VIII SA/Wa 403/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-15
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Cezary Kosterna, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo wznowił postępowanie podatkowe na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uznając za nowe okoliczności faktyczne dotyczące nabycia nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, które były znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe nieprawidłowo wznowiły postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Okoliczności dotyczące nabycia nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym posiadanie aktu notarialnego i informacje z ewidencji działalności gospodarczej, były znane organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji. Postępowanie wznowieniowe nie może służyć naprawieniu błędów organu w pierwotnym postępowaniu, a przesłanki wznowienia muszą być interpretowane ściśle.Stan faktyczny
Skarżący I. Z. i J. Z. zaskarżyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą własną, ostateczną decyzję z 2011 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 rok i ustalającą podatek na nowo. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędne wznowienie postępowania w oparciu o rzekomo nowe okoliczności. Organy uznały, że nabycie nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowiło nową okoliczność, nieznaną organowi w dacie wydania pierwotnej decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi I. Z. i J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie podatku od nieruchomości za 2011 rok, po wznowieniu postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2015 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących I. Z. i J. Z. solidarnie kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi I. Z. i J. Z. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: organ odwoławczy lub SKO) z dnia [...]marca 2016 r. nr [...]. Decyzją tą utrzymano w mocy po rozpatrzeniu odwołania decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej organ I instancji lub Prezydent) z [...]grudnia 2015 r. nr [...]. Tą z kolei decyzją Prezydent Miasta [...]uchylił w całości własną ostateczną decyzję nr [...]z dnia [...]stycznia 2011 r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2011 rok w kwocie [...]zł i ustalił podatek od nieruchomości na 2010 r. w kwocie [...]zł, płatny w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Od decyzji powyższej, Pani I. Z. i Pan J. Z. (dalej również jako: "Skarżący") złożyli w ustawowym terminie odwołanie. Skarżący zaskarżają decyzję w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1/ naruszenie art. 122, art. 187 § 1, a także art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także wybiórcze potraktowanie zebranego materiału dowodowego, co narusza zasady procedury i ma istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ naruszenie art. 124 Ordynacji podatkowej wobec zaniechania właściwego prawnie ustalenia stanu faktycznego okoliczności sprawy i prawidłowego umotywowania decyzji;
3/ naruszenie art. 187 i art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na braku wyjaśnienia istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy czy charakter posiadania nieruchomości przez podatników będących osobami fizycznymi wskazuje, że nieruchomość jest w posiadaniu przez przedsiębiorcę;
4/ naruszenie art. 122, art. 180 §1, art. 187 §1, art. 191 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnieni wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób rzetelny -
z przekroczeniem zasad logiki, dowolny - z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów;
5/ naruszenie art. 180 §1, art. 187 §1, art. 191 i art. 194 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji całości materiału dowodowego,
w tym okoliczności, na których opiera się decyzja organu jasno wskazują,
iż charakter przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości (w celu prowadzenia działalności gospodarczej) wynikają z dokumentów urzędowych (akt notarialny) znanych organowi od początku jej nabycia przez podatnika i naliczania podatku;
6/ naruszenia art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie,
iż w przedmiotowej sprawie organ ma jakiekolwiek podstawy do wznowienia postępowania z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności,
7/ naruszenia art. 210 §4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 240 §1 pkt 5 ze względu na wadliwość uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji z dnia [...]grudnia 2015 r.;
8/ naruszenia art. 240 § 5 w związku z art. 240 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Prezydenta Miasta [...], iż w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy okoliczności wskazane w uzasadnieniu skarżonej decyzji, w tym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, ewidencji działalności gospodarczej, którą prowadził Prezydent Miasta [...], aktu notarialnego, były znane organowi w chwili wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...]grudnia 2015 r., a tym samym nie może być w tym zakresie spełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uprawniającej Prezydenta Miasta [...]do wznowienia postępowania;
9/ naruszenie art. 245 §1 pkt 2 w związku z art. 243 §3 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż brak jest podstaw w niniejszej sprawie do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...]z dnia [...]grudnia 2015 r.;
10/ naruszenia art. 240 §5 w związku z art. 253 §1 oraz art. 253b pkt 1 oraz art. 254 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwą wykładnię i niezastosowanie się przez Prezydenta Miasta [...]do regulacji ustawowej, która zabrania zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z mocą wsteczną.
Ponadto skarżący odnosząc się do argumentacji organu w przedmiocie braku wcześniejszej wiedzy o przedmiotowym akcie notarialnym i o prowadzeniu działalności gospodarczej przez podatnika wskazują, że to właśnie tylko i wyłącznie Urząd Miejski prowadził ewidencję działalności gospodarczej. Podobnie ma się przedstawiać rzecz
z tłumaczeniem organu o braku wiedzy o samym akcie notarialnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO lub organ odwoławczy), rozpoznając sprawę ustaliło i zważyło, co następuje:
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postanowieniem
z dnia [...]grudnia 2013 r. postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...]z dnia [...]stycznia 2011 r. Jako podstawę wznowienia postępowania organ podatkowy podał art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Jak wynika z uzasadnienia ostatecznej decyzji organu podatkowego z dnia
26 stycznia 2010 r., wysokość podatku od nieruchomości została ustalona na podstawie złożonego przez podatnika zeznania (na formularzu IPN-1) w dniu [...]października
2005 r. i ewidencji gruntów, przy zastosowaniu stawek określonych w aktualnie obowiązujących przepisach podatkowych. W informacji IPN-1 o nieruchomościach
i obiektach budowlanych sporządzonej w dniu [...]października 2005 r. Pan J. Z. wykazał grunty pozostałe o powierzchni [...] m2 przy ul. [...]oraz budynki pozostałe o powierzchni [...]m2. J. Z. nie wskazywał w przedmiotowej informacji, iż jest przedsiębiorcą i że nieruchomości będące w jego posiadaniu są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.
Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy sprzedaży i umowy sprzedaży warunkowej, sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], wynika natomiast, że w dniu [...]sierpnia 2005 r. Skarżący nabyli użytkowanie wieczyste działki nr [...]o obszarze [...]m2 oraz znajdujące się na tej działce budynki: magazynu, magazynu wyrobów i magazynu obmurowanego, stanowiące odrębną nieruchomość. Skarżący oświadczyli, że użytkowanie wieczyste powyższej działki i budynki kupują
z majątku wspólnego na obowiązującą ich wspólność ustawową, oraz że nabycia tego dokonują w związku z prowadzoną przez J. Z. działalnością gospodarczą, wpisaną do ewidencji gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...]pod numerem [...].
W aktach sprawy znajdują się wydruki z ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG) prowadzonej przez Ministra Gospodarki, wygenerowane ze strony internetowej w dniu 19 listopada 2013 r., na podstawie których można stwierdzić m.in. adres głównego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej: [...], ul. [...]. W aktach sprawy znajduje się również wypis z rejestru budynków sporządzony w dniu
[...]lipca 2014 r., z którego wynika, że na działce [...]przy ul. [...] znajdują się nieruchomości o funkcji: zbiorniki, silosy i budynki magazynowe o pow. zabudowy [...]m2.
W toku postępowania podatkowego, w dniu [...]czerwca 2014 r. Skarżący przedłożyli również dokumentację dotyczącą prowadzonego przez ich spółkę remontu nieruchomości przy ul. [...], wskazując, że dokumentacja ta potwierdza stanowisko prezentowane przez nich, a wskazujące, iż budynek przy ul. [...]w [...]nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na jego stan oraz prowadzone prace budowlane. W ich ocenie przeprowadzony remont był w rzeczywistości całkowitą odbudową budynku, z uwagi na zakaz prac, firma nie mogła działać w tymże budynku.
W ocenie SKO nową okolicznością nieznaną w chwili wydania decyzji
za 2011 r. w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. było nabycie przedmiotowej nieruchomości w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Okoliczność ta nie była znana organowi podatkowemu w chwili wydania pierwotnej decyzji,
z uzasadnienia tej decyzji wynika jedynie, że wysokość podatku została ustalona
na podstawie złożonego przez Pana J. Z. zeznania w dniu 11 października 2005 r. i ewidencji gruntów. Nie jest istotnym to, że akt notarialny, z którego wynikała okoliczność nabycia nieruchomości na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej mógł być ujawniony innemu wydziałowi jednostki samorządowej. W art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej chodzi bowiem o okoliczności faktyczne, które w rzeczywistości nie były znane lub za takie powinny być uważane, jeżeli w sposób oczywisty wynikały z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, pracownikom organu prowadzącym postępowanie podatkowe. Nie ma znaczenia, że konkretna okoliczność (dowód w sprawie) mógł być potencjalnie znany innym pracownikom innego wydziału tej samej jednostki samorządowej. Nie bez znaczenia jest to również, że J. Z. w złożonej informacji dla celów podatku od nieruchomości nie ujawnił, że nieruchomość przy ul. [...]w [...]jest związana z jego działalnością jako działalnością w charakterze przedsiębiorcy i przez to przyczynił się do braku wiedzy organu podatkowego o powyższej okoliczności w dniu wydania pierwotnej decyzji. Tym samym w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wskazana w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Dalej organ wyjaśnił podstawy prawne opodatkowania nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazał m.in., że okoliczność, iż budynek nie stanowi majątku przedsiębiorstwa, czy też nie są dokonywane odpisy amortyzacyjne, nie przesądza o tym, że faktycznie budynek ten nie jest w posiadaniu przedsiębiorcy. SKO wskazało na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 31.03.2015 r. sygn. II FSK 558/13 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nieruchomość staje się elementem przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub można ją uznać za związaną z tym przedsiębiorstwem, jeżeli w jakikolwiek sposób jest wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej lub może być wykorzystywana na ten cel. W przedłożonej przez Skarżących dokumentacji znajdują się faktury VAT wystawiane na rzecz Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego "[...]" J. Z., począwszy od 2006 r. Faktury dotyczą zakupów towarów i usług na cele związane z nieruchomością przy ul. [...]w [...]. Jak sami Skarżący wskazali w piśmie przekazującym dokumentację, faktury te dotyczyły prowadzonego przez ich spółkę remontu nieruchomości.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 240 §5 w związku z art. 253 §1 oraz art. 253b pkt 1 oraz art. 254 Ordynacji podatkowej, SKO stwierdziło,
że jest on zupełnie chybiony, a to z uwagi na to, że art. 253 i art. 254 Ordynacji podatkowej zawarte są w rozdziale 19 Ordynacji podatkowej, dotyczącym trzeciego, odrębnego od wznowienia postępowania, nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych. Kolegium odnosząc się do ewentualnego występowania względów technicznych uniemożliwiających wykorzystywania nieruchomości do działalności gospodarczej, uniemożliwiających wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarcze stwierdziło, że względy techniczne nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym i podejmowanych przez podatnika decyzji o remontach, przekształceniach i adaptacjach. W rozpoznawanej sprawie okoliczności wskazywane przez Skarżących, jak i dokumentacja przez nich przedstawiona nie wskazują na to, aby nieruchomość nie była i nie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.
SKO uznało za nietrafione zarzuty naruszenia przepisów procedury podatkowej, tj. art. 122, 180, 187, 191 i art. 194 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom Skarżących organ podatkowy, w wyniku wydania decyzji po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz dokonał oceny tego materiału a ocena ta nie jest dowolna, lecz mieści się w granicach swobodnej oceny.
Skarżący reprezentowania przez adwokata wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na omówioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W skardze tej zaskarżonej decyzji i działaniom organów zarzucili:
1. naruszenie art. 122, art. 187 § 1, a także art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm. - dalej jako: Ordynacja podatkowa lub O.p.), poprzez brak zebrania i rozpatrzenia
w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także wybiórcze potraktowanie zebranego materiału dowodowego, co narusza zasady procedury i ma istotny wpływ na wynik sprawy;
2. naruszenie art. 124 Ordynacji podatkowej wobec zaniechania właściwego prawnie ustalenia stanu faktycznego okoliczności sprawy i prawidłowego umotywowania Decyzji;
3. naruszenie art. 187 i art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej polegające
na braku wyjaśnienia istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, czy charakter posiadania nieruchomości przez podatników będących osobami fizycznymi wskazuje, że nieruchomość jest w posiadaniu przez przedsiębiorcę;
4. naruszenie art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób rzetelny - z przekroczeniem zasad logiki, dowolny - z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów;
5. naruszenie art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 Ordynacji poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu Decyzji całości materiału dowodowego, w tym okoliczności, na których opiera się Decyzja organu jasno wskazują, iż charakter przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości (w celu prowadzenia działalności gospodarczej) wynikają z dokumentów urzędowych (akt notarialny) znanych organowi od początki! jej nabycia przez podatnika i naliczania podatku;
6. naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji poprzez uznanie,
iż w przedmiotowej sprawie organ ma jakiekolwiek podstawy do wznowienia postępowania z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności;
7. naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ze względu na wadliwość uzasadnienia prawnego zaskarżonej Decyzji;
8. naruszenia art. 240 § 5 w związku z art. 240 § 1 Ordynacji poprzez jego wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Prezydenta Miasta [...], iż w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy okoliczności wskazane w uzasadnieniu skarżonej Decyzji
w tym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, ewidencji działalności gospodarczej, którą prowadził Prezydent Miasta [...], aktu notarialnego, były znane organowi w chwili wydania kwestionowanej Decyzji, a tym samym nie może być w tym zakresie spełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uprawniającej Prezydenta Miasta [...]do wznowienia postępowania;
9. naruszenie art. 245 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 3 Ordynacji poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż brak jest podstaw w niniejszej sprawie do wznowienia postępowania i uchylenia Decyzji;
10. naruszenia art. 240 § 5 w związku z art. 253 § 1 oraz art. 253b pkt 1 oraz art. 254 Ordynacji poprzez wadliwą wykładnię i niezastosowanie się przez Prezydenta Miasta [...]do regulacji ustawowej, która zabrania zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z mocą wsteczną;
11. naruszenia art. 365 §1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm. - dalej jako: KPC) poprzez brak związania Organu prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego.
Podnosząc te zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...]oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a).
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych wyżej przepisami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należało zatem zbadać, czy organ zasadnie wznowił postępowanie ze względu na istnienie przesłanki z 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji, odstępstwem od wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości. Wszelkie decyzje ostateczne organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo, wyłącznie w określonych trybach nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1867/09). Doniosłość tej zasady powoduje, jak podkreśla się w doktrynie prawa podatkowego, że stabilizacja porządku prawnego jest wartością większą niż potrzeba eliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji. Wyznaczone przepisami odstępstwa od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako stanowiące wyjątek od zasady, podlegają więc ścisłej wykładni.
Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowych było dotknięte choć jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, gdyż inna jest waga zakresu naruszeń prawa uwzględnianych w tymże postępowaniu.
W rozpatrywanej sprawie organy powołały się na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, czyli ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Przypomnieć należy, że komentowany przepis stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:
1) okoliczności faktyczne i dowody musiały zostać ujawnione organowi po wydaniu decyzji ostatecznej - wcześniej nie były temu organowi znane (dlatego są nowe),
2) musiały istnieć już wcześniej (to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej),
3) są istotne dla sprawy, co oznacza, że mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Dokonując wykładni tego unormowania trzeba wskazać, że stosownie do pierwszej ze wskazanych przesłanek, za okoliczności lub dowody w danej sprawie wskazane jako "nowe", uznać można takie, które istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował - nie były mu ujawnione. Zostały mu ujawnione dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, które to spowodowały.
Drugą przesłanką warunkującą wznowienie postępowania jest stwierdzenie, że nowy fakt lub dowód istniał w chwili wydania decyzji ostatecznej. W związku z tym
w orzecznictwie oraz doktrynie wskazuje się, że nie uzasadnia wznowienia postępowania powołanie faktów lub dowodów, które powstały po wydaniu decyzji, nawet gdyby miały one istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy.
Trzecim z kolei warunkiem niezbędnym do spowodowania wznowienia postępowania jest to, że okoliczność faktyczna lub dowód muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.
Należy też mieć na uwadze, że zgodnie z art. 6 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia
12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U z 2010 r. Nr 95 poz. 613 ze zmianami, dalej: u.p.o.l.) osobny fizyczne są (i były w okresie mającym znaczenie dla sprawy) złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach
i obiektach budowlanych na urzędowym formularzu, jednak zgodnie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. podatek od nieruchomości za rok podatkowy ustalał w drodze decyzji organ podatkowy. Tak więc podatnik nie składał deklaracji podatkowej, która stanowiłaby podstawę do samoobliczenia podatku, ale tylko informację. To organ podatkowy był zobowiązany do wydania decyzji ustalającej, a więc do przeprowadzenia postępowania dowodowego z zastosowaniem wszelkich reguł tego postępowania przewidzianych
w przepisach Ordynacji podatkowej. W szczególności zgodnie z art. 122 O.p. powinien podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 7a u.p.o.l organy podatkowe były zobowiązane dla potrzeb wymiaru
i poboru podatku od nieruchomości oraz podatki leśnego i rolnego prowadzić ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym. Szczegółowy sposób prowadzenia tej ewidencji i gromadzenia w niej danych został określony
w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości (Dz. U. z 2004 r. Nr 104 poz. 1138).
Prezydent Miasta [...]dysponował w dacie wydania decyzji z 25 stycznia 2011 r. ustalającej podatek od nieruchomości za 2011 r. wszelkimi danymi, jakie powinny doprowadzić do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość była związana
z działalnością gospodarczą skarżącego. Faktem jest, że informacje te były związane
z różnymi funkcjami wykonywanymi przez Prezydenta Miasta [...]i gromadzone były w różnych działach. Jednak już sama treść informacji podatkowej złożonej przez skarżących (budynki i grunty "inne" w połączeniu z zapisami w ewidencji gruntów
i budynków (tereny przemysłowe) wskazywała co najmniej na prawdopodobieństwo,
że są to grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Do 7 marca 2009 r. organem prowadzącym ewidencję działalności gospodarczej właściwym dla skarżącego był Prezydent Miasta [...] zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155 poz. 1095). Organ ten dysponował wiec informacją, że skarżący prowadził działalność gospodarczą pod adresem przedmiotowej nieruchomości. Po wprowadzeniu CEIDG
i wprowadzeniu do tej ewidencji danych o przedsiębiorcach dane te były upublicznione
i powszechnie dostępne (art. 38 i art. 39 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Organy podatkowe w sprawie niniejszej nie kwestionują też, że akt notarialny – umowa sprzedaży z 2005 r. była przekazana do Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w [...], a więc była informacją znaną i dostępną organowi I Instancji.
Prezydenta Miasta [...]wznowił postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanowieniem z [...]grudnia 2013 r. wskazując jako podstawę prawną przepis art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, nie wskazał jednak jaka to okoliczność faktyczna lub nowy dowód stanowią podstawę tego wznowienia postępowania. Prezydent wydając po raz pierwszy decyzję z dnia [...] października 2014 r. w sprawie (uchyloną później przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) jako nową okoliczność faktyczną stanowiąca podstawę wznowienia postępowania uznał informacje zawarte w wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) dotycząca działalności gospodarczej skarżącego J.Z.. Z kolei SKO w pierwszej swej decyzji z [...]grudnia 2014 r. uchylającej decyzję organu I instancji z [...]października 2014 r. stwierdził, że chociaż z aktu notarialnego – umowy sprzedaży z [...]sierpnia 2005 r. wynika, że skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość w związku z prowadzona przez skarżącego działalnością gospodarczą, to jednak nie można uznać, że o treści tego aktu organ podatkowy pierwszej instancji wiedział w dacie wydania pierwotnej decyzji.
Wreszcie Prezydent Miasta [...]wydając decyzję z [...]grudnia 2015 r. (utrzymaną
w mocy decyzja SKO zaskarżoną do sądu w niniejszym postępowaniu) zauważył,
że z CEDIG wynika, że pod adresem przedmiotowej nieruchomości skarżący prowadzi działalność gospodarczą o [...]kwietnia 2009 r. Organ I instancji stwierdził, że choć został poinformowany przez Wydział Geodezji Urzędu Miejskiego w [...]zawiadomieniem z dnia [...]września 2005 r. o nabyciu przez skarżących przedmiotowej nieruchomości, to na dzień wydania pierwotnej decyzji o określeniu podatku od nieruchomości nie posiadał kopii aktu nabycia nieruchomości. Zwrócił uwagę, że podatnicy składając w dniu [...]października 2005 r. informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych nie poinformowali o działalności gospodarczej skarżącego i o nabyciu nieruchomości w związku z tą działalnością. W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Prezydent Miasta [...]wyjaśnia, że podjął postępowanie wznowieniowe po otrzymaniu z Wydziału Geodezji w dniu [...]stycznia 2013 r. informacji o podziale majątku wspólnego skarżących na podstawie aktu notarialnego z [...]lipca 2012 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]w zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji za nową okoliczność nieznaną w chwili wydania pierwotnej decyzji (uchylonej następnie w postępowaniu wznowieniowym) uznano informację
o nabyciu przedmiotowej nieruchomości w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej skarżącego. SKO za nieistotną uznało informację, że akt notarialny
z którego wynikało nabycie nieruchomości na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej mógł być ujawniony innemu wydziałowi jednostki samorządowej.
Jak wyżej wskazano Prezydent Miasta [...]dysponował w dacie wydania decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2011 r. wszelkimi danymi, jakie powinny doprowadzić do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość była związana
z działalnością gospodarczą skarżącego. W szczególności zarówno jako organ prowadzący ewidencję działalności gospodarczej (do [...].03.2009 r.) dysponował informacją o adresie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego na przedmiotowej nieruchomości. Informacja ta była też dostępna publicznie dostępnym rejestrze CEIDG i jako taka powinna być uznana jako znana organowi. Organowi I instancji, wprawdzie z racji wykonywania innych zadań w zakresie geodezji, był też znany akt notarialny – umowa sprzedaży z 2005 r. był. Organ ten dysponował więc wszystkimi informacjami, jakie stały się podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej
w sprawie decyzji wydanej po wznowieniu postępowania.
Ani informacja z CEIDG, ani akt notarialny nie stanowiły nowych okoliczności faktycznych ani też nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji,
a nieznanych organowi w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ wszystkim tymi informacjami dysponował w dacie wydania decyzji pierwotnie ustalającej wysokość podatku od nieruchomości, nie dokonał jednak ich właściwego zgromadzenia i kompleksowej oceny, do czego był zobowiązany zgodnie ze wskazanymi wyżej regułami postępowania podatkowego. Postępowanie wznowieniowe nie może służyć naprawieniu zawinionych przez organ uchybień w postępowaniu pierwotnym,
a przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 musza być interpretowane ściśle.
Mając powyższe na uwadze za trafne należało uznać zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania jak i przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przez błędną wykładnię co do ustalenia, iż zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące
w dniu wydania decyzji z 2010 r., a nieznane Prezydentowi Miasta [...]dacie wydania decyzji z 2010 r. ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za ten rok.
Tym samym doszło też do naruszenia art. 245 § 1 pkt 1 O.p. przez bezpodstawne zastosowanie tego przepisu.
Wobec stwierdzenia przez Sąd braku wskazania przez organy uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania, zbędne było odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących prawidłowości ustaleń faktycznych co do rzeczywistego przeznaczenia i wykorzystania przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
i lit. c), art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 5 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 poz. 1800), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło