VIII SA/Wa 394/12

WyrokWSA w Warszawie2012-09-05

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Renata Nawrot, Artur Kot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej może zostać wydana, jeśli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, mimo rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej nie może zostać wydana, jeśli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, nawet jeśli pierwotna decyzja rażąco naruszała prawo. Nieodwracalne skutki prawne oznaczają sytuację, w której organ administracji publicznej nie jest w stanie cofnąć lub odwrócić skutków prawnych decyzji w drodze postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca M.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 1979 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, twierdząc, że jej zabudowana działka została zmniejszona bez jej zgody i wiedzy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji w części dotyczącej dwóch działek, ale nie stwierdziło nieważności w odniesieniu do trzeciej działki z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję, argumentując, że nieodwracalne skutki prawne wynikają z opieszałości organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargę. Decyzją znak [...] z [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (Kolegium, organ) działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej K.p.a.), po rozpoznaniu wniosku M. K. (skarżąca) o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] grudnia 1979 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi G., w części dotyczącej działek poscaleniowych Nr [...], Nr [...] i Nr [...], orzekł w pkt 1 o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. zatwierdzającej projekt scalenia w części dotyczącej działek Nr [...] i Nr [...], w pkt 2 stwierdził, że decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. zatwierdzająca projekt scalenia w części dotyczącej działki poscaleniowej Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, ale nie stwierdził nieważności decyzji w tej części z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, iż wnioskiem z [...] maja 2006 r. skarżąca zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przywrócenie granic jej działki Nr [...], położonej w G. podnosząc, że tą działkę o powierzchni [...] ha wraz z budynkami kupiła w 1969 r. (akt własności ziemi otrzymała [...] kwietnia 1979 r.). W wyniku przeprowadzonego w 1979 r. scalenia, bez jej zgody i wiedzy, działka uległa skróceniu i zwężeniu, jej powierzchnia zmniejszyła się do [...] ha, uzyskała też nowy numer [...]. Oprócz przedmiotowej działki zarówno przed jak i po scaleniu nie posiadała innych gruntów, zatem w grę nie wchodził ekwiwalent zamienny. W czasie scalenia przesunięto granicę jej działki i w efekcie jej budynek mieszkalny stoi na działce sąsiada (1 m). Przedmiotowy wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał do rozpoznania Wojewodzie [...] (Wojewoda) według właściwości. W toku prowadzonego przez Wojewodę postępowania skarżąca podniosła, iż wnosiła o rozpatrzenie sprawy zarówno skrócenia jej działki od strony M. J. jak i zwężenia od strony działki T. K. W wyniku rozpoznania sprawy Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2004 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] w sprawie scalenia gruntów wsi G., w części dotyczącej gruntów stanowiących własność skarżącej. Podstawę powyższego stanowiło stwierdzenie nieprawidłowości związanych z wydzieleniem ekwiwalentu za grunt skarżącej przed scaleniem. Rozpoznając kwestię scalenia spornej działki Starosta Sz. (Starosta) decyzją z [...] grudnia 2007 r. orzekł o pozostawieniu działki Nr [...] (numer poscaleniowy) w granicach uwidocznionych na szkicu wyniesienia, a różnicę w powierzchni i wartości szacunkowej przed i po scaleniu uregulować w formie dopłaty pieniężnej. W postępowaniu odwoławczym decyzja niniejsza uchylona została decyzją Wojewody z [...] lutego 2008 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta decyzją z [...] czerwca 2008 r. orzekł o wprowadzeniu zmian w projekcie scalenia gruntów wsi G. w części gruntów stanowiących własność skarżącej oraz T. K. i M. J. poprzez poszerzenie działki skarżącej od strony drogi kosztem działki T. K. i wydłużenie działki skarżącej kosztem M. J., a ewentualny brakujący ekwiwalent wyrównać w formie dopłaty. W toku kolejnego postępowania odwoławczego decyzją z [...] września 2008 r. Wojewoda uchylił powołaną wyżej decyzję (z [...] czerwca 2008 r.) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż Starosta objął rozstrzygnięciem grunty T. K. i M. J., pomimo, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1979 r., zatwierdzająca scalenie nie została wzruszona w zakresie tych gruntów. W wyniku sądowej kontroli decyzji Wojewody z [...] września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 699/08 stwierdził nieważność wszystkich decyzji wymienionych wyżej, tj.: decyzji Wojewody z [...] kwietnia 2007 r., decyzji Starosty z [...] grudnia 2007 r., decyzji Wojewody z [...] lutego 2008 r., decyzji Starosty z [...] czerwca 2008 r. oraz decyzji Wojewody z [...] września 2008 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, że Wojewoda był organem niewłaściwym w sprawie nieważności decyzji (Wojewody [...]), organem właściwym był bowiem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto decyzja Wojewody dotyczyła tylko nieważności odnośnie działki Nr [...], zatem obejmowanie postępowaniem nieruchomości sąsiednich stanowiło wadę z art.156 § 1 pkt 3 K.p.a. W toku dalszego postępowania, postanowieniem z 25 lutego 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Kolegium, a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wskazując Kolegium jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności Wojewody [...] z [...] grudnia 1979 r. W dalszej części uzasadnienia organ podał, iż decyzją scaleniową z [...] grudnia 1979 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art.12 ust. 1-4 i art. 9 ustawy z 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z1968 r. Nr 3, poz.13 ze zm., zwana dalej ustawą o scalaniu i wymianie gruntów) zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi G. w gminie J. Scaleniem zostały objęte między innymi: działka Nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca własność skarżącej, działka Nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca własność M. J., działka Nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca współwłasność W. J. i T. C. (obecnie K.). W wyniku scalenia za działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 16.20 jednostek szacunkowych skarżąca otrzymała działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 13.20 jednostek szacunkowych. M. J. za działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 11.70 jednostek szacunkowych po scaleniu otrzymał działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 12.90 jednostek szacunkowych. W. J. i T. K. za działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 26.55 jednostek szacunkowych po scaleniu otrzymali działkę Nr [...] o powierzchni [...] ha i wartości szacunkowej 27.15 jednostek szacunkowych. Organ wskazał następnie, iż po scaleniu zmienił się stan własności działek poscaleniowych Nr [...] i [...]. Działkę Nr [...] przejęli spadkobiercy M. J. (B. J. (żona) oraz dzieci: R. J., A. J. i E. J.), zaś działka Nr [...] o powierzchni [...] ha została podzielona w 2002 r. na działki Nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Umową aktem notarialnym z [...] kwietnia 2002 r. zniesiono współwłasność podzielonej działki Nr [...] w ten sposób, że T. K. otrzymała własność działek Nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2, a W. i E. J. otrzymali działki Nr [...] i [...] o powierzchni [...] m2. W umowie wyjaśniono, że różnica 97 m pomiędzy powierzchnią działki Nr [...], a działkami wydzielonymi w tych samych granicach zewnętrznych dzielonej działki wynikła z nowych obliczeń i obowiązku zapisu powierzchni z dokładnością do 1 m . Natomiast aktem notarialnym z [...] września 2003 r. W. i E. J. darowali synowi i synowej – W. i K. J. działki Nr [...] i [...]. Kolejną umową aktem notarialnym z [...] kwietnia 2010 r. T. K. darowała córce i zięciowi – J. i E. K. działki Nr [...] i [...]. Kolegium ustaliło, iż w dacie scalenia działka skarżącej Nr [...] oraz działki sąsiednie [...] i [...] były zabudowane. Okoliczność ta potwierdzona została m.in. wpisami w tzw. "arkuszach życzeń uczestników scalenia". W arkuszu tym przy nazwisku skarżącej wpisano, że ekwiwalent chce otrzymać w miejscu swojej zabudowanej działki Nr [...], a życzenie to złożyła i podpisała S. K. W arkuszu życzeń przy nazwisku M. J. wpisano, że ekwiwalent chce otrzymać jak obecnie z uwagi, że działka jest częściowo zabudowana. W arkuszu życzeń, znajdującym się przy nazwisku W. J. i T. C. (obecnie K.) wpisano, że chce otrzymać działkę bez zmiany z uwagi na fakt, że jest to działka zabudowana. Życzenie to złożył ojciec B. J. W konsekwencji powyższych ustaleń organ stwierdził, iż w aktach scaleniowych brak jest jednoznacznej i wyraźnej zgody właścicieli działek przedscaleniowych Nr [...], [...] i [...] na objęcie scaleniem ich zabudowanych działek. Z adnotacji "arkusza życzeń uczestników scalenia" przy działkach Nr [...], [...] i [...] wynika, iż wpisano w nim tylko oświadczenia, że chcą otrzymać działki dotychczasowe. Z oświadczeń tych nie wynika natomiast, czy wolą osób składających te oświadczenia było włączenie ich działek zabudowanych do scalenia i pozostawienie ich w tym samym miejscu, czy też nieobejmowanie tych działek scaleniem. Ponadto powyższe oświadczenie dla działki skarżącej podpisała S. K., a dla działki W. J. i T. K. oświadczenie złożył B. J. W dokumentach brak jest jakiejkolwiek adnotacji, iż S. K. działała z upoważnienia skarżącej, a B. J. w imieniu W. J. i T. K. Brak wyraźnej i jednoznacznej zgody w/w uczestników scalenia na objęcie scaleniem ich zabudowanych działek, stanowi rażące naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, stoi bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią w/w przepisu. Tym samym decyzja scaleniowa Wojewody [...] z [...] grudnia 1979 r. rażąco narusza prawo w części dotyczącej działek poscaleniowych Nr [...], Nr [...] oraz działek Nr [...], [...], [...] i [....] (powstałych w wyniku podziału działki poscaleniowej Nr [...]). Analizując niniejszą sprawę w zakresie dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej organ ustalił, iż spełniona została negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona art. 156 § 2 K.p.a., bowiem decyzja z [...] grudnia 1979 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne w stosunku do działki poscaleniowej [...]. Powyższe wynika z faktu, iż powstałe z podziału tej działki, działki Nr [...], [...], [...] i [...] na podstawie umów cywilnych - aktów notarialnych zostały darowane innym osobom i organ administracyjny nie może odwrócić tego skutku na drodze postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ ustalił, iż wobec działek poscaleniowych Nr [...] i [...] nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca wskazała, iż orzeczenie, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1979 r. zatwierdzająca projekt scalenia w części dotyczącej działki poscaleniowej [...] została wydana z naruszeniem prawa bez stwierdzenia jej nieważności jest dla niej nie do przyjęcia. Nieodwracalne skutki prawne, które zdaniem Kolegium są powodem odstąpienia od wydania decyzji "unieważniającej" decyzję scaleniową są wynikiem opieszałości działania organów. Podniosła, iż granice jej działki nie powinny ulec żadnym zmianom, stało się tak bez jej woli i zgody. W dalszej części wniesionego środka zaskarżenia skarżąca przedstawiła zarzuty dotyczące postępowania scaleniowego, odnoszące się do meto pomiaru działek, osób które w/w pomiarów dokonywały, nieścisłości w powierzchni działek przed i po scaleniu (działka [...]) oraz usytuowania budynków na działkach w okresie przeprowadzenia procedury scalenia. Decyzją znak [...] z [...] marca 2012 r. Kolegium, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powołując treść przepisów regulujących kwestie stwierdzenia nieważności decyzji oraz dopuszczalności zastosowania w/w instytucji organ stwierdził, iż decyzja Wojewody [...] Nr [...] z [...] grudnia 1979 r. w sposób rażący narusza art. 1 ust. 3 ustawą o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza). Podniósł, iż z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby właściciele działek objętych scaleniem, tj. skarżąca (działka nr [...]), M. J. (działka nr [...]) oraz W. J. i T. K. (działka nr [...]), w sposób oczywisty i jednoznaczny wyrazili zgodę na objęcie scaleniem ich zabudowanych działek. Kolegium wskazało przy tym na tezę zawartą w wyroku NSA z 6 kwietnia 1995 r. sygn. akt II SA 2424/9 (niepubl.), wedle której warunek objęcia scalaniem gruntów pod zabudowaniami uzależniony od zgody właściciela ma charakter uregulowania lex specialis w tej ustawie. Oznacza to, że zgoda nie może być domniemana (dorozumiana), np. na podstawie faktu, że uczestnik scalania wziął udział w postępowaniu i nie sprzeciwił się ostatecznej decyzji właściwego organu scaleniowego lub że podpisał ogólne oświadczenie co do zgody na dokonane scalenie. Wynika to z tego, że powyższa zgoda musi być udzielona jednoznacznie ustnie lub na piśmie, lecz ustne wyrażenie zgody musi być utrwalone w protokole włączonym do akt sprawy. Kolegium stwierdziło również, iż w odniesieniu do działki (poscaleniowej) 449 wystąpiły nieodwracalne skutki prawne wykluczające stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej w tej części, organ nie ma bowiem możliwości własnymi działaniami odwrócić skutków prawnych powstałych po wydaniu dotkniętej wadą nieważności decyzji, jak również w sytuacji, gdy skutków tych nie można "znieść" na drodze postępowania administracyjnego. W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej. Wydanej decyzji zarzuciła bezpodstawne przyjęcie, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1979 r. Podniosła, iż z uwagi na szkodę jaką poniosła na skutek bezprawnego przeprowadzenia scalenia gruntów z rozstrzygnięciem takim się nie zgadza. Skutkiem przeprowadzonego scalenia było znaczne zmniejszenie powierzchni należącej do niej działki oraz co najbardziej rażące przeprowadzeniu granicy pomiędzy działkami [...] i [...] przez jej budynek gospodarczy. Zdaniem skarżącej, scalenie spowodowało, że część jej budynku znajduje się na cudzej nieruchomości i wobec braku zgody sąsiadki uniemożliwia dokonanie jakiejkolwiek naprawy budynku z tej strony. Tym samym zmiana granic należącej do skarżącej nieruchomości nastąpiła wbrew jej woli, w wyniku zwykłego bezprawia, a wskazywane przez organ nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji powstały wyłącznie na skutek opieszałości i niekompetencji organów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy, po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzję własną stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] grudnia 1979 r. zatwierdzającą projekt scalenia w części dotyczącej działek Nr [...] i Nr [...], oraz stwierdzająca że w/w decyzja w części dotyczącej działki poscaleniowej Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, nie stwierdzająca nieważności decyzji w tej części z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. W ocenie Sądu zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja Kolegium jest zasadna i została wydana zgodnie z prawem. Istotnym jest, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 Kpa zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym nadzwyczajnym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Jedną z przesłanek zastosowania tego trybu jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), które określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Konsekwencją stwierdzenia rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie nieważności decyzji. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością zgodne jest z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego. Dla ustalenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji kluczowym jest zapis art. 156 § 2 K.p.a., wedle którego nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Zatem obowiązkiem organu w przeprowadzonym przez niego postępowaniu nieważnościowym było nie tylko zweryfikowanie decyzji scaleniowej w aspekcie przesłanek nieważnościowych, ale także w zakresie nieodwracalnych skutków prawnych. Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a. zostało szeroko przedstawione w doktrynie i orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego. W szczególności należy wskazać stanowisko zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. (III AZP 4/94 - OSN AP 1992, nr 12, poz. 211), według którego decyzja wywołała nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku decyzji. Odwrócenie takiego skutku może wprawdzie nastąpić ale na podstawie orzeczenia sądu w postępowaniu cywilnym, a nie w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 1996 r. podzielając tę zasadę, wskazała na potrzebę dokonania odrębnej oceny skutków prawnych decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie nieważności i późniejszych decyzji. W wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. (I OSK 444/05) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że z nieodwracalnością skutków prawnych decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych, wywołanych przez decyzję, organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego. Obecnie nie budzi wątpliwości to, że w przypadku skutków cywilnoprawnych są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni, a nie doszło do nich w sposób pośredni, np. przez zawarcie umowy sprzedaży. Stąd nieodwracalność skutków prawnych odnosić się może do decyzji wywołujących skutki pośrednie w sferze prawa cywilnego (w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz bieżący do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2010). Jak wynika z ustaleń organu, w toku prowadzonego postępowania scaleniowego zarówno skarżąca w odniesieniu do działki Nr [...] jak i M. J. w odniesieniu do działki Nr [...] oraz W. J. i T. K. w odniesieniu do działki Nr [...], w sposób oczywisty i jednoznaczny nie wyrazili zgody na objęcie ich zabudowanych działek scaleniem. W zestawieniu z regulacją zawartą w art. 1 ust. 3 ustaw o scalaniu i wymianie gruntów, wedle której grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza), oczywistym jest, iż brak tej zgody uniemożliwiał objęcie w/w zabudowanych działek procesem scalenia. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu stwierdzające, iż brak tej zgody na objęcie w/w działek scaleniem powoduje, że naruszone zostały obowiązujące w tej materii przepisy prawa i charakter tego naruszenia jest rażący. Zarzuty wniesionej w niniejszej sprawie skargi koncentrują się na stwierdzeniu organu, że decyzja scaleniowa z [...] grudnia 1979 r. w części dotyczącej działki poscaleniowej Nr [...] wydana została z naruszeniem prawa, nie stwierdza się nieważności decyzji w tej części z uwagi na nieodwracalne skutki prawne. Zarzuty te nie są uprawnione. Skoro w sprawie ustalono, że doszło do zbycia na podstawie umów cywilnoprawnych [...] działek powstałych w wyniku podziału działki Nr [...], ewidentnym jest, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Jest to nieodwracalność skutku prawnego w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że nieodwracalność skutków prawnych ma miejsce jedynie, gdy organ administracyjny w drodze postępowania administracyjnego nie może cofnąć ani odwrócić skutków prawnych jakie wywołała decyzja. Tym samym Sąd stwierdza, iż dokonana przez organ ocena stanu faktycznego i prawnego sprawy, w konsekwencji której Kolegium stwierdziło zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do działki Nr [...] jest prawidłowa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło