VIII SA/Wa 40/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-23

Skład orzekający: Leszek Kobylski, Sławomir Fularski, Renata Nawrot

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły krąg stron postępowania w sprawie nakazania usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, uwzględniając jedynie posiadacza odpadów i władającego powierzchnią ziemi?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy administracji publicznej niewłaściwie ustaliły krąg stron postępowania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, stronami mogą być jedynie posiadacz odpadów oraz ewentualnie władający powierzchnią ziemi, jeśli nie jest nim posiadacz odpadów. Właściciele sąsiednich działek, którzy nie są posiadaczami odpadów ani władającymi powierzchnią ziemi, mają jedynie interes faktyczny, a nie prawny, co wyklucza ich udział w postępowaniu jako strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą M. W. usunięcie zgromadzonych odpadów gruzu betonowego, ziemi i gliny z terenu działek. Wnioskodawca złożył pismo o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnego składowania odpadów. Po przeprowadzeniu oględzin i postępowania wyjaśniającego, organ I instancji wydał decyzję nakazującą usunięcie odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji, braku prawidłowego ustalenia stron postępowania oraz naruszenia przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. W., K. W., A. W., A. W., M. G., E. G., I. B., P. G., M. C., K. C., R.C., P. W., D. M.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia zgromadzonych odpadów gruzu betonowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...]. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] znak [...] z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie nakazania usunięcia zgromadzonych odpadów gruzu betonowego. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 10 kwietnia 2012 r. G. W. (zwany także: wnioskodawca) wystąpił do Prezydenta Miasta [...] (zwany dalej: Prezydent) o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnego składowania zwałów ziemnych, odpadów betonu oraz gruzu betonowego, gruzu ceglanego z rozbiórek i remontów. W wyniku przeprowadzonych w toku postępowania oględzin (18 maja 2012 r.) stwierdzono nawiezienie gruzu na część działek nr ewid. [...],[...],[...] położonych w R. przy ul. K., stanowiących drogę gruntową. Gruz został przysypany warstwą ziemi celem wyrównania powierzchni terenu. Decyzją znak [...] z [...] lipca 2012 r. Prezydent orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie składowania odpadów w postaci ziemi, odpadów gruzu betonowego i ceglanego na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...] przy ul. K. w R.. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (zwane dalej: Kolegium, organ odwoławczy) orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Następnie postanowieniem znak z [...] października 2012 r. Kolegium wyznaczyło Burmistrza Miasta [...] (zwany dalej: Burmistrz, organ I instancji) jako organ właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku wnioskodawcy. Pismem z 12 kwietnia 2012 r. Burmistrz zwrócił się do Miejskiego Zarządu Dróg i Komunikacji w R. (zwany dalej: MZDiK), oraz do [...]. W. Spółka Jawna (zwana także: spółka) o udzielnie informacji dotyczącej nawiezienia, składowania gruzu na działkach o nr [...] i [...]. Nadto wystąpił do Z. N., właściciela działki nr [...] o informacje w sprawie składowania odpadów na tej nieruchomości. W odpowiedzi MZDiK pismem z 29 kwietnia 2013 r. poinformował organ I instancji, że nie wydawał zgody na nawiezienie gruzu lub materiałów budowlanych celem utwardzenia pasa drogowego działki nr [...] i nie prowadził prac polegających na utwardzeniu działki nr [...]. Spółka pismem z 22 kwietnia 2012 r. poinformowała, że nie utwardzała i nie składowała odpadów gruzu i ziemi na terenie działki [...] przy ul. K., wskazując jako posiadacza gruzu i ziemi M. W. (zwany dalej: skarżący). Z kolei Z. N. poinformował, że nigdy nie magazynował i nie utwardzał, jak również nie wyrażał zgody na gromadzenie żadnych odpadów na działce [...]. Według posiadanych przez niego informacji posiadaczem odpadów jest skarżący. Pismem z 12 kwietnia 2013 r. Burmistrz zwrócił się do Prezydenta o wskazanie, czy było wydawane pozwolenie na budowę lub czy dokonano zgłoszenia robót budowlanych polegających na utwardzeniu części drogi działki o nr ewidencyjnym [...] na wysokości nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] przy ul. K. w R., czy działki nr ewid. [...],[...] i [...], są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz o udzielenie informacji, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje składowanie odpadów na wskazanych wyżej działkach. W odpowiedzi na powyższe wpłynęła informacja, że na wymienione wyżej tereny objęte postępowaniem nie sporządzono planu przestrzennego zagospodarowania, nie wydano decyzji o pozwoleniu na budowę, nie dokonano również dla tych terenów zgłoszenia robót budowlanych. Prezydent przekazał także akta postępowania, w tym protokół kontroli z 24 marca 2010 r., z którego wynika, że na działkę nr ewid. [...] położoną przy ul. K. w R., wzdłuż ogrodzenia zagospodarowanej posesji przy ul. K. (działka nr ewid. [...]) będącej własnością wnioskodawcy został nawieziony gruz przykryty ziemią w celu dojazdu do następnych działek budowlanych. Od południowo-zachodniej strony narożnik działki oznaczonej nr ewid. [...], która graniczy z działką oznaczoną nr ewid. [...], został także podniesiony poprzez nawiezienie gruzu z ziemią. To podniesienie terenu spowodowało, że działka nr ewid. [...] w części północnej znajduje się poniżej obecnego podwyższonego poziomu, przylegającego do ogrodzenia posesji od strony zachodniej. W dniu 6 września 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w toku której wnioskodawca zgłosił wniosek formalny o uwzględnienie nowego podziału administracyjnego działek i uwzględnienie nowej numeracji nieruchomości, co zostało uwzględnione. Wyjaśnienia złożył także skarżący, który podał, że nawiózł gruz na teren działek [...],[...] oraz na cześć działki nr [...], celem utwardzenia wzdłuż działki [...] przy ul. K. w R.. W dniu 25 września 2013 r. dokonano oględzin terenu działek nr [...],[...] i [...] przy ul. K. w R. stwierdzając zawyżenie terenu tych działek poprzez nawiezienie gruzu, odpadów budowlanych, zwałów ziemi i gliny. Następnie w dniu 09.07.2013 r. Burmistrz Miasta [...] zwrócił się do Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w R. o informację dot. działki nr [...] zaś pismem z dnia [...].01.2014 o wykaz właścicieli nieruchomości objętych działkami nr ewidencyjny : [...],[...],[...]. Również organ I instancji wystąpił do [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w W. i Rejonowego Zakładu Energetycznego z siedzibą w S. oraz do Wodociągów Miejskich w R. z zapytaniem czy w latach 2009-2012 ww. jednostki prowadziły prace ziemne na terenie działek nr ewid. [...],[...],[...] położonych przy ul. K. w R.. W odpowiedzi na powyższe Rejonowy Zakład Energetyczny poinformował, że był wykonywany wykop poprzeczny na działce [...], jednak prace te nie mogły zmienić rzędnych terenu na tej działce. [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. poinformowała, że prowadziła prace związane z budową gazociągu na działce nr [...], wskazując, że prace nie miały wpływu na rzędne terenu. Natomiast Wodociągi Miejskie poinformowały, że nie prowadziły żadnych prac na przedmiotowych działkach. Decyzją znak [...] z [...] września 2015 r. Burmistrz działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w związku z art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm., zwana dalej: u.o.), w pkt 1) nakazał skarżącemu usunięcie z terenu działek o nr ewid. [...],[...] (obecnie po podziale [...]) i 204 zgromadzonych odpadów gruzu betonowego, ziemi i gliny poprzez zebranie odpadów na ww. działkach - w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, w pkt 2) określił, iż wykonanie decyzji nastąpi przez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania lub unieszkodliwiania odpadów z przedsiębiorcą, posiadającym odpowiednie zezwolenie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie analizy materiału dowodowego sprawy ustalono, że: działka nr [...] znajduje się w zarządzie MZDiK (władający Skarb Państwa), właścicielem działki [...] jest spółka, a działka nr [...] uległa podziałowi na działkę nr ewid. [...], których właścicielami są: A. N. oraz Z. N.. Działki, na których składowane są przedmiotowe odpady, według zapisów ewidencji gruntów stanowią grunty rolne, orne i pastwiska trwałe - działka nr ewid. [...], (po podziale [...]), drogę - działka nr ewid. [...], oraz tereny przemysłowe - działka nr ewid. [...]. Oznacza to, iż miejsce, w którym składowane są sporne odpady, nie jest miejscem do tego przeznaczonym. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący podał, że składa ten środek zaskarżenia w imieniu własnym oraz w imieniu innych mieszkańców i właścicieli posesji i działek znajdujących się przy ul. K. w R. oraz w imieniu pozostałych współwłaścicieli drogi prywatnej, którą stanowi działka przekazana przez nich na utworzenie tejże drogi. Skarżący podał, iż w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 61 § 4 k.p.a., ponieważ w toku postępowania prowadzonego po raz drugi strony nie zostały poinformowane o toczącym się postępowaniu oraz o terminie wizji lokalnej, która odbyła się 11 września 2015 r. na posesji wnioskodawcy. W tym dniu firma [...] rozpoczęła pracę w postaci wykopania głębokiego rowu wzdłuż płotu w celu usunięcia nawiezionego gruzu, wypełnienia powstałego dołu kruszywem z atestem i ustawieniu krawężników. Na wykonanie powyższych prac nie zgodzili się mieszkańcy ul. K. jak i wnioskodawca. Sprzęt firmy odjechał pozostawiając naruszony pas drogi na odcinku równym długości jego płotu, wzruszając gruz zwany odpadami, mieszając go z ziemią oraz nawiezionym kruszywem z atestem. Skarżący podniósł, że ul. K. została poszerzona o [...] m - działka nr [...], która przylega do działki nr [...]. Gdyby nie ten fakt dojazd do posesji nr [...] przy ul. K. i do wszystkich kolejnych działek nie byłby możliwy. W dalszej treści odwołania skarżący omówił jak miało wyglądać zapewnienie dojazdu do nowobudowanych sześciu budynków mieszkalnych zgodnie z decyzjami podziałowymi i lokalizacyjnymi wydanymi przez Prezydenta w 2007 i 2008 r. Stwierdził, iż niewykonanie określonych w nich ustaleń ograniczyło dojazd i korzystanie z działek przez ich właścicieli. Skarżący podniósł również że zaskarżona decyzja jest niewykonalna w związku z tym, że obniżenie gruntu na terenie działek nr [...] (szerokość kilku centymetrów), [...] oraz [...] na całej szerokości będącej w zarządzie MZDiK spowodowałoby znaczne utrudnienia dla mieszkańców oraz instytucji korzystających z przedmiotowej drogi. Wskazał także, że do decyzji nie jest dołączona żadna mapa, na podstawie której można by zobaczyć gdzie trzeba wybrać domniemane odpady, z jakiego obszaru. Gruz w tym momencie znajduje się pod ziemią, nie jest określony rodzaj odpadów. Wątpliwe jest także, czy ziemia też jest odpadem. Ponadto miejsce zostało naruszone przez firmę [...] – [...] września 2015 r., przez co został zmieniony poziom ulicy, o czym nie był poinformowany oraz nie miał na to wpływu. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] listopada 2015 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu sprawy organ odwoławczy podał, iż w pierwszej kolejności zwrócił się do skarżącego (pismo z 2 listopada 2015 r.) o doręczenie pełnomocnictw osób określanych jako "mieszkańcy ulicy K.", które wpłynęło do Kolegium [...] listopada 2015 r. Ustalił, że skarżący oraz osoby przez niego reprezentowane są właścicielami zabudowanych nieruchomości położonych w R. przy ul. K., która w ewidencji gruntów jest oznaczona nr [...] jako droga o powierzchni [...] m2, będąca własnością Skarbu Państwa (we władaniu MZDiK). Droga ta o szerokości około [...] m została poszerzona o pas gruntu wydzielony z prywatnych działek skarżącego i osób przez niego reprezentowanych, o około [...] m. Do działki nr [...] przylega działka [...], sklasyfikowana jako tereny przemysłowe - symbol Ba, stanowiąca własność spółki. Z działką nr [...] graniczy działka nr [...], sklasyfikowana jako grunty orne - symbol Rllla i pastwiska trwałe symbol PsIV, będąca własnością A. M.-N. i A. N.. Na ul. K. - działka nr [...], na odcinku wzdłuż ogrodzenia działki nr [...] został nawieziony gruz, następnie rozplantowany i przysypany ziemią w celu dojazdu do następnych działek budowlanych. Podwyższenie terenu drogi (ul. K.) poprzez nawiezienie i rozplantowanie gruzu spowodowało, że część podmurówki ogrodzenia działki nr [...] położona jest poniżej obecnego podwyższonego poziomu ul. K.. Został również podniesiony, poprzez nawiezienie gruzu, narożnik działki nr [...] graniczącej z działką nr [...]. Kolegium za niesporny uznało fakt, że gruz zdeponowany na działkach nr [...],[...] i [...], a następnie przysypany warstwą ziemi został przywieziony na zlecenie skarżącego. Podnoszona w toku postępowania okoliczność, że obecny poziom działek jest skutkiem prac ziemnych Gazowni [...], Zakładu Energetyki oraz Wodociągów Miejskich nie znajduje potwierdzenia w informacjach udzielonych przez ww. jednostki. Wskazując treść obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa wywiodło, że podstawą wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów jest ustalenie istnienie odpadów, składowanie tych odpadów w miejscu nie przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów oraz istnienie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów). Według ustawowej definicji (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.) odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2001 r. nr 112, poz. 1206, zwane dalej: rozporządzeniem z 2001 r.) do katalogu odpadów o nr 17 należą odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych). Szczegółowa zawartość tej kategorii została określona w załączniku do rozporządzenia, w którym wskazano m.in. odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów: kod nr 17 01 01, gruz ceglany kod 17 01 02, gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w kodzie 17 05 03: kod 15 05 04. Od 1 stycznia 2015 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923) gdzie w załączniku określono: "zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w [...],[...] i [...] " – kod [...]; "glebę i ziemię, w tym kamienie kod [...]. W świetle powyższego Kolegium uznało, iż nawiezione materiały w postaci ziemi, gruzu betonowego i ceglastego - zdeponowane na przedmiotowych działkach - są odpadami. W zakresie oceny, czy skarżący jest posiadaczem odpadów, wskazało, że posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.). W sprawie odpady zostały przywiezione na teren działek nr [...],[...] i [...] położonych w R. przy ul. K., których skarżący nie jest posiadaczem. Niemniej to na jego zlecenie doszło do przywozu gruzu na wymienione działki. Zlecając przywóz objął on władztwo nad odpadami, decydował o ich dalszym przeznaczeniu - zdeponowaniu przywiezionych odpadów, a następnie rozplantowaniu ich na teren ww. działek oraz przysypaniu ich ziemią. Wytwórca odpadów pozbył się ich, przejął je od niego skarżący, zatem jest on posiadaczem odpadów. Kolegium wskazało, iż składowanie odpadów może odbywać się jedynie w miejscach do tego przeznaczonych, a działki na których składowane są odpady, zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów stanowią grunty rolne i pastwiska stałe (działka nr [...]), drogi - (działka nr [...]) oraz tereny przemysłowe (działka nr [...]). Zatem działki te nie stanowią miejsc przeznaczonych do składowania lub magazynowania odpadów. W kontekście powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że skarżący jest osobą zobowiązaną do usunięcia odpadów przywiezionych, a następnie rozplantowanych na działce nr [...] stanowiącej drogę – ul. K. oraz działkach nr [...] i nr [...] położonych przy tej ulicy. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniło, że skarżący był zawiadomiony o wszczęciu postępowania, jak również o terminach oględzin i rozprawy oraz brał w nich udział. Przed wydaniem decyzji miał on zapewnioną możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, aby 11 września 2015 r. Burmistrz podejmował jakiekolwiek czynności na spornych nieruchomościach. Podniósł, że organ I instancji nie miał obowiązku sporządzania mapy z zaznaczeniem miejsc, z których należy usunąć odpady. Nadto rzeczą skarżącego jest doprowadzenie działek do takiego stanu, jaki istniał przed nawiezieniem odpadów. Zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Negatywnie oceniając zarzut o niewykonalności decyzji (obniżenie gruntu na terenie działek nr [...],[...] oraz [...] spowodowałyby znaczne utrudnienia dla mieszkańców oraz instytucji korzystających z przedmiotowej drogi) wskazało, że orzekając w przedmiotowej sprawie organy kierowały się wyłącznie obowiązującymi przepisami prawa, które w zaistniałej sytuacji nakazują, im wydanie takiej decyzji. Przepis art. 26 u.o. ma moc obligatoryjnie wiążącą i nie pozwala organom orzekającym do uwzględnienia społecznej przesłanki występującej w niniejszej sprawie, W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Podał, iż zaskarżona decyzja jest niewykonalna z następujących powodów: 1) nie jest właścicielem działki, którą kazano mu rozkopać, 2) rozkopanie działki spowoduje zagrożenia dla jej mieszkańców i wszystkich osób, które będą w pobliżu wykopu, 3) w działce lub przy jej granicy zakopana jest rura gazociągu, położenia której nie zna, 4) nie ma żadnych wskazań, gdzie i co ma rozkopać i usunąć, 5) nie ma żadnej mapy określającej jakikolwiek obszar, 6) nie wiadomo, jakiego gruzu dotyczy decyzja (mimo wymienienia kodów kwalifikacyjnych gatunków gruzu), po podłączeniu wody, prądu, gazu, utwardzeniu ulicy wielokrotnie nawierzchnia na tej części ulicy była wzruszana i mieszana z materiałami nawiezionymi do wykonani tych przyłączy, nie wie który gruz jest jego, 7) 11 września 2015 r. firma [...] w porozumieniu i na prośbę MZDiK rozkopała sporną część drogi w celu usunięcia spornego gruzu (a raczej jego zmieszania z innymi materiałami nawiezionych w czasie budowy przyłączy), wypełnienia wykopu kruszywem i wkopaniem krawężników w celu ochrony płotu wnioskodawcy, niestety osoba ta zmieniła zdanie i nie zgodziła się na poprzednie ustalenia i zabroniła firmie [...] dalszych prac, które miały rozwiązać istniejący spór, w wyniku tego firma ta zasypała rozkopaną sporną część ulicy i odjechała, 8) firma [...] miała wykonać dokładnie to, co nakazują obecnie decyzje, ale wnioskodawca nie zgodził się na takie działanie, więc obecnie nie wiadomo, co jest przedmiotem sporu, 9) nie wyobraża sobie wykopania głębokiego i długiego "dołu- pułapki" w nieoświetlonej części zamieszkałej ulicy, po której również chodzą i bawią się małe dzieci, bo kto będzie odpowiedzialny za wypadek, jeśli ktoś ześlizgnie się do takiego dołu, który w każdej chwili może wypełnić się wodami opadowymi. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza nakazująca skarżącemu jako posiadaczowi odpadów ich usunięcie zgromadzonych odpadów gruzu betonowego, ziemi i gliny z terenu działki [...],[...] (obecnie po podziale [...]) i [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji stanowił przepis art. 26 ust. 1 i 2 u.o. Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (art. 26 ust. 2). Z konstrukcji przytoczonego przepisu wynika, że w udział w postepowaniu prowadzonym w trybie art. 26 u.o. udział biorą trzy podmioty: 1) posiadacz odpadów, czyli zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 tej ustawy – wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca w posiadaniu odpadów; przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości; 2) organ administracji publicznej, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta albo Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 3) władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest posiadaczem odpadów; przez władającego powierzchnią ziemi należy rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r. poz. 672), właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków (prowadzonej na podstawie wydanego na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz.U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454) ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający. Zatem w postępowaniu w sprawie usunięcia odpadów, na podstawie art. 26 u.o. w charakterze strony postępowania może brać udział tylko posiadacz odpadów oraz ewentualnie władający powierzchnią ziemi, jeżeli nie jest nim posiadacz odpadów. Adresatem decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania może być tylko któryś z tych podmiotów. W niniejszej sprawie jest nim posiadacz odpadów, oraz posiadacze (właściciele gruntu), na którym odpady zostały zgromadzone. W związku z powyższym udział w niniejszym postępowaniu powinni wziąć poza skarżącym, który co właściwie oceniły organy jest posiadaczem odpadów, także MZDiK jako władający działką [...], spółka ([...] G. W.) jako właściciel działki nr [...] oraz małżonkowie A.M.-N. i A. N. jako właściciele działki nr [...]. Natomiast niewątpliwie na skarżącym jako posiadaczu odpadów ciąży, z mocy samego prawa, obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów. Z powyższego wynika, że orzekające w sprawie organy niewłaściwie ustaliły strony niniejszego postepowania. W świetle powyższego w niniejszym postępowaniu, opartym na treści art. 26 u.o., przymiot strony nie przysługiwał określonym przez orzekające w sprawie organy osobom – K. W., A. W., A. W., P. W., D. M.-W., P. G., M. G., M. G., H. B., E. G., I. B., M. C., R. C., K. C.. Powyższego nie zmienia fakt, iż osoby te były traktowane przez organy jako strony. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek winien wynikać z przepisu prawa materialnego, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem organu. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa w danej kwestii nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. W okolicznościach przedmiotowej sprawy w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że ww. osoby mają interes prawny w prowadzeniu postępowania i rozstrzygnięciu, w oparciu o art. 26 u.o., kwestii usunięcia odpadów należących do innych osób i składowanych na terenie nienależącym do nich, będących w posiadaniu skarżącego, który z mocy prawa jest zobowiązany do ich usunięcia. Właściciele działek sąsiednich mogą mieć w tej sprawie co najwyżej interes faktyczny, który jednak nie daje im prawa do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. w sprawie nakazu usunięcia odpadów. Zdaniem Sądu decyzje podjęte przez orzekające w niniejszym postępowaniu organy zostały wydane bez przeprowadzenia oceny, czy osobom tym przysługuje przymiot stron w tym postępowaniu. Organ I instancji nie ustalił prawidłowo stron postępowania, sprawę prowadził z udziałem tych osób – poza skarżącym, które przymiotu tego nie posiadają. Z kolei Kolegium rozpoznające odwołanie, kwestii stron niniejszego postępowania w ogóle nie rozważyło. Nadto bezpodstawnie uznało legitymację ww. osób do wniesienia odwołania, które to prawo przysługuje tylko stronie (art. 127 § 1 k.p.a.). W świetle powyższego należy uznać, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które uzasadnia wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia przedstawionych w treści niniejszego uzasadnienia wytycznych Sądu. W tej sytuacji za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do zarzutów skargi. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło