VIII SA/Wa 371/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pracowniczego stażu pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. M. (dalej: "skarżący") od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Sz. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia z tytułu zwiększonej wysługi lat z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od 1986 r. do 1990 r. orzekł: 1) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a.") o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości; 2) na podstawie art. 1 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (t.j. Dz.U. z 1990 r. Nr 54 poz. 310; dalej: "ustawa z dnia 20 lipca 1990 r.") w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268 ze zm.; dalej: "ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r.") o odmowie zaliczenia okresu od dnia [...] września 1986 r. do [...] maja 1990 r. do pracowniczego stażu pracy; 3) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zaliczeniu okresu od [...] maja 1990 r. do [...] października 1990 r. do pracowniczego stażu pracy. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. organ I instancji działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) oraz art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. odmówił skarżącemu zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy za okres od [...] września 1986 r. do [...] października 1990 r. Organ I instancji uznał, iż skarżący we wskazanym okresie nie spełniał definicji domownika określonej w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., ponieważ uczył się w szkole ponadpodstawowej, co wyklucza możliwość uznania, iż praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. We wniesionym odwołaniu, skarżący wniósł o zmianę decyzji organu I instancji i zaliczenie okresu od [...] września 1986 r. do [...] października 1990 r. do pracowniczego stażu pracy. Uzasadniając wskazał, iż organ I instancji wydając decyzję odmowną niewłaściwe zinterpretował przepis art. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, wyklucza wykonywanie pracy w charakterze domownika w tym gospodarstwie i nie stanowi głównego źródła jego utrzymania. W ocenie skarżącego organ błędnie przyjął, iż nauka w Technikum Elektrycznym w [...] pozbawia go jednej z cech ustawowej definicji domownika w gospodarstwie rolnym w okresie od [...] września 1986 r. do [...] maja 1990 r. Wskazał, iż nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i sądów powszechnych w tej kwestii, cytując ich fragmenty. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uznał zasadność odwołania w zakresie zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej tj. od [...] maja 1990 r. do [...] października 1990 r. Nadto wskazał, iż skarżący uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej (Świadectwo Dojrzałości Technikum wydane dnia [...] maja 1990 r.) od [...] września 1986 r. do [...] maja 1990 r. wobec czego nie spełniał definicji "domownika" zawartej w przepisach, co wyklucza możliwość zaliczenia okresu nauki po ukończeniu 16 roku życia tj. od [...] września 1986 r. do [...] maja 1990 r., czyli – w ocenie organu odwoławczego – nie bycie domownikiem uniemożliwia zaliczenie powyższego okresu do pracowniczego stażu pracy. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie w całości jako naruszającej prawo. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. – art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. poprzez odmowę uwzględnienia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] września 1986 r. do dnia [...] maja 1990 r. do stażu pracy; – art. 2 pkt 2, art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, oraz ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., poprzez uznanie, że skarżący nie mógł być uznany w okresie od dnia [...] września 1986 r. do dnia [...] maja 1990 r. jako domownik pracujący w gospodarstwie rolnym rodziców z uwagi na okres nauki w szkole ponadpodstawowej; 2) przepisów postępowania które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: – art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 k.p.a. przez wybiórczą ocenę zebranego przez skarżącego materiału dowodowego w sprawie; – art. 7, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz nie ustosunkowanie się do wszystkich przedstawionych dowodów w sprawie (m.in. zeznań świadków, zaświadczenia z Urzędu Gminy) i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Uzasadniając skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji. Nadto wskazał m.in., iż organ błędnie przyjął, iż nauka w systemie dziennym w Technikum Elektrycznym w [...] pozbawia skarżącego jednej z cech ustawowej definicji domownika w gospodarstwie rolnym w okresie od [...] września 1986 r. do dnia [...] maja 1990 r. Zauważył, iż nauka w szkole nie wykluczała pracy skarżącego w gospodarstwie, jak i że zarówno organ I jak i II instancji nie kwestionował faktu pracy. Podniósł, iż w czasie szkoły wywiązywał się z powierzonych mu w zakresie pracy w gospodarstwie obowiązków. W ocenie skarżącego brak jest podstaw, aby dyskwalifikować go jako domownika. Jednocześnie podkreślił, iż podczas nauki w szkole i po jej ukończeniu do momentu powołania do służby wojskowej, praca w gospodarstwie rolnym była jedynym źródłem dochodu skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa pod względem formalno-prawnym, jak i merytorycznym. Organ odwoławczy zauważył, iż prawidłowo zastosował przepisy prawa obowiązujące w danym okresie czasu, natomiast materiał dowodowy został oceniony w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Wykładania prawa materialnego zastosowana bowiem przez organy orzekające w sprawie, doprowadziła do błędnej oceny prawnej stanu faktycznego, który jest bezsporny. W pierwszej kolejności na podkreślenie zasługuje, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy za okres od dnia [...] września 1986 r. do [...] października 1990 r. Wniosek ten określił przedmiot niniejszego postępowania. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdowały przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (t.j. Dz.U. z 1990 r. Nr 54 poz. 310) oraz przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W celu zatem oceny, czy dany okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców skarżącego może być wliczony do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego, ustalić należy w pierwszej kolejności, czy skarżący był w tym okresie domownikiem w rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w omawianej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, lecz ustawodawca odesłał w ustalaniu jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skoro więc skarżący wniósł o zaliczenie jego pracy wykonywanej w takim charakterze w okresie od dnia [...] września 1986 r. do [...] października 1990 r. to normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie błędnie zinterpretowały przytoczone wyżej przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 14 grudnia 1982 r. przyjmując, iż skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od dnia [...] września 1986 r. do [...] maja 1990 r. ze względu na naukę w szkole ponadpodstawowej tj. Technikum Elektrycznym w [...], gdyż powyższe wyklucza uznanie, iż praca skarżącego w tymże gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło jego utrzymania. Organy administracji wskazały dodatkowo na wynikanie takiej tezy z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Sąd zauważa, iż cytowana jednostka redakcyjna przepisu zamieszczona została w § 2 powołanego rozporządzenia określającego warunki konieczne do spełnienia przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników. W tym zakresie organy orzekające w przedmiotowej sprawie błędnie przyjęły, iż nauka skarżącego w Technikum Elektrycznym w [...] pozbawia go jednej z cech ustawowej definicji domownika w gospodarstwie rolnym w okresie do dnia [...] maja 1990 r. Nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych i nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady – jak uczyniły organy orzekające – iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2010 r. I OSK 650/10 dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym prezentuje zatem pogląd, zgodny z orzecznictwem sądów administracyjnych w tym zakresie, iż sam fakt pobierania przez skarżącego nauki w szkole ponadpodstawowej, pobliskiej miejscu zamieszkania, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym, nie może stanowić przeszkody do uznania wymienionego za domownika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 14 grudnia 1982 r. Powyższe stanowi podstawę do stwierdzenia, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2008 r. Nr 37, poz. 212 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. Kierując się powyższym, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku). Sąd stwierdził, że skarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się orzeczenia, na podstawie art. 152 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.