VIII SA/Wa 374/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- . We wniosku o przyznanie prawa pomocy K. C. podał, że jest rozwiedziony (w wyniku podziału majątku "nie otrzymał niczego"), nie ma nikogo na utrzymaniu, a dochód z tytułu zatrudnienia w spółce z o.o., w której jest prezesem zarządu wynosi [...] zł brutto, z czego w wyniku zajęcia komorniczego potrącana jest kwota [...] zł. Oświadczył, że z tytułu udziałów w spółce nie otrzymuje żadnej dywidendy, gdyż w 2011 r. spółka poniosła stratę. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie między innymi zeznania podatkowego za 2011 r., odpisu orzeczenia o podziale majątku wspólnego po rozwodzie, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że zeznania o wysokości dochodów za 2010 r. jaki 2011 r. nie zostały złożone wobec zatrzymania całej dokumentacji przez Prokuraturę Apelacyjną w R., lokat bankowych nie posiada, natomiast prywatne konto w Banku [...] jest zajęte przez Urząd Skarbowy w R.. Ponadto złożył podpisaną przez siebie jako prezesa zarządu spółki [...] listę płac za czerwiec 2012 r., umowę o pracę oraz odpis wyroku rozwodowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04). Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, że podnoszone we wniosku okoliczności zachodzą. Nie przedłożył bowiem żadnego dowodu potwierdzającego, że z przyczyn niezależnych nie dysponuje zeznaniem podatkowym o wysokości dochodów za 2011 r., nie wykazał, że posiadane konto bankowe zostało zajęte, że zajęciu podlega także część wynagrodzenia za pracę. Również załączony odpis wyroku rozwodowego nie potwierdza jakoby skarżący w wyniku podziału majątku dorobkowego niczego nie otrzymał. Z obowiązku wykazania, że sytuacja materialna nie pozwala na partycypowanie w kosztach sądowych nie zwalnia skarżącego fakt, że ustalony w sprawie wpis od skargi jest bardzo wysoki ([...] zł). Wobec postawy skarżącego informacje zawarte we wniosku nie mogły zostać zweryfikowane. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.