sądu Okręgowego w R. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 stycznia 2024 r. sygn. akt [...], jak i przywołany w uzasadnieniu skargi i dołączony do niej wyrok (kserokopia) Sądu Apelacyjnego w Lublinie III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia
11 kwietnia 2018 r., sygn. akt III AUa 845/17.
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło