VIII SA/Wa 379/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A.G. na akt Prezydenta Miasta R. z dnia 11 kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Prezydenta Miasta R. na rzecz A. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym aktem z 11 kwietnia 2024 r., Prezydent Miasta R. (dalej: organ) przyznał skarżącemu A. G. (dalej: strona, skarżący) wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora D. F. w kwocie 96 zł.(pkt 1) i zwrot kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora D. F. w wysokości 49,90 zł. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 24.03.2024 r. Skarżący zwrócił się do organu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu oraz zwrot kosztów związanych z pełnieniem obowiązków kuratora. Organ wskazał, że postanowieniem z 8.10.2021 r. sygn.. akt [...] Sąd Rejonowy w R.III Wydział Rodzinny i Nieletnich Skarżący został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu D. F., celem reprezentowania jego interesów w postepowaniu prowadzonym w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt małoletniej L.F. w pieczy zastępczej. Podniósł, że na podstawie art. 263 § 2 kpa i stosowanego w drodze analogii § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, wysokość stawek maksymalnych wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym ustala się w oparciu o stawkę minimalną wynikającą z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Organ wskazał, że sprawa w której skarżący został ustanowiony kuratorem jest najbardziej zbliżona do sprawy z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie wynoszą 240 zł. W związku z powyższym stawkę należy ustalić w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, która wynosi 240 zł. Zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, wysokość wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej ustala się w wysokości 40 % stawki minimalnej za czynności adwokackie, zatem organ przyznał wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora w wysokości 96 zł (240 zł x 40% = 96 zł). Na podstawie art. 263 § 2 kpa i stosowanego w drodze analogii § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej organ przyznał również skarżącemu kwotę 49,90 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora D. F.. Na w/w kwotę złożyły się koszty korespondencji poniesione przez kuratora tj. koszty nadania przesyłek poleconych w łącznej kwocie 49,90 zł, które ustalono w oparciu o załączone do wniosku potwierdzenia nadania (8 sztuk). W skardze do sądu administracyjnego skarżący zaskarżył w/w akt administracji o ustaleniu wysokości wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, w pkt 1 zarzucając naruszenie: a) § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9.03.2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku którego dokonano błędnego ustalenia wysokości wynagrodzenia dla kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że winna być zastosowana stawka wynikająca z § 2 ust. 4 w/w rozporządzenia; poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyznaniu kuratorowi dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wynagrodzenia w zaniżonej wysokości. b) art. 6, 7 K.p.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu kuratora dla nieobecnego w postepowaniu administracyjnym poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia co skutkowało naruszeniem interesów strony; c) art. 262 § 2 kpa z zw. z art. 6, 7 i 8 kpa w zw. z art. 34 § 1 kpa poprzez błędne uznanie, że charakter niniejszego postepowania jest najbardziej zbliżony do spraw z zakresu postępowania nieprocesowego niewymienionej odrębnie. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie aktu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął stawiane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U 2022, poz.2492 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.1634, dalej: p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzeka w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo przyznał skarżącemu wynagrodzenie za czynności kuratorskie w kwocie 96 zł. Poza sporem jest, że postanowieniem z 8.10.2021 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w R. III Wydział Rodzinny i Nieletnich Skarżący został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu D. F., celem reprezentowania jego interesów w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt małoletniej L. F. w pieczy zastępczej. Należy wskazać, że w zakresie sposobu określania wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach K.p.a. ani w przepisach szczególnych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyroki WSA w Gliwicach z: 8.11.2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, 10.01.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, 4.12.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, publ.: CBOSA) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536, dalej rozporządzenie z 9 marca 2018 r.). Stosownie do treści § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie nieprzekraczjącej 40 % stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze, (...) nie mniej niż 60 zł. Przepis ten dotyczy opłat za czynności adwokackie w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem. Od 1 stycznia 2016 r. wysokość opłat w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie"). Przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia z 9.03.2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że w sprawach, których przedmiotem jest odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, wynagrodzenie pełnomocnika działającego w sprawie (bez względu na to, czy jest to pełnomocnik wyznaczony z urzędu, czy też z wyboru), ustala się w oparciu o stawki "w innej sprawie", a nie w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (por. wyroki WSA z: 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 909/18, 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1266/18; wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2370/15, postanowienie z 13 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1148/14., wyrok NSA z 22 września 2020 r. I OSK 488/20 Publ.: CBSA). Z tych też przyczyn, sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, gdzie stawka minimalna wynosi 480 zł. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia został złożony przez stronę 29 marca 2024 r., zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) oraz przepisy określające wynagrodzenie adwokackie w innej sprawie, tj. § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) w wysokości 480,00 złotych. Zatem wynagrodzenie kuratora ustalone w związku z udziałem w postępowaniu o odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastepczej (40% wynagrodzenia za czynności adwokackie) nie może przekraczać kwoty 192.00 zł netto (bez podatku VAT), nie może też być niższe, niż 60 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r.). Faktem jest, że powołane rozporządzenie określa wysokość wynagrodzenia kuratora "widełkowo" wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do 192 zł netto i w obszarze wytyczonym tymi kwotami organ uprawniony jest do jego swobodnego określenia, tym niemniej, zdaniem Sądu, nie można uznać, że może to być wynagrodzenie całkowicie dowolne i pozostające poza jakąkolwiek kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9.03.2018 r. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał oceny nakładu pracy kuratora, ilości czynności jakich podjęcie było konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji i niezbędnego dla nich czasu, kiedy to kurator nie mógł być zaangażowany w inną działalność zawodową, ewentualnej liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach. Wobec powyższego na podstawie art. 146 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się wpis uiszczony przez skarżącego.