VIII SA/Wa 373/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2010 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi H. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł. W uzasadnieniu podał, że wspólnie z żoną, która poszukuje pracy utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł i pomocy rodziny. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku i oszczędności. Wezwany do uzupełnienia wniosku złożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, zeznanie podatkowe za 2014 i 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego oraz pismo, w którym wyjaśnił, że w 2014 r. zbył wygrany samochód osobowy [...] za kwotę [...] zł (w załączeniu umowa sprzedaży). Natomiast koszty bieżącego utrzymania (płaty za energię, gaz, wodę) ponosi jego rodzina. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania oraz to, że przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego domaga się skarżący (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) jest natomiast wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Jakkolwiek według złożonego oświadczenia skarżący wspólnie z żoną utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł, to nie należy on w ocenie referendarza do osób ubogich. W 2014 r. zbył bowiem wygrany, jak twierdzi, samochód marki [...] za cenę blisko [...] zł, przy czym nie wyjaśnił w jaki sposób zostały wydatkowane te środki i z jakich przyczyn nie zabezpieczył on własnej sytuacji finansowej tym bardziej, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w 2011 r. zatem już w tej dacie miał on wiedzę o ewentualnym zobowiązaniu podatkowym. Już choćby z tego względu wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Również wyciąg z rachunku bankowego w żadnym razie nie wskazuje na trudności w realizowaniu przez skarżącego bieżących zobowiązań, bowiem nie ma na nim żadnych operacji poza opłatami za obsługę kary. Na rachunek ten nie wpływa nawet wynagrodzenie skarżącego, nie ponosi on z niego żadnych opłat, co w świetle zasad doświadczenia życiowego budzi uzasadnione wątpliwości, co rzetelności składanych wyjaśnień. Zważywszy na powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w całości. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.