VIII SA/Wa 375/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. Z. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 375/17 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: zmienia zaskarżone postanowienie w części dotyczącej pkt 2, w ten sposób, że przyznaje M. Z. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M. Z. (zwany dalej: skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazał, iż uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych, tj. [...] ha przeliczeniowych w kwocie [...] zł miesięcznie. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał: dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha fizycznych. Jako majątek ruchomy wskazał ciągnik rolniczy. Podał, iż jest w trudnej sytuacji materialnej i finansowej. Uzyskiwany z gospodarstwa dochód nie pozwala mu na normalną egzystencję, opłaty, leczenie i leki. Jako miesięczne wydatki wskazał: składkę na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie [...] zł, opłatę za energię elektryczną w kwocie [...] zł, opłatę za wodę w kwocie [...] zł, opłatę za telefon w kwocie [...] zł i opłatę za gaz w kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył decyzję Wójta Gminy W. z [...] czerwca 2017 r. o umorzeniu zaległości podatkowych. Postanowieniem z 29 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy orzekł: w pkt 1 o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych jest wolna od kosztów sądowych) oraz w pkt 2 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z 12 lipca 2017 r. (data złożenia na biurze podawczym Sądu) skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie w pkt 2. W uzasadnieniu wniesionego środka zażalenia podał, iż referendarz sądowy nie uwzględnił faktu, iż 25 maja 2017 r. wydzierżawił całe gospodarstwo rolne (wraz z budynkami) swojemu synowi. Obecnie nie osiąga żadnych dochodów z gospodarstwa i nie jest w stanie wynająć pełnomocnika. Aktualnie stara się o emeryturę rolniczą. Znajduje się w ciężkiej sytuacji, bo przecież musi opłacać bieżące koszty utrzymania, które wynoszą około [...] zł miesięcznie. Do sprzeciwu skarżący dołączył umowę dzierżawy gruntów rolnych z 25 lipca 2017 r., zarejestrowaną w urzędzie gminy oraz zaświadczenie KRUS z 14 czerwca 2017 r. o przesunięciu terminu rozpoznania wniosku o emeryturę rolniczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników – i jako taka zgodnie z regulacją art. 239 § 1 pkt 1e p.p.s.a. wolna jest od kosztów sądowych. Prawidłowe jest zatem rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że aktualnie skarżący nie posiada źródła dochodu, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (ustanowienia adwokata). Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.