VIII SA/Wa 408/17

Dnia 25 października 2017 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. w Radomiu wniosku [...] w W. w przedmiocie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie utraty uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie [...] w W.. M. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] marca 2017 r. uchylającą decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] października 2015 r. w części dotyczącej daty utraty uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz utrzymującą przedmiotową decyzję w mocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W dniu 25 października 2017 r. na rozprawie Fundacja L. I. I. wniosła, na podstawie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o dopuszczenie do udziału w sprawie charakterze uczestnika postępowania. W treści wniosku wskazała, że jest instytucją pozarządową, której misją jest pomoc w dążeniu do zagwarantowania godnego życia każdemu człowiekowi poprzez szereg działań mających na celu uświadomienie przysługujących mu uprawnień oraz przywilejów, które może skutecznie egzekwować, zarówno od Państwa jak i osób trzecich. Podniosła między innymi i to, że od wielu lat monitoruje spór skarżącego z dowództwem Straży Granicznej i odnosi wrażenie, że w celach ambicjonalnych i pozamerytorycznych usiłuje się pozbawić skarżącego jego podstawowych praw obywatelskich, wykorzystując procedury obowiązujące w organach tej jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 9 i art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej w skrócie "p.p.s.a.", organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z przywołanego art. 33 § 2 p.p.s.a. wynika, że warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przed sądem w charakterze uczestnika w sprawie dotyczącej innej osoby jest, aby sprawa sądowoadministracyjna dotyczyła zakresu statutowej działalności tej organizacji. Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Organizacja bowiem nie ma zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, w przeciwieństwie np. do prokuratora, ale może brać udział w postępowaniu, oczywiście w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie – tak przepis art. 9 p.p.s.a. Art. 184 Konstytucji przesądza, że jest to kontrola oparta na obiektywnym kryterium zgodności z przepisami prawa. Taką konstytucyjną koncepcję wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne nakazuje uwzględnienie jej w wykładni przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takiej wykładni wymaga także art. 33 § 2 P.p.s.a. Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (vide: postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28.09.2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r., nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak. Glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP z 2011r., z 11, poz. 108). Nadto pokreślić należy, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi. Fundacja wywiodła swoją legitymację do udziału w postępowaniu z § 7 ust. 4 Statutu gdzie wskazano, że celem Fundacji jest umacnianie i ochrona praworządności, chronienie prawa i wolności człowieka i obywatela, działalność na rzecz rozwoju świadomości prawniczej oraz obywatelskiej, upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji. Cele te realizowane są m.in. poprzez podejmowanie interwencji w sądach, przystępowanie do postępowań sądowych (§ 8 pkt 5 Statutu). Przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na uwadze to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien xw sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione (v: Robert Suwaj w glosie aprobującej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06, Lex nr 490153). Organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że w treści wniosku w ogóle nie podjęto próby wykazania, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w sprawie, której przedmiotem jest uprawnienie do pobierania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, miałaby polegać. Z pewnością przesłanki tej nie spełniło powoływanie się na cele statutowe stowarzyszenia. Marginesowo zauważyć trzeba, że we wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie wskazuje się na wieloletnie monitorowanie sporu skarżącego z dowództwem Straży Granicznej, podczas gdy Fundacja L. I. I. działa od 21.04.2017 r., o czym stanowi jej statut. Zatem twierdzenie o wieloletnim monitorowaniu sporu przez Fundację nie może polegać na prawdzie. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. odmówił Fundacji L. I. I. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze jego uczestnika.