VIII SA/Wa 385/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 19 kwietnia 2023 r. r. znak [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę J. K. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) z 19 kwietnia 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję z 21 lutego 2023 r. wydaną przez Prezydenta Miasta R., odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna K. K. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 22 listopada 2022 r. strona zwróciła się do MOPS z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bliską osobą niepełnosprawną, synem K. K. Po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie organ I instancji w dniu 21 lutego 2023 r. odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu przytoczono ustalony w sprawie stan faktyczny, w szczególności wnioski płynące z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczeń stron. Po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2023 r., poz. 390), dalej jako: "u.ś.r.", podkreślono, że podstawowymi przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest - po pierwsze - niepełnosprawność osoby bliskiej, co do której istnieje obowiązek alimentacyjny, wraz z wymogiem sprawowania nad nią stałej opieki, po drugie zaś - rezygnacja lub niepodejmowanie z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki nad osobą tego wymagającą. Pomiędzy tymi dwoma przesłankami musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samo sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż obowiązek alimentacyjny wynika z ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia. Rozmiar tej opieki musi więc być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Wprawdzie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wiąże podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z osiągnięciem konkretnego wieku lecz świadczenie pielęgnacyjne nie jest skierowane do każdej osoby niezatrudnionej opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniają stałą lub długotrwałą opiekę i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zarobkowej, obiektywnie zdolne do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że syn strony wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika z posiadanego orzeczenia z dnia 18.03.1997 r. wydanego na czas nieokreślony. Wskazano, że J. K. ma [...] lat, nie jest aktywny zawodowo od ok. [...] lat. K. K. jest osoba wykształconą, zdobył tytuł doktora [...], co pozwala sądzić, że jest osobą częściowo samodzielną, która ukończyła studia wyższe bez pomocy ojca i zaangażowania w opiekę nad synem. K. K. mieszkał z żona od sierpnia 2019 r. w K., podejmując zatrudnienie, a podczas pobytu żony w szpitalu K. K. sam radził sobie z trudnościami dnia codziennego. W ocenie organu I instancji z przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności nie wynika, aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy stanem zdrowia syna, a rezygnacją z aktywności zawodowej, który to związek uprawniałby do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem organu, z zasad doświadczenia życiowego wynika, że osoba, która wiele lat nie była aktywna zawodowo nie podejmuje zatrudnienia w tym wieku i nie jest aktywnym uczestnikiem rynku pracy. W związku z powyższym organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 19 kwietnia 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżaną decyzję organu I instancji. SKO wskazało, że z materiału dowodowego w niniejszej sprawie wynika, że K. K. (osoba [...]) jest żonaty, lecz jego żona orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w K. z 8.06.2022r. uznana została za niezdolną do samodzielnej egzystencji do 30.06.2023r., zaś od 26.05.2022r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w R., gdzie została umieszczona i zameldowana na własną prośbę na pobyt stały. W okresie od sierpnia 2019r. do 6.08.2022r. K. K. mieszkał wraz z żoną w K. Do wyjazdu skłoniła ich szansa podjęcia zatrudnienia w K. i zatrudnienie takie K. K. podjął. Do powrotu do R. i zamieszkania razem z ojcem (matka zmarła [...].) skłoniła go sytuacja rodzinna, a mianowicie choroba [...] żony (kilkakrotny pobyt jej w szpitalu, [...]) i w konsekwencji umieszczenie żony w DPS w R. Skarżący mający obecnie lat [...], ma ustalone prawo do renty rodzinnej po zmarłej żonie w 1/2 części. W oświadczeniu z dnia 6.02.2023r. podał, że posiada ponad 20 lat pracy składkowej, zaś ostatnie zatrudnienie ustało w latach 90-tych i było to spowodowane koniecznością opieki nad synem. W uzasadnieniu Kolegium po przytoczeniu i analizie treści przepisów u.ś.r. wskazało, że istotną cechą osób, które występują o przyznanie przedmiotowego świadczenia jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja / niepodejmowanie/ z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podniosło, że Skarżący należy do kręgu osób legitymowanych do ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. Podstawową jednak przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem stanowić substytut wynagrodzenia za pracę, którego nie może uzyskać osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem świadczenie to może przysługiwać jedynie osobom zdolnym do zatrudnienia, które realnie mogłyby i chciałyby podjąć zatrudnienie, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie mogą tego zatrudnienia podjąć. Kolegium wskazało, że z treści art.17 ust.1 ustawy w sposób jasny wynika, że nie sama opieka nad osobą niepełnosprawną, lecz fakt rezygnacji z zatrudnienia dla jej sprawowania, warunkują prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym zaznaczyło, że przepis powyższy określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (np. dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), zaś w drugim przypadku - w którym osoba legitymowana rezygnuje z uwagi na powyższy cel, z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Kolegium - Skarżący nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem ani nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechał podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad synem. Jak wynika bowiem ze złożonego przez niego oświadczenia z dnia 6.02.2023r. ostatnie zatrudnienie ustało w latach 90-tych, a więc w dość odległym czasie od obecnego. Taki stan faktyczny dowodzi zdaniem Kolegium braku podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka rezygnacji z podejmowania aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad synem, skoro do czasu ponownego zamieszkania z nim syna aktywności takiej nie przejawiał. Istotne przy tym jest, że przejaw takiej aktywności w przypadku Skarżącego nie miał także miejsca w okresie, kiedy syn zamieszkiwał wraz z żoną w K.. Skarżący będący mężczyzną w wieku [...] lat i mający tak duży przedział czasowy pomiędzy zaprzestaniem zatrudnienia (a także niepodejmowaniem zatrudnienia nawet w okresie kiedy syn nie zamieszkiwał razem z nim), zdaniem Kolegium nie spełnił przesłanki z art.17 ust.1 ustawy. SKO wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że na ocenę występowania w sprawie przesłanki z art.17 ust.1 ustawy ma wpływ dotychczasowa aktywność zawodowa wnioskodawcy, a także przedział czasowy pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Poznaniu z 28.01.2021r. II SA/Po 463/20, wyrok WSA w Szczecinie z 15.09.2022r., II SA/Sz 315/22), a Kolegium podzieliło tę ocenę. W skardze Skarżący zarzucił, że nie został przeanalizowany stan faktyczny dotyczący sytuacji zdrowotnej syna oraz sytuacji rodzinnej skarżącego i jego syna i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że nie może zgodzić się ze stwierdzeniem, iż nie opiekował się rodziną, albowiem musiałem pracować dorywczo, żeby zadbać o podstawowe potrzeby rodziny. Wskazał, że syn podjął zatrudnienie i mieszkał razem z żoną od sierpnia 2019 roku, ale zatrudnienie zostało podjęte dopiero 10 lat po uzyskaniu tytułu doktora, a przez 10 lat syn nie był zatrudniony. Nie można się również zgodzić z twierdzeniem, że w momencie choroby synowej syn był całkowicie samodzielny, ponieważ miał asystenta rodziny oraz miał zapewnioną prywatną opiekę - co było zaznaczane na wywiadzie środowiskowym, ale nie zostało ujęte w uzasadnieniu decyzji. Ponadto skarżący systematycznie dojeżdżał do syna, oceniałem na bieżąco stan opieki nad nim oraz udzielałem mu niezbędnego wsparcia i pomocy w "samodzielnym" funkcjonowaniu. Podniósł, że ma [...] lat, ale zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. ojcu, jeśli nie podejmuje zatrudnienia a ustawa nie określa kryterium wieku, dla osoby składającej wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Syn nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych (np. samodzielnego poruszania się, utrzymania). Przez to, że mamy niskie dochody syn zmuszony jest do korzystania ze wsparcia fundacji i stowarzyszeń. Syn [...] mając [...] lat i od tej chwili wymaga ciągłej pomocy osób trzecich. Mimo bardzo dobrego wykształcenia, nieustannie boryka się z problemem w znalezieniu stałej i związanej z jego wykształceniem pracy. Problem ten trwa od momentu ukończenia studiów. Podkreślił, że zgodnie z art. 32 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Natomiast artykuł 69 Konstytucji RP nakłada na władze publiczne obowiązek udzielania między innymi pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. W odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Z tego powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy jednak podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącego, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W sprawie bezsporne było, że syn skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika wprost treści orzeczenia z 18 marca 1997 r. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 1 w R. Okoliczność niezdolności do samodzielnego życia stwierdzona w/w orzeczeniem nie może być skutecznie kwestionowana przez organy administracji – tu organ I instancji. Natomiast kwestią sporną była ocena spełnienia przez skarżącego przesłanki niepodejmowania zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Analiza akt sprawy wykazała, że Skarżący mający obecnie lat [...], ma ustalone prawo do renty rodzinnej po zmarłej [...] r. żonie w 1/2 części. W oświadczeniu z 6.02.2023r. podał, że posiada ponad 20 lat pracy składkowej, zaś ostatnie zatrudnienie ustało w latach 90-tych i było to spowodowane koniecznością opieki nad synem. Należy podzielić stanowisko Kolegium, że Skarżący będący mężczyzną w wieku [...] lat i mający tak duży przedział czasowy pomiędzy zaprzestaniem zatrudnienia (a także niepodejmowaniem zatrudnienia nawet w okresie kiedy syn nie zamieszkiwał razem z nim) nie spełnił przesłanki z art.17 ust.1 ustawy zwłaszcza, że na ocenę występowania w sprawie tej przesłanki ma wpływ dotychczasowa aktywność zawodowa, a także przedział czasowy pomiędzy rezygnacją z pracy, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dokonując oceny okoliczności zaistniałych w sprawie należy zgodzić się z organami obu instancji, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad synem. Jak z powyższej zatem regulacji prawnej wynika, jedną z koniecznych przesłanek, która musi wystąpić by wnioskodawca mógł otrzymać w/w świadczenie, jest rezygnacja przez opiekuna z zatrudnienia (lub niepodejmowanie przez niego zatrudniania) z powodu chęci sprawowania opieki nad osobą, która jej wymaga. Powyższe jest bowiem następstwem tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem uznaniowym, przyznawanym w celu wspomożenia osoby pozostającej w niedostatku, a świadczeniem, które ma w pewnym stopniu zrekompensować opiekunowi utracony przez niego zarobek w związku z niepodjęciem przez niego zatrudnienia lub rezygnacją z tego zatrudnienia z uwagi na sprawowanie przez niego wspomnianej opieki. Z tego też względu zarówno wykładnia przepisów, regulujących ten rodzaj świadczenia jak ich zastosowanie, musi być wiązana z zasadami regulującymi w sposób powszechny i generalny świadczenie pracy. Zasady te zaś przewidują, że mężczyzna po ukończeniu 65 lat życia, z uwagi na oczywiste ograniczenia związane z tym wiekiem, nie jest już zaliczany do tzw. osób pozostających w wieku produkcyjnym. Oczywiście nie ma przepisu, który zakazywał by pracy po osiągnięciu tego wieku i w związku z tym niejednokrotnie osoby takie nadal pozostają w stosunku pracy, tym niemniej – rozpatrując tę kwestię w aspekcie ogólnym – brak jest podstaw do przyjęcia założenia, że mężczyzna w wieku [...] (jak miało to miejsce w analizowanej sytuacji) nie podejmuje zatrudnienia tylko z tego powodu, że opiekuje się niepełnosprawnym synem. W realiach rozpoznawanej sprawy pogląd ten dodatkowo wzmacnia również okoliczność, że skarżący od lat 90 – tych nie pracuje zawodowo. Poza tym dodać też trzeba, że do podjęcia zatrudnienia niezbędna jest nie tylko wola danej osoby poszukującej pracy, ale i chęć jej zatrudnienia przez potencjalnego pracodawcę. Za notorium zaś wypada przyjąć, iż tego rodzaju osoby – jak skarżący, będący [...] letnim mężczyzną i od około 30 lat niepracującym, nie są poszukiwane na rynku pracy. Z uwagi zaś, że powyższe oceny i ustalenia były oparte na kryteriach zobiektywizowanych, mających powszechne zastosowanie, nie można było również twierdzić że, w omawianym przypadku wykładnia w/w regulacji prawnej naruszała zasady konstytucyjne, takie jak określone w art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, czy pozostałe przywołane w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku strony o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku żądania organu w zakresie przeprowadzenia rozprawy w określonym przepisami terminie.