VIII SA/Wa 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. W.- [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej określane jako "SKO w R." lub "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania I. S. (dalej określany również jako "skarżący" lub "strona") od decyzji z dnia [...] września 2013 r. znak [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmawiającej I. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. S. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy: Wspomnianą decyzją z dnia [...] września 2013 r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. pracownik MOPS w R. odmówił przyznania I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną M. S. – matką wnioskodawcy. W uzasadnieniu decyzji powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.) organ wskazał, że przedłożone wraz z wnioskiem orzeczenie o niepełnosprawności M. S. nie wskazuje daty powstania jej niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji I. S. podniósł, że niepełnosprawność u jego matki powstała w trakcie nauki w szkole, chorowała zaś od urodzenia. Dodał, że dysponuje oświadczeniem wydanym z dniu [...] czerwca 1955 r. przez lekarza okulistę, że utrata wzroku u matki wynosi 85%. Ponadto uzyskał informacje potwierdzające, że jego matka w okresie od 1952 r. do 1954 r. pobierała naukę w Technikum Pocztowym w L. W związku z pogorszeniem stanu widzenia była zmuszona przerwać naukę w wymienionej szkole i rozpoczęła naukę masażu dla niewidomych, którą ukończyła w dniu [...] sierpnia 1956 r., natomiast w dniu [...] lipca 1957 r. została członkiem zwyczajnym Polskiego Związku Niewidomych. Ponadto I. S. stwierdził, że MOPS w R. wydając swoją decyzję wziął jedynie pod uwagę orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, wydane przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] czerwca 1961 r. Nie uwzględnił natomiast powyższych dokumentów i uznał je za niewystarczające. SKO w R. zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w myśl art. 17 ust. 1b w/w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W rozpatrywanej sprawie przesłanka określona w tym przepisie nie została spełniona, ponieważ w przedłożonym orzeczeniu z dnia [...] czerwca 1961 r., wydanym wobec M. S. przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w R., nie podano daty powstania jej niepełnosprawności. Z treści orzeczenia wynika tylko, że została ona uznana na stałe za osobę całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji oraz zaliczona do I grupy inwalidów. Stwierdzenie w orzeczeniu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, czy nie podanie takiej daty, nie pozwala na przyznanie świadczenia. Skargę na powyższą decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył I. S. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dokonanie jego zawężającej wykładni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność, bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w tym przepis art. 17 ust. 1 stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ust. 1b tego przepisu dodatkowo wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać trzeba, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było ustalenie, czy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podkreślić należy, że data powstania niepełnosprawności powinna być zawarta w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu (powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja) jest konieczne do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego prawa . W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Stąd też ani organy administracji orzekające w sprawie, ani też sąd administracyjny nie są upoważnione do przedsięwzięcia ustaleń, co do daty powstania stopnia niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jego matki nie zawiera informacji dotyczącej daty powstania jej niepełnosprawności. Słusznie więc – w ocenie Sądu – organy obu instancji przyjęły, że nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, iż niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jak zasadnie bowiem podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, brak wskazania w przedłożonym orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności, nie pozwala na przyznanie świadczenia. Podkreślić należy, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność mogła powstać w okresie o którym mowa w art. 17 ust. 1b omawianej ustawy. Ustawodawca wymaga bowiem, by w orzeczeniu właściwej jednostki – powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała w okresie o którym mowa w art. 17 ust. 1b omawianej ustawy. Organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych związane są obowiązującymi przepisami prawa, a te przepisy wskazują wprost, że w takim przypadku konieczne jest wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności. Z uwagi na kompetencję zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności co do orzekania o niepełnosprawności, organy właściwe w sprawach świadczeń rodzinnych nie są uprawnione do weryfikacji orzeczeń o niepełnosprawności, a tym samym i do samodzielnego ustalania kiedy powstała niepełnosprawność. Podsumowując należało zatem uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżący nie jest uprawniony do uzyskania świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad matką. Tym samym zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uznane przez Sąd za zgodne z obowiązującym prawem. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa – w tym przypadku z art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę – pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) – pkt 2 wyroku.