VIII SA/Wa 396/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi A. R. M., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, z którą ma zawartą umowę rozdzielności majątkowej. Małżonkowie utrzymują się z dochodu z działalności gospodarczej żony skarżącego – [...] zł, jej emerytury – [...] zł oraz świadczenia przedemerytalnego skarżącego – [...] zł. Poza tym oboje są pod stałą opieką lekarzy specjalistów, ponoszą koszty rehabilitacji i leczenia, spłacają kredyt gotówkowy – [...] zł i hipoteczny [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem z dnia 29 czerwca 2017 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") zobowiązano skarżącego do złożenia zeznania podatkowego małżonków za 2016 r., wyciągów z rachunków bankowych także tych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący złożył zeznanie podatkowe za 2016 r., z którego wynika, że jego żona osiągnęła przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, wyciągi z rachunku bankowego, faktury za energię oraz paragony za leki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, nie można pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim. Nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, to przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej: "k.r.o.") małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o., małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 572/05; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.; dalej jako "CBOSA). Podnoszona przez skarżącego okoliczność obowiązywania rozdzielności majątkowej w małżeństwie nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Oznacza to, że dochody i stan majątkowy żony skarżącego należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Skoro zatem żona skarżącego posiada stały dochód z tytułu emerytury, a dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, osiągając przychód na blisko milionowym poziomie, to okoliczność ta nie może pozostać bez wpływu na ocenę możliwości finansowych skarżącego, nawet jeśli on sam posiada niewielką emeryturę. W tej sytuacji uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby istotnie nie był w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego wywołanych wniesieniem skargi, czy też kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Dodatkowo zauważyć należy, że przedłożone wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego nie wskazują, by był to rachunek związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. W tym zatem zakresie skarżący nie wykonał wezwania z dnia 29 czerwca 2017 r. do uzupełnienia wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.