VIII SA/Wa 403/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2018 r, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności ONW postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W związku z otrzymanym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł P. M. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z miesięcznych dochodów w wysokości [...] zł netto (wynagrodzenie za pracę od trzech podmiotów). Skarżący zadeklarował posiadanie dwóch działek w B., zajętych przez komornika oraz udziałów w spółkach cywilnych i prawa handlowego o łącznej rzeczywistej wartości do [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że jego stałe wydatki, obejmujące czynsz za wynajmowane mieszkanie, prąd, wyżywienie, opłaty za media, środki czystości oraz leki wynoszą ok. [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa, ze względu na znaczne zadłużenie, jest bardzo zła. Wyjaśnił, że prowadzi od kilku lat spory z ARiMR o należne mu płatności, których zakończenie przyniesie wyraźną poprawę jego sytuacji finansowej. Wnioskodawca zaznaczył, że rozwiązanie sporów to jednak kwestia miesięcy lub lat. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego wezwano skarżącego do: 1) nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji za ostatnie sześć miesięcy, 2) złożenia zeznania podatkowego skarżącego za rok 2016 i 2017 ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 3) złożenia dokumentów potwierdzających prowadzenie wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych oraz istniejącego zadłużenia, 4) szczegółowego wskazania wszystkich podmiotów gospodarczych, z którymi wnioskodawca pozostaje lub pozostawał powiązany (np. jest wspólnikiem spółki, członkiem zarządu) i pełnionych w nich funkcji wraz z określeniem dochodów, które z tym się wiążą za ostatnie dwa lata. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył jedynie kopię zeznania podatkowego za rok 2017, zaświadczenie o wysokości dochodu w 2016 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający zadłużenie na kwotę [...] zł. z dnia [...] października 2017 r. Oświadczy, że jest prezesem zarządu w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i prezesem zarządu w spółce akcyjnej [...]. Z tytułu pełnionej funkcji jest zatrudniony na ¼ etatu w spółce [...] i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym spełnia. Z oświadczeń P. M. wynika, że ponoszenie kosztów bieżącego utrzymania wymaga od skarżącego dysponowania środkami w wysokości ok. [...] zł miesięcznie (kwota deklarowanych wydatków stałych), a zatem wydatki w całości bilansują się z uzyskiwanym dochodem ([...] zł). Niemniej oświadczenia skarżącego, w świetle których nie posiada on z tego względu możliwości wygospodarowania środków na wpis od skargi w wysokości [...] zł budzą zasadnicze wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca swoją sytuację majątkową przedstawił rzetelnie. W szczególności w wątpliwość poddają oświadczenie skarżącego, że poza ujawnionymi dochodami nie posiada on innych źródeł dochodów, zważywszy, że w świetle niekwestionowanych przez stronę w toku licznych prowadzonych z jego udziałem postępowań, w 2017 r. skarżący P. M. (Numer PESEL: [...]) pełnił funkcję prezesa zarządu w następujących podmiotach: [...] S.A. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...]zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w W. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w F. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, [...] Sp. z o.o. w B. (nr KRS [...]), której kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Składane wyjaśnienia są nieprecyzyjne, wybiórcze i mało wiarygodne. Podkreślić należy, że skarżący składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach zarejestrowanych w tut. Sądzie podnosi w istocie tożsame argumenty, modyfikując jedynie swoje oświadczenie w zakresie sytuacji majątkowej i uzyskiwanych dochodów. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł. netto. Natomiast miesięczne wydatki jakie skarżący ponosi kształtują się na poziomie [...] zł. Wydatki skarżącego przewyższają bowiem kwotę osiąganych dochodów. Okoliczność ta wzbudza poważne wątpliwości, co do prawdziwości przedstawionych informacji i rodzi pytanie o źródła czerpania przez skarżącego środków na pokrycie tychże wydatków. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, iż w 2015 r. wnioskodawca pobrał płatności w łącznej kwocie [...] zł, zaś w 2016 r. - w kwocie [...] zł (według wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem strony internetowej http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl). Podkreślenia wymaga, iż skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących: prowadzenia wobec niego postępowań egzekucyjnych, wysokości udziałów w spółkach cywilnych, jak również w spółkach prawa handlowego. Ponadto, sytuacja majątkowa skarżącego była również badana w sprawie o sygn. VIII SA/Wa 251/17 czy VIII SA/Wa 1115/16, VIII SA/Wa 48/18, VIII SA/Wa 526/17, VIII SA/Wa 527/17. W sprawie o sygn. akt VIII SA/WA 251/17 zwrócono uwagę, iż skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu w kilkunastu spółkach prawa handlowego oraz udziałowcem wielu spółek cywilnych (według wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej udostępnionego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi). Skarżący zaś w niniejszej sprawie wezwany do wskazania wysokości udziałów w spółkach prawa handlowego nie złożył stosownego oświadczenia, jak również nie ujawnił informacji na temat pełnionych funkcji w spółkach prawa handlowego oraz tego, czy funkcje te pełni za wynagrodzeniem czy nieodpłatnie. Oświadczył, że jest zatrudniony na ¼ etatu w spółce [...] i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto, jednocześnie w formularzu deklarując dochód z umów o pracę w wysokości [...] zł (od trzech podmiotów). Wyjaśnić przy tym należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. W odniesieniu do podanych we wniosku informacji o zadłużeniu skarżącego należało stwierdzić, że nie stanowią one uprawnionej podstawy do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego potwierdzającego zadłużenie na kwotę [...] zł. z dnia [...] października 2017 r. nie można uznać za umożliwiający zweryfikowanie aktualnej na dzień rozpoznawania wniosku sytuacji finansowej skarżącego. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W jednym z orzeczeń NSA wskazał, że wybiórcze przedstawienie dokumentów pozbawia Sąd możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 916/15). Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi ([...] zł). Reasumując uznać należy, że informacje przedstawione w rozpoznawanym wniosku oraz wynikające z załączonych dokumentów wskazują na przedstawienie przez stronę swojej sytuacji finansowej w sposób fragmentaryczny i nierzetelny. Mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów postępowania w jakimkolwiek zakresie wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.