VIII SA/Wa 417/25
WyrokWSA w Warszawie2025-07-10
Skład orzekający: Iwona Owsińska – Gwiazda, Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz - Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję administracyjną, która ma charakter decyzji związanej, w trybie art. 154 § 1 K.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a zmiana nie prowadzi do sprzeczności z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ostateczna decyzja administracyjna, nawet o charakterze związanym, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 § 1 K.p.a., jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a taka zmiana nie prowadzi do sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. W niniejszej sprawie, organy błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe dotyczące ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, ignorując wyrok Trybunału Konstytucyjnego, co stanowiło podstawę do uchylenia ich decyzji.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, wdowa po zmarłym funkcjonariuszu Policji, wystąpiła o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej dotyczącej wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Organy I i II instancji odmówiły zmiany, uznając, że decyzja jest związana i nie podlega zmianie w trybie art. 154 K.p.a., a także powołując się na przepisy przejściowe dotyczące wyliczania ekwiwalentu. Wnioskodawczyni wniosła skargę do sądu, argumentując, że organy błędnie zinterpretowały prawo i zignorowały orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia 6 maja 2025 r. Ldz. [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. nr [...] z dnia 14 kwietnia 2025 r.
Komendant Miejski Policji w [...] (dalej jako "KMP" lub "organ I instancji") decyzją nr 3 z 14 kwietnia 2025 r. po rozpoznaniu wniosku W. B. - wdowy po zmarłym Z. B. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") na podstawie art. 154 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 572, dalej jako "K.p.a.") odmówił zmiany ostatecznej decyzji nr [...] KMP z 22 października 2020 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że 26 marca 2025 r. wszczęto na wniosek Skarżącej postepowanie w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji nr [...] KMP z 22 października 2020 r. Organ ustalił, że decyzja z 22 października 2020 r. jest decyzją ostateczną, nie toczy się względem tej decyzji postępowanie sądowo -administracyjne ani postępowanie administracyjne z innego nadzwyczajnego środka odwoławczego. Wnioskodawczyni była stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, stąd mogła skutecznie wystąpić z wnioskiem opartym na art. 154 K.p.a. Decyzję, której zmiany dotyczył wniosek, należy zakwalifikować jako decyzję, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa. W szczególności decyzja ta nie przyznaje jakiegokolwiek świadczenia czy nie dokonuje konkretyzacji praw lub obowiązków przysługujących stronie lub obciążających stronę postępowania administracyjnego. Wnioskodawczyni wskazała, że decyzja "wydana została w oparciu błędną interpretację przepisów prawa", co w jej ocenie stanowić ma podstawę do zmiany decyzji.
KMP wyjaśnił, że przesłanką do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa jest istnienie interesu publicznego lub szczególnie uzasadnionego interesu strony przemawiającego za zasadnością ingerencji w ostateczną decyzję administracyjną. Zanim jednak zbadane zostanie, czy w stanie faktycznym sprawy którakolwiek z tych przesłanek występuje, konieczne jest ustalenie, czy decyzja nadaje się do zmiany. Dokonanie zmiany możliwe jest wyłącznie w stosunku do decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Tymczasem decyzja, której dotyczy wniosek, jest decyzją związaną, tj. ustawodawca nie pozostawił organowi stosującemu prawo możliwości wyboru co do kierunku rozstrzygnięcia.
Organ wskazał, że w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach), na podstawie której znowelizowano przepis 115 a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepis ten otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Zdaniem organu zgodnie z art. 9 ust. 1 cyt. ustawy "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.
Organ I instancji zauważył, że małżonek wnioskodawczyni – Z. B. zwolniony został ze służby w Policji z dniem 25 lipca 2003 r., a co za tym idzie, otrzymał ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop przysługujący przed dniem 6 listopada 2018 r. Tym samym postulowana zmiana prowadziłaby do zastosowania rozstrzygnięcia wprost sprzecznego z ustawą, co stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzja ostateczna może zostać zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zatem wszelkie przypadki ingerencji w ostateczną decyzję administracyjną powinny zostać dokładnie zweryfikowane pod kątem zasadności zastosowania takiej ingerencji. Przeprowadzona przez organ weryfikacja wykazała niedopuszczalność postulowanej zmiany.
W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia KMP wnioskodawczyni wniosła o zmianę decyzji. Wskazała, że analizowanej sprawie zachodzą wszystkie przesłanki określone w art. 154 § 1 K.p.a., a decyzja ta oparta była na błędnej interpretacji przepisów prawa, o czym świadczy orzecznictwo Sądu Administracyjnego. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] (dalej jako "KWP", "organ odwoławczy") decyzją z 6 maja 2025 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 145) i art. 9 ust. 1 w/w ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał co do zasady argumentację KMP. Wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 83a ust. 1. Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt. 16 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." KWP wyjaśnił, że tryb przewidziany w art. 154 § 1 K.p.a. ma na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tzn., takimi, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględnienie interesu strony należy zrozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w takim pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny
z przepisami prawa. Natomiast art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych stanowi: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r." KWP wskazał, że z art. 110 K.p.a. wynika zasada związania organu administracji wydaną przez siebie decyzją, W aspekcie proceduralnym oznacza to, że decyzja, która została doręczona stronie nie może być zmieniona ani uchylona przez organ, który ją wydał. W związku z wnioskiem o ponowne ustalenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego przeprowadzono postępowanie administracyjne w tej sprawie zakończone decyzją nr [...] z 22 października 2020 r., od której wnioskodawczyni nie wniosła odwołania, w związku z tym stała się ona ostateczna. Wnioskodawczyni przywołuje orzecznictwo dotyczące indywidualnych spraw administracyjnych w sprawie wysokości ekwiwalentu pieniężnego, niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego zobowiązany jest on do zastosowania się do obowiązującego przepisu ustawy zmieniającej. Ponadto zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu KWP wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie podnosi w swoim odwołaniu żadnych nowych okoliczności poza dotychczas wskazanymi. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że KMP prawidłowo i zgodnie z obowiązującym stanem prawnym ustalił okoliczności oraz stan faktyczny w sprawie. Pismem z 26 maja 2025 r. wnioskodawczyni wniosła do Sądu skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego z 6 maja 2025 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji KWP oraz poprzedzającej ją decyzji KMP oraz uznanie prawa skarżącej do wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy po zmarłym małżonku - funkcjonariuszu Policji w związku z jego zwolnieniem ze służby w Policji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w jej sprawie zachodzą wszystkie przesłanki określone w art. 154 § 1 K.p.a. Po pierwsze, sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, po drugie sprawa dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, po trzecie za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony (wnioskodawczyni). Względy interesu społecznego w analizowanej sprawie można sprowadzić do realizacji woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz wypełniania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązków wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, określonej w art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowanie, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych
w przepisach właściwych dla danego postępowania. Skarżąca wskazała, że działania organów nastąpiły z ewidentnym naruszeniem Konstytucji RP, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 "przyznał" każdemu policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, która wprowadziła niekompatybilność zmiany systemu urlopu 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do ustawy o Policji art. 115a. Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2311/14). Jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy. Art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi o prawie jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia, albowiem celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji, musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że nie można brzmieniem art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno - technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania ustawodawcy oraz organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Nie ma zatem żadnych prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie żony po zmarłym funkcjonariuszu Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 115a ustawy o Policji, czyli po dniu 19 października 2001 r. Skarżąca wnosi zatem o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz orzeczenie przeliczenia i wypłaty należnego jej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy po zmarłym małżonku, zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
W odpowiedzi na skargę KWP wniósł oddalenie skargi podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. W uzasadnieniu wskazał m.in., że orzeczenia sądów administracyjnych zapadają w indywidualnych sprawach i nie stanowią wykładni powszechnie obowiązującej. Nie mogą tym samym stanowić podstawy zmiany zaskarżonej decyzji w trybie art. 154 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U.
z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 K.p.a., który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Skarżąca wniosek o zmianę decyzji uzasadniała tym, że organ dokonał błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach wskazując, iż ustawodawca nie przewidział wypłaty policjantom zwolnionym ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przy zastosowaniu współczynnika innego niż 1/30, w sytuacji, gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionej normy prawnej nakazuje ustalić funkcjonariuszom Policji zwolnionym przed tą datą ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, co powinno nastąpić poprzez wykorzystanie współczynnika 1/21. Skarżąca powołała się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.
Odmawiając zmiany ww. decyzji, organy obu instancji stanęły na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 K.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej
w zakresie rozstrzygnięcia sprawy luzu decyzyjnego. Taką zaś decyzją jest niewątpliwie kwestionowana decyzji odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organów obu instancji, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku
z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia zmarłego małżonka Skarżącej ze służby).
Zasadniczą kwestią, która wymagała rozważenia przy ocenie zaskarżonej decyzji było więc to, czy tzw. decyzje związane mogą w ogóle podlegać weryfikacji w trybie przewidziany w art. 154 K.p.a., czy też taka możliwość - jak przyjęły organy obu instancji na gruncie rozpoznawanej sprawy - jest wyłączona. W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 K.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 publ. CBOSA). Należy jednocześnie podkreślić, że ustawowa przesłanka o jakiej mowa w art. 154 K.p.a., tj. słuszny interes strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 K.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 K.p.a. Na podstawie art. 154 K.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 K.p.a.
W sytuacji, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2893/17).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle jednolitej wykładni przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez organy obu instancji w kwestionowanej w trybie art. 154 K.p.a. decyzji ostatecznej z 22 października 2020 r. nr [...], które dokonały literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy
o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak zmarły małżonek Skarżącej - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie.
W świetle tego orzecznictwa, przyjęcie za prawidłową wykładni przepisów przejściowych zastosowanej przez organ w kwestionowanej decyzji z 22 października 2020 r. oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w ww. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają zatem konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. Zwracały na to wielokrotnie uwagę w swoich orzeczeniach zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jaki i Naczelny Sąd Administracyjny, a także sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku TK z 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Z uwagi na powyższe, nie zasługuje na akceptację stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji, że zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia zmarłego małżonka Skarżącej ze służby).
Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może także przemawiać przywoływana przez organy obu instancji zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem.
Odnosząc się do podnoszonej przez Komendanta Wojewódzkiego w zaskarżonej decyzji kwestii przedawnienia, wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
Rozważając, czy w stanie sprawy zaszły "wyjątkowe okoliczności", o jakich mowa w art. 107 ust. 2 u.p., organ powinien uwzględnić fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Stosownie do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych za taką wyjątkową okoliczność uznać należy stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia skarżącemu spornego ekwiwalentu (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 381/19; w Olsztynie z 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; z 27 czerwca 2019 r., II SA/Ol 416/19; z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 119/20; w Krakowie z 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1282/19, wszystkie publ. cbosa).
W wyroku z 15 lipca 2020 r., I OSK 2928/19, NSA podkreślił, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, że nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 (Dz.U. Nr 237, poz. 2384), wydanym na tle stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu cywilnym, w którym wprost wskazano, że na podmiotach publicznych, po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danej normy prawnej, istnieje konieczność doprowadzenia do celu zgodnego z roszczeniem opartym na zasadach wywodzących się z Konstytucji RP. NSA podkreślił również, że dopiero wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) zrodziło po stronie policjanta uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to także, że istniała podstawa do tego, aby wobec funkcjonariusza zastosować dobrodziejstwo art. 107 ust. 2 u.p.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja KWP oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem art. 154 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zatem zasadnym było wyeliminowane ich z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło