VIII SA/Wa 398/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-03
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości przez funkcjonariusza Policji, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do jego poczytalności w momencie zdarzenia, stanowi podstawę do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji?Ratio decidendi
Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości przez funkcjonariusza Policji wypełnia znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., a okoliczność ta jest oczywista i uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie, co stanowi podstawę do zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Kwestia poczytalności funkcjonariusza w momencie popełnienia czynu nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby, lecz może być badana w postępowaniu karnym.Stan faktyczny
Funkcjonariuszka Policji została zwolniona ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji po tym, jak została zatrzymana do kontroli drogowej i badanie wykazało, że prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwości. Organ I instancji uznał, że popełniła ona przestępstwo, utraciła przymiot nieposzlakowanej opinii i dalsze wykonywanie obowiązków stało się niemożliwe. Funkcjonariuszka zarzuciła naruszenie przepisów, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwagi na jej stan zdrowia psychicznego i przyjmowane leki, a także niewłaściwe zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podkreślając oczywistość popełnienia czynu i jego negatywny wydźwięk społeczny.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę.
Rozkazem personalnym Nr [...] z [...] lutego 2015 r. [...] Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.) zwolnił asp. M. K. (dalej także jako "policjantka") ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2015 r. Decyzji na podstawie przepisu art. 108 § 1 K.p.a. nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] lutego 2015 r. patrol Policji w miejscowości [...] przy ul. [...] zatrzymał do kontroli samochód osobowy marki Opel [...] nr rej. [...], którym kierowała ww. policjantka. W związku z uzasadnionym podejrzeniem, że wymieniona może znajdować się pod wpływem alkoholu została przewieziona do Komisariatu III Policji w [...], gdzie poddano ją badaniu trzeźwości urządzeniem ALCOMETR A 2.0 z wynikiem:
I pomiar o godz. 14.59 -[...] mg/1, II pomiar o godz. 15.18 - [...] mg/1, III pomiar
o godz. 15.35 - [...]mg/1. Z materiałów zgromadzonych w sprawie, tj. notatek służbowych funkcjonariuszy będących na miejscu zdarzenia oraz protokołów przesłuchania funkcjonariuszy dokonujących czynności służbowych zatrzymania pojazdu marki Opel [...] nr rej. [...], którym kierowała policjantka oraz protokołu z przebiegu badania stanu trzeźwości wynika, że popełniła ona czyn określony w art. 178a § 1 kk.
Organ I instancji podniósł, że policjantka popełniła przestępstwo postrzegane
w opinii publicznej jako czyn o wysokiej społecznej szkodliwości, które w dodatku zawsze jest popełniane z winy umyślnej. Tym samym utraciła ona przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii, co zgodnie z art. 25 ustawy o Policji, jest jednym z warunków koniecznych do pełnienia służby w Policji, a zatem dalsze wykonywanie obowiązków służbowych przez wymienioną stało się niemożliwe. Nadto w sprawie przeprowadzono procedurę konsultacji związkowej. Nadanie zaś niniejszemu rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest ważnym interesem służby, tożsamym z interesem społecznym.
W odwołaniu policjantka zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez uznanie, że popełnienie czynu noszącego znamiona przestępstwa uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie z uwagi na ważny interes służby, tożsamy z interesem społecznym, w sytuacji gdy sprawa dotycząca zarzucanego jej przestępstwa nie została ostatecznie ustalona, a policjantka w trakcie czynu z uwagi na zakłócenia czynności psychicznych, nie mogła w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem, co było spowodowane zażyciem silnych leków psychotropowych. Nadto odwołująca się zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przez organ rozstrzygający art. 108 K.p.a. polegające na jedynie lakonicznym wskazaniu, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności ma na celu ochronę ważnego interesu służby, z pominięciem jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia, w sytuacji gdy organ winien wyczerpująco uzasadnić, co legło u podstaw niezbędności natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej.
Z uwagi na powyższe, w ocenie odwołującej, wydany rozkaz personalny jawi się jako decyzja rażąco niesprawiedliwa i niewspółmierna do wagi zarzucanego czynu,
a uchybienia, jakich dopuścił się organ rozstrzygający w zakresie nienależytego rozważenia całokształtu okoliczności powodują, że decyzja nie zasługuje na aprobatę. Jednocześnie odwołująca się wskazała, że ocena materiału dowodowego sprawy dokonana została w sposób pobieżny, bez uwzględnienia aktualnej sytuacji osobistej
i zdrowotnej strony.
Z kolei, w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., pełnomocnik odwołującej zarzucił organowi I instancji:
1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę decyzji/rozkazu,
a mających wpływ na jej treść, przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów i co za tym idzie nieuzasadnione przyjęcie, że policjantka swoim czynem wypełniła dyspozycję art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, przyjmując, że popełnienie przez nią czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie jej
w służbie. Tym samym, przekroczenie przez organ granic uznania administracyjnego w związku z przyjęciem, że zachodziły podstawy przewidziane w wyżej wymienionym przepisie w postaci przesłanki oczywistości popełnienia przez odwołującą czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego w sytuacji, gdy zachodzą poważne wątpliwości, czy zachowanie policjantki nie należałoby oceniać z punktu widzenia art. 31 k.k. z uwagi na jej stan psychiczny;
2) naruszenie art. 7 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez znaczące braki
w zgromadzonym przez organ materiale dowodowym z uwagi na pominięcie zebrania dowodów na okoliczności stanu zdrowia psychicznego odwołującej, mimo, że w czasie zdarzenia pozostawała na zwolnieniu lekarskim oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie faktu, że policjantka w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim leczyła się [...] i przyjmowała leki, które w sposób znaczny wpływały na jej świadomość;
3) naruszenie przepisu art. 108 K.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo, że brak było uzasadnionych ku temu podstaw, błędnie przyjmując, że w niniejszej sytuacji zachodzi przesłanka ważnego interesu służby co stanowiło konsekwencję braków w zgromadzonym materiale dowodowym;
4) bezpodstawne przedłożenie interesu społecznego, ściślej ważnego interesu służby nad interes indywidualny strony postępowania. Bez bowiem potwierdzenia faktu popełnienia czynu o znamionach przestępstwa przez policjantkę z uwagi na niewyjaśnienie okoliczności odnoszących się do jej stanu psychicznego organ uznał, że dopuściła się czynu o znamionach przestępstwa, którego popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia jej pozostanie w służbie. Tymczasem policjantka od dłuższego czasu przed zdarzeniem leczyła się [...], a podjęte przez nią działania były skutkiem zażycia dużej ilości leków, które spowodowały zakłócenie czynności psychicznych.
Pełnomocnik odwołującej wniósł o:
– przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza [...] celem stwierdzenia czy w czasie zdarzenia policjantka miała zdolność rozpoznania znaczenia podejmowanych działań i kierowania swoim postępowaniem, oraz czy przyjęte przez nią leki mogły spowodować u niej stan zakłócenia czynności psychicznych, w wyniku którego nie mogła ona w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem, jakie skutki uboczne może wywołać łączne zażycie leków, czy wchodzą one ze sobą w reakcje wywołując działania niepożądane;
– zobowiązanie aptek (enumeratywnie wymienionych w odwołaniu) do udostępnienia recept wystawionych odwołującej oraz jej mężowi
i przeprowadzenie dowodów na okoliczność zakupu posiadania przez nich wskazanych leków oraz okoliczność, że policjantka miała do nich nieograniczony dostęp;
– przeprowadzenie dowodu z załączonej dokumentacji medycznej na okoliczność problemów zdrowotnych odwołującej na tle [...], pozostawania przez nią pod opieką specjalistycznej poradni, zaburzeń na tle [...]
w tym zaburzeń adaptacyjnych wymagających leczenia farmakologicznego, konieczności przebywania na zwolnieniu lekarskim z uwagi na nasilające się stany [...];
– przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka P. K. na okoliczność złego stanu zdrowia [...] odwołującej, licznych jej problemów w pracy na tle konfliktów z przełożonymi, regularnego zażywania przez nią silnych leków [...], które w sposób znaczny zmieniały jej nastrój wpływając jednocześnie na zdolność kierowania swoim postępowaniem, oraz na okoliczność zażycia przez odwołującą w dniu zdarzenia leków przepisanych jej przez lekarza [...] a także leków przepisanych świadkowi;
– przeprowadzenie dowodu z przesłuchania odwołującej na okoliczność, czy
w dniu zdarzenia przyjmowała jakieś leki, czy pamięta które leki i w jakiej ilości zażyła, czy pamięta przebieg zdarzenia i wypadki go poprzedzające, jaka jest jej kondycja [...], czy kuracja farmakologiczna przynosiła pożądane efekty, co było powodem narastającej [...].
W związku z powyższym pełnomocnik odwołującej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji/rozkazu w całości i umorzenie postępowania I instancji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji/rozkazu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Komendant Główny Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.
o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, dalej jako "ustawa o Policji") orzekł o utrzymaniu
w mocy rozkazu personalnego organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące w tej materii przepisy prawa. Wskazał na art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis ten jest regulacją wyjątkową, a jego wprowadzenie podyktowane jest troską o autorytet Policji. Możliwość zastosowania sankcji przewidzianej przez art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji uzasadniona jest zatem społeczną rolą Policji, charakterem powierzonych jej zadań i kompetencji oraz związanym z działalnością tej formacji publicznym zaufaniem. Omawiany przepis służy jak najszybszemu eliminowaniu ze struktur Policji funkcjonariuszy popadających
w konflikt z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować oraz przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Policję wiarygodności w oczach opinii publicznej. Przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi być oceniana w każdej indywidualnej sprawie dotyczącej danego policjanta poprzez ustalenie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę danej sprawy oraz wykazanych w uzasadnieniu decyzji o zwolnieniu. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa może być stwierdzona na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że czyn został popełniony,
a oczywistość dotyczy bezsporności (obiektywności) faktu, a więc samego zaistnienia czynu kwalifikowanego przez prawo jako przestępstwo, bez względu na to, czy przestępstwo to będzie następnie ścigane z urzędu i sprawca skazany. Popełnienie zatem czynu o znamionach przestępstwa jest więc oczywiste jeżeli nieusuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, że osoba dopuściła się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że czyn zarzucony odwołującej wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk. Nadto Komendant Główny Policji zauważył, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy
|o Policji, wbrew twierdzeniom strony, nie wskazuje w żadnym wypadku na fakt, iż ustawodawca, dopuszczając możliwość zwolnienia policjanta ze służby na wymienionej podstawie miał na myśli sytuację, kiedy za zarzucane funkcjonariuszowi przestępstwo dochodzi do skazania go prawomocnym wyrokiem sądu. Na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu za popełnienie zarzucanego funkcjonariuszowi przestępstwa bowiem ustawodawca
w sposób jednoznaczny wyodrębnił owe podstawy zwolnienia.
W ocenie organu odwoławczego, zdarzenie z udziałem odwołującej, które miało miejsce w dniu [...] lutego 2015 r., tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości bez wątpienia jest popełnieniem czynu o znamionach przestępstwa
w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Dlatego też zwolnienie skarżącej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji organ odwoławczy uznał za decyzję prawidłową i słuszną. Nadto zauważył, że czyn z art. 178a § 1 kk jest czynem niedopuszczalnym, wskazującym na duży stopień lekceważenia norm bezpieczeństwa przez osobę, która taki czyn popełnia, a jego sprawca stanowi zagrożenie nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego. Ponadto funkcjonariusz Policji, mając na względzie fakt, że służy w formacji o szczególnej roli i charakterze, która ma prawo ingerowania w sferę wolności i praw obywatelskich, powinien zawsze zważać na to, aby swym postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionej funkcji. Chodzi tu przede wszystkim o wypełnianie obowiązków zawodowych, ale także o sferę życia społecznego i prywatnego. Dlatego też, policjant, który dopuszcza się omawianego czynu, musi zostać wykluczony ze służby.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że pismem z [...] lutego 2015 r. Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej [...] w [...] poinformował organ I instancji, iż w dniu [...] lutego 2015 r. wszczęto śledztwo w sprawie prowadzenia w dniu [...] lutego 2015 r. w [...] samochodu osobowego marki Opel [...] przez odwołującą znajdującą się w stanie nietrzeźwości, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 kk. Także Zarząd Wojewódzki Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów Województwa [...] w [...] zaakceptował zwolnienie odwołującej ze służby, co wskazuje, że została spełniona przesłanka ważnego interesu, albowiem obiektywność związku zawodowego nie może w tym względzie budzić żadnych wątpliwości.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Komendant Główny Policji wskazał, że organ I instancji uwzględnił interes społeczny oraz słuszny interes strony, jednak okoliczności sprawy uzasadniły przyznanie prymatu interesowi społecznemu, tożsamemu w tym wypadku z interesem służby. Nie budzi bowiem wątpliwości, że
w zaistniałej sytuacji to interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji. Tym samym za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 7 K.p.a.
Zauważył także, że oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. z pkt 8 ustawy o Policji musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy. Nie jest zatem także konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu.
Odnosząc się do wniosków dowodowych pełnomocnika odwołującej organ wskazał z kolei, że stosownie do art. 78 § 1 Kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Za niezasadne organ odwoławczy uznał przeprowadzenie żądanych przez pełnomocnika strony dowodów, albowiem nie jest rolą organu administracji w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji badanie stanu zdrowia psychicznego strony, które ma dowieść ewentualnego wyłączenia winy strony. Przedmiotowa okoliczność będzie mogła ewentualnie mieć znaczenie w toku wszczętego postępowania karnego prowadzonego w związku z zaistniałym zdarzeniem.
Organ wskazał, że uwzględnił trudną sytuację osobistą odwołującej oraz przebieg jej dotychczasowej służby, jednakże w kontekście zaistniałych okoliczności nie może to mieć decydującego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji to interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. Charakter popełnionego przez odwołującą czynu o znamionach przestępstwa, o którym mowa w art. 178a §1 Kk oraz jego wyjątkowo negatywny wydźwięk społeczny dyskwalifikuje ją jako funkcjonariusza Policji. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje bowiem, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji.
W ocenie organu odwoławczego spełnione zostały także wymagania określone
w art. 108 § 1 K.p.a., gdyż zaistniały okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.
Pismem z dnia [...] maja 2015 r. M. K. (dalej jako "skarżąca") reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzuty naruszenia:
1) art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię przyjmując że popełnienie czynu przez skarżącą jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie skarżącej w służbie, a tym samym przekroczenie przez organ granic uznania administracyjnego w związku z przyjęciem, że zachodziły podstawy przewidziane w ww. artykule w postaci przesłanki oczywistości popełnienia przez skarżącą czynu o znamionach przestępstwa w sytuacji, gdy zachodzą poważnie uzasadnione wątpliwości czy zachowanie skarżącej nie należałoby oceniać
z punktu widzenia art. 31 kk. z uwagi na jej stan [...];
2) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej jako stronie postępowania czynnego udziału w całym zakresie postępowania prowadzonego przez organ,
a także uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów oraz zgłoszonych żądań co uniemożliwiło stronie obronę jej praw
i spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego w tym między innymi:
– nie poinformowanie strony o wszelkich przeprowadzanych przez organ czynnościach, w tym o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji
i odstąpienie organu od umożliwienia skarżącej końcowego zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami i materiałami;
– nieinformowanie skarżącej o zwróceniu się o opinię do związku zawodowego oraz nieprzedłożenie wydanej opinii skarżącej pominięcie wszelkich wniosków dowodowych zgłaszanych przez pełnomocnika strony bez wcześniejszego ustosunkowania się do nich zanim decyzja została wydana w tym
w szczególności brak uprzedniego rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosków dowodowych;
– kontynuowanie czynności w postępowaniu administracyjnym mimo braku uzyskania opinii lekarza [...] potwierdzającej zdolność skarżącej do udziału w postępowaniu z uwagi na stan zdrowia [...];
– wszczęcie i przeprowadzenie postępowania przez organ mimo uzasadnionych wątpliwości co do możliwości udziału skarżącej w postępowaniu z uwagi na stan jej zdrowia psychicznego oraz zaniechanie przez organ ustalenia czy skarżąca jest zdolna do udziału w postępowaniu;
3) art. 7 w związku z art. 77 i w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez znaczące braki w zgromadzonym przez organ materiale dowodowym z uwagi na pominięcie zebrania dowodów na okoliczności stanu zdrowia [...] skarżącej przed
i w czasie zaistnienia zdarzenia, mimo wiedzy organu, że przed zdarzeniem od grudnia 2014 r. i w czasie zdarzenia skarżąca pozostawała na zwolnieniu lekarskim związanym z zaburzeniami [...], oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej co do wyjaśnienia przyczyn i okoliczności zdarzenia, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie faktu, że skarżąca w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim leczyła się psychiatrycznie i przyjmowała leki, które mogły w sposób znaczący wpływać na jej świadomość;
4) art. 108 K.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo, że brak było uzasadnionych ku temu podstaw, błędnie przyjmując, że
w niniejszej sytuacji zachodzą przesłanki oczywistości co do zaistniałego zdarzenia i ważnego interesu służby, co stanowiło konsekwencję przekroczenia zasady uznania administracyjnego i błędnego ustalenia stanu faktycznego co do oceny stanu strony podmiotowej strony;
5) brak rozważenia przesłanek co do zawieszenia postępowania wobec stanu choroby skarżącej, do czasu ustania przyczyny zaistnienia tej dolegliwości;
6) brak należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia i błąd w ustaleniach faktycznych organu co do przyczyn i okoliczności zaistnienia zdarzenia
z udziałem skarżącej, opisanego rozkazem personalnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację i uznając zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji utrzymujący w mocy rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji o zwolnieniu skarżącej z dniem [...] lutego 2015 r. ze służby w Policji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 w ustawy o Policji, który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby
w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie
w służbie.
Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 w ustawy o Policji zwrotu, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie oznacza, iż zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i uznaniu właściwego organu Policji pozostawiono wybór czy ustalone okoliczności faktyczne uzasadniają zwolnienie policjanta ze służby. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności,
a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a następnie czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza, że organ ma całkowitą dowolność
w załatwieniu sprawy. Decyzja taka powinna bowiem uwzględniać interes społeczny, jak również własny interes policjanta. Ponadto popełnienie czynu, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji musi być oczywiste, a więc muszą istnieć wiarygodne dowody jego popełnienia.
Zastosowanie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji uzależnione jest od spełnienia określonych w nim przesłanek. Po pierwsze niezbędnym jest aby czyn popełniony przez policjanta wyczerpywał znamiona przestępstwa (przestępstwa skarbowego). Ponadto popełnienie tego czynu musi być oczywiste, a jego charakter powoduje, że dalsze pozostanie funkcjonariusza w służbie jest niemożliwe. Zwolnienie policjanta ze służby
w trybie art. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji możliwe jest zaś tylko i wyłącznie
w przypadku łącznego spełnienia wszystkich wskazanym w nim przesłanek.
Powołany przepis, nie definiuje pojęcia "oczywistości popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa", jednak zaznaczyć należy, że zaistnienie tej przesłanki nie musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem w sprawie karnej. Niezbędnym jest aby oczywistość popełnienia przez policjanta czynu, o którym mowa
w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji mogła być przez organ ustalona samodzielnie, na podstawie okoliczności konkretnego zdarzenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie zależy wyłącznie od subiektywnego przekonania organu. Ocena taka jest możliwa, gdy okoliczności zdarzenia nie nasuwają wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, a więc że określony czyn został popełniony oraz że sprawcą takiego czynu
o znamionach przestępstwa jest konkretny funkcjonariusz Policji. Sytuacja taka zachodzi przede wszystkim wówczas, gdy sprawca zostanie złapany na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy w sprawie zebrano takie dowody, które bezpośrednio potwierdzają dokonanie przez niego czynu. Na powyższe zwrócił uwagę również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120). Trybunał Konstytucyjny, nie dopatrując się niekonstytucyjności art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, stwierdził, że instytucja przewidziana w tym przepisie niewątpliwie została wprowadzona w interesie Policji i ma ona na celu szybkie odsunięcie policjantów popełniających czyny o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego. Taki cel nie oznacza jednak przyzwolenia na możliwość nadużywania przedmiotowej instytucji. Niedopuszczalne jest więc zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób "automatyczny", w razie każdego podejrzenia co do popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa oraz wbrew przesłankom ocennym zawartym w powołanym przepisie (vide: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 503/14 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu zebrany przez organy obu instancji materiał dowodowy wskazuje, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy
o Policji, co zarazem zostało w sposób przekonywujący wskazane przez organ
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pierwsza przesłanka została spełniona, bowiem w sposób niebudzący wątpliwości organy ustaliły, że skarżąca w dniu [...] lutego 2015 r. prowadziła samochód osobowy marki Opel [...] o nr rej. [...] będąc w stanie nietrzeźwości, co wypełnia przesłanki z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Fakt prowadzenia przez skarżącą ww. pojazdu został potwierdzony przez świadków - funkcjonariuszy policji będących na miejscu zdarzenia, którzy to dokonali zatrzymania ww. pojazdu. Natomiast z protokołu badania urządzeniem elektronicznym stanu trzeźwości przeprowadzonego u skarżącej bezpośrednio po ww. zdarzeniu w dniu [...] lutego 2015 r., własnoręcznie przez nią podpisanego, wynika obecność alkoholu w wydychanym powietrzu. Z protokołu tego wynika, że skarżąca znajdowała się w stanie nietrzeźwości. Nadto, do przedmiotowego protokołu skarżąca jako badana oświadczyła, że w dniu [...] lutego 2015 r. spożywała piwo w ilości 0,5 l.
Okoliczność popełnienia przez skarżącą czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego jest w ocenie Sądu oczywista, co zostało w sposób jednoznaczny i niepozostawiający wątpliwości ustalone przez organy prowadzące postępowanie. Wyjaśnić zaś należy, że to czy skarżąca w czasie popełnienia czynu znajdowała się w stanie wyłączającym poczytalność, czy też z pełną świadomością zasiadła za kierownicą samochodu nie mogło stanowić przedmiotu procedowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organy obu instancji nie są bowiem organami ścigania karnego. Kwestia poczytalności skarżącej będzie badana w procesie karnym opartym o właściwe przepisy. Tym samym, słusznie organ odwoławczy uznał za niezasadne przeprowadzenie żądanych przez pełnomocnika skarżącej wnioskowanych dowodów. Rolą organu administracji w toku postępowania administracyjnego
w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest badanie stanu zdrowia [...] strony, które ma dowieść ewentualnego wyłączenia winy strony. Przedmiotowa okoliczność będzie mogła ewentualnie mieć znaczenie w toku wszczętego postępowania karnego prowadzonego w związku
z zaistniałym zdarzeniem.
W ocenie Sądu organ prawidłowo wykazał również wystąpienie drugiej przesłanki, bowiem w sposób przekonujący uzasadnił powody dla których niemożliwym jest pozostanie skarżącej w służbie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest regulacją wyjątkową, a jego wprowadzenie podyktowane jest troską o autorytet Policji. Możliwość zastosowania sankcji przewidzianej przez ten przepis uzasadniona jest społeczną rolą Policji, charakterem powierzonych jej zadań
i kompetencji oraz związanym z działalnością tej formacji publicznym zaufaniem. Przepis ten służy jak najszybszemu eliminowaniu ze struktur Policji funkcjonariuszy popadających w konflikt z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować oraz przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić Policję wiarygodności
w oczach opinii publicznej. Przesłanka oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa musi być oceniana w każdej indywidualnej sprawie dotyczącej danego policjanta poprzez ustalenie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę danej sprawy oraz wykazanych w uzasadnieniu decyzji o zwolnieniu. Oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa może być stwierdzona na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że czyn został popełniony, a oczywistość dotyczy bezsporności (obiektywności) faktu, a więc samego zaistnienia czynu kwalifikowanego przez prawo jako przestępstwo, bez względu na to, czy przestępstwo to będzie następnie ścigane z urzędu i sprawca skazany. Popełnienie zatem czynu o znamionach przestępstwa jest więc oczywiste jeżeli nieusuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, że osoba dopuściła się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę.
Trafnie zauważył organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż czyn zarzucony skarżącej wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 kk. Słusznie też wskazał, że art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, wbrew twierdzeniom strony, nie wskazuje w żadnym wypadku na fakt, iż ustawodawca, dopuszczając możliwość zwolnienia policjanta ze służby na wymienionej podstawie miał na myśli sytuację, kiedy za zarzucane funkcjonariuszowi przestępstwo dochodzi do skazania go prawomocnym wyrokiem sądu. Na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest bowiem wymagana przesłanka prawomocnego wyroku sądu za popełnienie zarzucanego funkcjonariuszowi przestępstwa. Zdarzenie z udziałem skarżącej, które miało miejsce w dniu [...] lutego 2015 r., tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego
w stanie nietrzeźwości bez wątpienia jest popełnieniem czynu o znamionach przestępstwa w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Czyn z art. 178a § 1 kk jest czynem niedopuszczalnym, wskazującym na duży stopień lekceważenia norm bezpieczeństwa przez osobę, która taki czyn popełnia, a jego sprawca stanowi zagrożenie nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego. Funkcjonariusz Policji, mając na względzie fakt, że służy w formacji o szczególnej roli i charakterze, która ma prawo ingerowania w sferę wolności i praw obywatelskich, powinien zawsze zważać na to, aby swym postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionej funkcji.
Zgodzić się należy z organem, że popełniony przez skarżącą czyn jest szczególnie nagannym w odbiorze społecznym i nie licuje z dobrym imieniem służby. Funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to jaki miało charakter, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Niedopuszczalne są zaś zachowania, które mogłyby pozbawić wiarygodności Policji w oczach opinii publicznej. Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy o Policji służbę
w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że jak wynika z informacji udzielonej przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...], w dniu [...] lutego 2015 r. wszczęte zostało śledztwo w sprawie prowadzenia przez skarżącą samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.
W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości należy do typu przestępstw szczególnie negatywnie postrzeganych przez społeczeństwo, a jego charakter niewątpliwie prowadzi do utraty nieposzlakowanej opinii. Ze względu na społeczną rolę pełnioną przez formację jaką jest Policja oraz charakter powierzonych jej kompetencji, niezbędnym jest aby formacja ta darzona była społecznym zaufaniem. Dlatego też w przypadku dopuszczenia się przez skarżącą czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego dopuszczalnym było wydanie decyzji o zwolnieniu jej ze służby.
Ponadto zaznaczyć należy, że wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby poprzedzone zostało również uzyskaniem opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Wprawdzie opinia ta nie jest wiążąca dla organów Policji, to wskazać należy, że Zarząd Wojewódzki Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów Województwa [...] w [...] zaakceptował zwolnienie skarżącej ze służby, co wskazuje, że została spełniona przesłanka ważnego interesu. Obiektywność związku zawodowego nie może bowiem w tym względzie budzić żadnych wątpliwości.
W ocenie Sądu dopuszczalnym było również skorzystanie przez organ I instancji z rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadanie takiego rygoru w przypadku decyzji
o zwolnieniu ze służby w związku z popełnieniem przestępstwa przez funkcjonariusza Policji uzasadnione było ważnym interesem społecznym (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 792/14).
Reasumując, w ocenie Sądu w sprawie wystąpiły wskazane w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji przesłanki zwolnienia skarżącej ze służby. Organy obu instancji
w sposób przekonujący i wyczerpujący uzasadniły również niemożliwość pozostawienia skarżącej w służbie w Policji. Wbrew zarzutowi skargi nie przekroczyły przy tym granic uznania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że organy podjęły niezbędne, a zarazem wystarczające kroki do wyjaśnienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrały one i oceniły materiał dowodowy, a stanowisko uzasadniły zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera ustalenia faktyczne, ocenę dowodów, wnioski płynące z tej oceny oraz uzasadnienie prawne. Skarżąca została zawiadomiona
o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby
i w związku z tym mogła w nim ona brać czynny udział, tym bardziej, że od postępowania odwoławczego była reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata. Wbrew zarzutowi skargi brak było zaś podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego, bowiem nie zaistniały do tego przesłanki o których mowa w art. 97 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia przepisów w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł
o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło