VIII SA/Wa 405/17
WyrokWSA w Warszawie2017-08-30
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może anulować numer identyfikacyjny producenta rolnego i odmówić wpisu do ewidencji, jeśli drugi z małżonków posiada już taki numer, uwzględniając zmiany prawne wynikające z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacji ustawy?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona, ponieważ organ odwoławczy nie uwzględnił zmiany stanu prawnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacji ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. W świetle nowego brzmienia przepisów, w sytuacji gdy wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość, nie ma podstaw do odmowy nadania numeru i wpisu do ewidencji tylko z powodu posiadania numeru przez drugiego z małżonków. Organ powinien ponownie ocenić, czy ustalenia faktyczne dotyczące prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego przez skarżącą są wystarczające w świetle zmienionych przepisów.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadanie numeru identyfikacyjnego. Organ pierwszej instancji wydał zaświadczenie o nadaniu numeru. Następnie organ pierwszej instancji, a potem organ odwoławczy, orzekły o anulowaniu numeru i odmowie wpisu, uznając, że gospodarstwo rolne jest prowadzone wspólnie przez małżonków, a zgodnie z ówczesnym brzmieniem przepisów, małżonkowie mogli posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny. Skarżąca kwestionowała możliwość anulowania nadanego numeru decyzją administracyjną i podnosiła brak podstawy prawnej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]czerwca 2011 r. oraz zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej R. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz skarżącej R. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny jest skarga R. M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku w przedmiocie anulowania numeru identyfikacyjnego i odmowy wpisu
do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego dla R. M..
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu [...] października 2004 roku skarżąca złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, załączając małżeńską umowę majątkową ustanawiającą rozdzielność majątkową małżeńską – małżonków P. i R. M.. Wniosek nie zawierał zgody jej współmałżonka na wpis do ewidencji.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B.( organ pierwszej instancji) wydał w dniu [...] października 2004 roku zaświadczenie o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego i została zarejestrowana
w ewidencji producentów pod nr [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 roku organ pierwszej instancji na podstawie
art. 13 ust.1, art. 12 ust.4 i 6 ustawy z 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności( DZ.U z 2004 roku, nr 10, poz. 76 dalej jako ustawa o krajowym systemie ewidencji) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2013 roku, poz.276 ze zm. dalej jako k.p.a.), orzekł o anulowaniu numeru identyfikacyjnego nadanego R. M.
oraz odmówił wpisu jej do ewidencji producentów i nadaniu numeru identyfikacyjnego.
Organ wskazywał, że zebrany materiał dowodowy podważa fakt prowadzenia przez R. M. odrębnego od męża P. gospodarstwa rolnego. Okoliczność tę potwierdza zawiązanie przez małżonków M.( pomiędzy sobą lub pomiędzy jednym z małżonków, a spółką której wspólnikiem jest drugi z małżonków) szeregu spółek w tym cywilnych. Wykonywanie zabiegów agrotechnicznych zarówno dla strony, jak i dla spółek powierzone zostało spółce [...] , a następnie podmiotowi P. M. [...], które są własnością P. M.. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji
w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer ten nadawany jest temu
z małżonków, co do którego drugi z małżonków wyrazi zgodę. W chwili nadania numeru identyfikacyjnego stronie skarżącej organ nie posiadał wiedzy o charakterze prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na to, że gospodarstwo rolne jest prowadzone wspólnie przez małżonków M. bowiem współposiadają gospodarstwo oraz jeden podmiot dokonuje obsługi tego gospodarstwa.
W odwołaniu skarżąca podnosiła, że postępowanie w przedmiocie wpisu
do ewidencji producentów rolnych zostało zakończone czynnością materialno – techniczną z dnia [...] października 2004 roku. Zaskarżoną decyzją organ próbuje anulować nadanie numeru identyfikacyjnego bez usunięcia z obrotu prawnego wpisu. Jej zdaniem czynność materialno – techniczna nadania numeru chroniona jest zasadą res iudicata i nie istnieje przepis pozwalający na jej wzruszenie i decyzja organu została wydana bez podstawy prawnej.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 roku, nr [...] organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji podnosił, że numer identyfikacyjny producentowi rolnemu nadaje się jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów, zaś w przypadku małżonków numer nadaje się temu z nich, co do którego drugi z małżonków wyrazi zgodę. Tym samym małżonkowie mogą otrzymać tylko jeden numer identyfikacyjny niezależnie od tego, czy współposiadają lub wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne, czy też nie.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia, iż podstawą anulowania numeru identyfikacyjnego nadanego stronie była okoliczność posiadania przez
jej małżonka odrębnego numeru identyfikacyjnego. Istniejąca zaś pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkowa oraz posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego, nie uprawnia małżonka do uzyskania odrębnego wpisu do ewidencji producentów rolnych.
W skardze do sądu skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wskazywała,
iż decyzje są dotknięte wadą nieważności ponieważ zostały wydane bez podstawy prawnej. Wskazywała, że ustawa o krajowym systemie ewidencji rozróżnia dwie instytucje – wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a organy próbują anulować nadanie numeru ewidencyjnego bez usunięcia z obrotu dokonanego wpisu.
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 roku, syg. akt VIII SA/Wa 782/11 WSA
w Warszawie po rozpoznaniu skargi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji
oraz decyzji ją poprzedzającej.
Sąd podzielił stanowisko organu, że art. 12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji, obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju małżeńskiego i posiadania przez każdego z małżonków odrębnego gospodarstwa rolnego. Uznał, że rozstrzygnięcia organów są obarczone wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak jest podstawy prawnej do orzekania przez organ w kwestii wyeliminowania błędnego wpisu figurującego w ewidencji producentów i anulowania czynności polegającej na nadaniu numeru identyfikacyjnego w drodze decyzji administracyjnej. Wskazał, że ustawa
o krajowym systemie ewidencji nie reguluje wprost kwestii wyeliminowania wadliwego wpisu. Dotychczasowy wpis należy usunąć w drodze czynności materialno – technicznej, zawiadamiając stronę o wykreśleniu jej z ewidencji producentów
oraz anulowaniu nadanego numeru identyfikacyjnego. Organ zdaniem sądu nie może negatywnie załatwić wniosku o wpis decyzją odmowną z tego powodu, że małżonek skarżącej podlegał został wpisany do ewidencji i został mu nadany już numer identyfikacyjny. Samo anulowanie nadanego numeru identyfikacyjnego nie pozbawiło
jej statusu producenta rolnego.
Wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 roku, syg. akt II GSK 2426/13 NSA,
po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez organ, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.
NSA ocenił, że sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony zawęził zastosowanie art. 13 ust.1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, jedynie
do przypadków rozpoznania wniosków o wpis do ewidencji producentów. Analiza
art. 11- 14 ustawy o krajowym systemie ewidencji prowadzi do odmiennych wniosków. Należy bowiem przyjąć, że tam gdzie działania organów są zgodne z wolą strony,
a więc nie ma obawy, że zostanie ona pozbawiona ochrony swoich praw, ustawodawca dopuszcza w sposób dorozumiany załatwianie spraw w formie czynności – materialno – technicznej, natomiast w pozostałych przypadkach w formie decyzji.
Stąd też wbrew stanowisku sądu nie można utożsamiać czynności wpisu
do ewidencji producentów z czynnością wykreślenia z tej ewidencji na skutek ujawnienia sprzeczności między danymi zawartymi w systemie ewidencji, a stanem faktycznym. Wówczas organ jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w którym obowiązuje zasada załatwienia spraw w formie decyzji, chyba, że przepis prawa wyraźnie wyłącza możliwość wydania decyzji. Zatem stwierdzenie przez organ, że wbrew obowiązującym przepisom prawa, skarżąca została wpisana
do ewidencji producentów i nadano jej numer identyfikacyjny (czynnością materialno – techniczną), mimo, że numer taki wcześniej został nadany także jej mężowi, obligowało organ do podjęcia działań w celu do doprowadzenia stanu zgodnego z prawem
tj. posiadania przez małżonków jednego numeru identyfikacyjnego. Mogło to nastąpić jedynie przez odmowę wpisu, na podstawie art. 13 ust.1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, po uprzednim anulowaniu nadanego stronie numeru identyfikacyjnego.
Z tego względu w ocenie NSA brak było podstaw do stwierdzenia przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA wyrokiem z dnia 18 marca 2015 roku oddalił skargę.
Sąd rozpoznając ponownie sprawę zauważył, że przepis art. 12 ust.4 ustawy
o ewidencji podlegał ocenie w zakresie zgodności z Konstytucją. W wyroku
z dnia 3 grudnia 2013 roku, syg. akt P 40/12( DZ.U z 2013 roku, poz. 1537) Trybunał
po rozpoznaniu pytania prawnego NSA orzekł, że ,, Art. 12 ust.4 ustawy o ewidencji,
w zakresie jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istniej między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest niezgodny z wynikającymi
z art. 2 Konstytucji RP zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust.1 w związku
z art. 18 Konstytucji’’. Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującego przepisu na okres 18 miesiecy. Jednocześnie wskazał, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust.4 ustawy o ewidencji w zakwestionowanym zakresie, nie jest wystarczające stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest w tym zakresie interwencja ustawodawcy.
WSA wskazał, że analiza przepisu art. 12 ust.4 ustawy o ewidencji wskazuje,
że małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny bez względu
czy posiadają oni oddzielne gospodarstwa rolne oraz niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy ich obowiązuje.
W ocenie sądu w świetle rozważań NSA w wyżej powołanym wyroku należy podzielić stanowisko organu, iż w sytuacji wadliwego nadania numeru identyfikacyjnego i wpisu do ewidencji producentów R. M. w sytuacji gdy numer został nadany jej małżonkowi P. M., należało podjąć działania celem anulowania nadanego jej numeru identyfikacyjnego i odmowy wpisu do ewidencji.
Odnosząc się do zmiany przepisu art. 12 ust.4 ustawy o ewidencji producentów
z dniem 1 stycznia 2015 roku, wskazał, że zgodnie z wyrokiem TK z 3 grudnia 2013 roku przepis art. 12 ust.4 traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku. Oznacza to zdaniem sądu, że w okresie do 13 czerwca 2015 roku przepis ten obowiązuje i musi być stosowany.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącej R. M., wyrokiem z dnia 17 stycznia 2017 roku, syg. akt II GSK 1509/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie, uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2013 roku, syg. akt P 40/12, nie miał wpływu na wynik sprawy, bowiem TK orzekł, iż niekonstytucyjny przepis art. 12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP, a więc w momencie orzekania
był przepisem obowiązującym i powinien być stosowany do 13 czerwca 2015 roku. NSA wskazał, że ustawą z dnia 23 października 2014 roku o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zmieniono stan prawny – dostosowano system prawny do ww wyroku TK.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 12 ust.4 pkt 1 o krajowym systemie ewidencji,
w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków
lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jednakże art. 12 ust.4 pkt 2 wyżej powołanej ustawy stanowi,
że nadaje się odrębny numer odrębny numer identyfikacyjny od numeru o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Wnioskodawcę, o którym mowa w ust.4 pkt 2, wpisuje się do ewidencji producentów i nadaje się mu odrębny numer identyfikacyjny – art. 14 ust.4a ustawy o krajowym systemie ewidencji.
NSA wskazał, że zasadą jest, że sprawie należy stosować przepisy obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia. Jednakże w przypadku derogacji przepisu ustawy w następstwie orzeczenia TK, który obalił domniemanie zgodności tego przepisu z konstytucją, zasada ta nie ma zastosowania. Zasada przedłużonego działania przepisów dawnych nie może dotyczyć przepisów uchylonych lub zmienionych z powodu niekonstytucyjności. Skoro zatem niekonstytucyjny przepis nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego derogacji, to znaczy, że decyzja
o odmowie dokonania wpisu do ewidencji i nadania numeru z powodu posiadania wpisu do ewidencji przez współmałżonka wnioskodawcy nie znajduje, co do zasady oparcia
w prawie.
NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien uwzględnić dokonaną ocenę prawną, a także ocenić zasadność odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych, uwzględniając konieczność przeciwdziałania podziałom gospodarstw mających na celu, uzyskanie nienależnych lub wyższych płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia
na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie,
czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem,
w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok NSA z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).
Należy wskazać, że niniejsza sprawa była już przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokami z dnia 23 lipca 2014 roku, syg. akt II GSK 2426/13 i z dnia 17 stycznia 2017 roku, syg. akt II GSK 1509/15 uchylał wyrok WSA i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższym Sąd orzekający w sprawie, w myśl art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji. Jednakże jak podkreśla się w piśmiennictwie,
z określenia ,, związany wykładnią prawa ‘’ należy wyprowadzić wniosek, że sąd nie jest związany wykładnią co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa( J.P. Tarno , prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 268), natomiast w pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie.
Należy zauważyć, iż Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, zgodnie
ze stanowiskiem NSA winien dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji
z uwzględnieniem zmienionego stanu prawnego – art. 12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji, który w art. 12 ust.4 pkt 2 tej ustawy dopuszcza nadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych dla poszczególnych małżonków w sytuacji
gdy wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
W ocenie sądu w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia przepisów prawa materilanego, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.a i c) p.p.s.a.
Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art.7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy
na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić
w uzasadnieniu podjętej decyzji( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 17.10.2001 ; I SA 1110/01, LEX 75 516).
Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art.107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji
w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał
za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w art.11 k.p.a.
Organ odwoławczy odwołując się do brzmienia przepisu art. 12 ust.4 ustawy
o krajowym systemie ewidencji( w brzmieniu do 31 grudnia 2014 roku), wskazał,
że sam fakt nadania numeru identyfikacyjnego i wpisania do ewidencji producentów rolnych P. M. – męża wnioskodawczyni czyni wadliwym nadanie numeru identyfikacyjnego dla R. M. i istniała uzasadniona podstawa do jego anulowania i wydania decyzji o odmowie wpisu.
W świetle oceny prawnej dokonanej przez NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2017 roku, gdzie NSA wskazał, że wobec zmiany przepisu art. 12 ust.4 ustawy
o krajowym systemie ewidencji, w związku z orzeczeniem TK i nadania mu nowego brzmienia, w określonych sytuacjach nie ma prawnych możliwości ograniczenia uprawnienia osób pozostających w związku małżeńskim tylko do jednego numeru identyfikacyjnego, to należy uznać, iż zaskarżona decyzja, która oparta była
na stanowisku, iż nadanie numeru identyfikacyjnego jednemu z małżonków uniemożliwia w ogóle nadanie małżonkowi jest wadliwa.
W świetle nowego stanu prawnego w sytuacji gdy ustalenia faktyczne wskazują, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne, które stanowi zorganizowaną całość, to nie ma podstaw od odmowy nadania numeru i wpisu
do ewidencji tylko z tego powodu, że drugi z małżonków ma już nadany numer.
Należy zauważyć, iż w niniejszym postępowaniu organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające gdzie dokonał analizy szeregu umów spółek cywilnych z udziałem małżonków M., ustalił podmioty dokonujące prac polowych na nieruchomościach rolnych, przesłuchał na rozprawie administracyjnej małżonków M. i ocenił, że R. M. nie prowadziła samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego, a gospodarstwo rolne było przedmiotem współposiadania przez wnioskodawczynię i jej męża. Organ odwoławczy nie dokonał oceny prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie w zakresie posiadania odrębnego gospodarstwa rolnego przez R. M., ograniczając się
do stanowiska prawnego w kontekście ówczesnego brzmienia przepisu art. 12 ust.4 ustawy o krajowym systemie ewidencji.
Z tego względu w ocenie Sądu należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, która nie odnosiła się do prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w świetle spełniania bądź niespełniania przesłanek do otrzymania odrębnego numeru identyfikacyjnego przez R. M. i nie dokonywała analizy legalności decyzji w nowym stanie prawnym.
W związku z wyrokiem TK i zmianą stanu prawnego, który nie był brany
pod uwagę, to brak jest ustaleń faktycznych i analizy prawnej w świetle zmienionej regulacji prawnej.
Organ ponownie rozpoznając sprawę oceni czy dokonane ustalenia faktyczne przez organ pierwszej instancji w zakresie oceny posiadania przez R. M. odrębnego gospodarstwa rolnego, które stanowiłoby zorganizowaną całóść
są wystarczające i pozwalają zająć stanowisko w tym zakresie i ocenić, czy anulowanie nadanego numeru identyfikacyjnego i odmowa wpisu do ewidencji pozostaje w zgodzie w nowym brzmieniem przepisu art. 12 ust.4 pkt 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji.
Z tego też względu biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku § 18. 1 pkt 1c i § 2 ust. 1 -2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( DZ.U z 2013 roku, poz. 461 ze zm.).
Zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku, w sprawie opłat za czynności adwokackie( DZ.U. z 2015 roku, poz. 1800
ze zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
W niniejszej sprawie skarżąca R. M. była reprezentowana
przez adwokata. Sprawa była dwukrotnie uchylana przez NSA do rozpatrzenia
przez sąd pierwszej instancji. Sąd przyznał skarżącej zwrot kosztów pełnomocnika biorąc pod uwagę wysokość stawki minimalnej z rozporządzenia z 2002 roku – [...] zł, którą podwyższył dwukrotnie – biorą pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, długość postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło