VIII SA/Wa 39/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu Z. G. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 września 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 39/18 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do ewidencji gruntów i budynków postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wnioskiem z 11 września 2018 r. (data wpływu formularza w biurze podawczym sądu) Z. G. (zwana dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotną córką. Jako dochód rodziny wskazała kwotę [...] zł obejmującą jej świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł oraz dopłaty unijne w kwocie [...] zł. Skarżąca oświadczyła, iż posiada oszczędności w kwocie [...] zł., jako majątek nieruchomy podała: dom o powierzchni 80 m² i wartości [...], nieruchomości rolne o powierzchni 2,89 ha, budynki gospodarcze, ciągnik, narzędzia do uprawy. Innego majątku ruchomego nie wskazała. Jako miesięczne wydatki wskazała: opał [...] zł ([...] na rok), opłata za energię elektryczną [...] zł, opłata za gaz [...] zł, leki [...] zł, śmieci [...] zł, opłata za spółkę wodną [...] zł ([...] za rok), podatek rolny [...] zł ([...] zł na rok), składka na ubezpieczenie społeczne rolników [...] zł ([...] za rok). Postanowieniem z 17 września 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 39/18 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 13 października 2018 r. (data złożenia w sądzie) skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw na powołane postanowienie. W złożonym środku zaskarżenia wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Podała, iż przy ocenie jej sytuacji materialnej referendarz sadowy nie uwzględniła, że oprócz wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżąca musi także ponieść koszty zatrudnienia pełnomocnika, które przekraczają jej miesięczne dochody, co spowoduje, że przez miesiąc nie mogłaby pokrywać wydatków na żywność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwana dalej p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Jak prawidłowo ustalił w stanie faktycznym sprawy referendarz sądowy skarżąca nie jest osobą pozbawioną dochodu, który stanowi jej źródło utrzymania. Uzyskuje dochód zarówno z zabezpieczenia społecznego (emerytura) jak i z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dopłaty unijne). Niezależnie od powyższego skarżąca posiada oszczędności w kwocie [...] zł, co do zasady eliminuje możliwość przyznania prawa pomocy. Jak wskazano wyżej podstawę przyznania prawa pomocy stanowi brak środków finansowych w celu dochodzenia swoich praw przed sądem. Prawidłowa jest zatem ocena, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, bowiem skarżąca oprócz stałego dochodu uzyskiwanego z zabezpieczenia społecznego posiada jeszcze oszczędności, z których może pokryć koszty związane z postępowaniem kasacyjnym. W sytuacji, gdy skarżąca dysponuje własnymi środkami – oszczędnościami, nie można oczekiwać, aby budżet Państwa pokrywał koszty postępowania związane z jej udziałem w niniejszej sprawie. W konsekwencji w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, iż w odniesieniu do jej osoby wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.