VIII SA/Wa 418/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania S. K. (dalej: "skarżąca") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. (dalej: "organ I instancji" lub "Burmistrz") z [...] lutego 2012 r. Przedmiotem decyzji było ustalenie skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 w kwocie [...] zł. 1.2. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wynika z nich, skarżąca jest właścicielem działek gruntu położonych w m. C., gm. S. o łącznej powierzchni [...] ha. Przedmiotowe działki posiadają odpowiednio oznaczenia użytku "RV", "RVI", "LzVI", "RIVa" i "ŁIV", "W" dla powierzchni [...] ha, "B-RIVb", "S-RIVb" (grunty orne) oraz "N" ([...] ha) oznaczone jako nieużytki. Grunty orne klasy V i VI oraz oznaczone symbolem "W" korzystały ze zwolnienia ustawowego w podatku rolnym. Natomiast grunty oznaczone symbolem "N" objęte zostały zwolnieniem ustawowym przewidzianym w podatku od nieruchomości. Wymiar podatku został dokonany przez organ I instancji na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów. 1.3. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła o jej uchylenie lub zmianę. Dodała, że w decyzji Burmistrza wadliwie została ustalona podstawa opodatkowania, w związku ze sfałszowaniem dokumentów komasacyjnych, a także przeprowadzeniem postępowania scaleniowego w sposób niezgodny z prawem. Zdaniem skarżącej, organ nie wyjaśnił dostatecznie położenia oraz powierzchni działek powstałych w wyniku tego scalenia. Stąd nałożenie na nią obowiązku podatkowego jest niesłuszne, jako oparte na wadliwych dokumentach. 1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest skarżąca (wypis z rejestru gruntów według stanu na [...] kwietnia 2009 r.). W świetle art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.; dalej: "p.g.i.k."), podstawą wymiaru zobowiązania podatkowego na 2012 r. są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dodał, że organ I instancji nie był obowiązany wszczynać z urzędu postępowania w sprawie, gdyż między wymiarem podatku na lata 2011 – 2012 nie zaszły żadne zmiany w stanie faktycznym. Czyli w danych z ewidencji gruntów i budynków. Powołał się na decyzję wymiarową za 2011 r. W konsekwencji SKO uznało, że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ustalenia faktyczne Burmistrza SKO uznało za własne. Zgodził się nadto z kwalifikacją poszczególnych gruntów i sposobem ich opodatkowania (zob. str. 2 i 3 zaskarżonej decyzji). Dodatkowo wskazał, że dane ewidencji gruntów i budynków posiadają walor dokumentu urzędowego. Stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone, zgodnie z art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60; dalej: "Op"). Skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu uzasadniającego wniosek, że powierzchnia gruntów stanowiących jej własność jest inna niż wynika to z ewidencji gruntów. 2. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] kwietnia 2012 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie lub zmianę decyzji. Przedstawiła swoje zastrzeżenia dotyczące sposobu działania organów administracyjnych. Wyraziła nadto niezadowolenie z decyzji organu I instancji, która w jej ocenie narusza prawo. Przeciwko zaskarżonej decyzji postawiła zaś zarzuty: - wydania decyzji na podstawie sfałszowanej dokumentacji, niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym; - rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co jest działaniem na szkodę skarżącej; - błędne uzasadnienie decyzji brakiem zmian w dokumentacji; - brak wyjaśnienia, gdzie znajduje się opodatkowana ziemia, w jakiej ilości i klasie, oraz kto pobierał dopłaty za jej ziemię. 3. Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Za chybione uznało wszystkie zarzuty skargi. 4. W załączeniu do pisma procesowego z [...] października 2012 r., skarżąca przedstawiła kopie postanowień Burmistrza z [...] sierpnia 2012 r. oraz z [...] września 2012 r., dotyczących zmiany decyzji wymiarowej tego organu. Z treści tych aktów wynika, że organ I instancji otrzymał zawiadomienie o zmianach w ewidencji budynków i gruntów związanych z decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2012 r., dotyczącą wywłaszczeń nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 5.2. Organy ustaliły skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne na 2012 r. Uznały, że w świetle art. 21 p.g.i.k., istotny wpływ na wynik sprawy mają dane wynikające z dokumentu urzędowego, tj. ewidencji gruntów, której odpis znajduje się w aktach sprawy. Skarżąca kwestionuje zaś ustalenia faktyczne dokonane przez organy odnośnie podstawy opodatkowania, a w konsekwencji wysokości zobowiązania. 5.3. Zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Op w związku z art. 21 p.g.i.k., w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Ustalając podstawę opodatkowania organy przyjęły bowiem jako dowód istotny dla rozstrzygnięcia sprawy wypis z rejestru gruntów według stanu tego rejestru z [...] kwietnia 2009 r. Nie podjęły natomiast stosownych działań zmierzających do wyjaśnienia, czy dane z tego rejestru nie uległy zmianie. Czyli nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Pomimo tego, że skarżąca konsekwentnie kwestionowała ustalenia dotyczące podstawy opodatkowania. Uchybienia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym świadczą działania organu I instancji, który w związku z decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2012 r. w sprawie wywłaszczeń nieruchomości, powodujących zmiany w ewidencji gruntów i budynków, wszczął postępowanie w sprawie zmiany swojej decyzji wymiarowej na 2012 r. 6. Ramy prawne. Zgodnie z treścią art. 21 p.g.i k., podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Również ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., nr 236, poz. 969, ze zm.) w art. 4 ust. 1 pkt 1 wskazuje, że podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Natomiast ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( tj. Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej: "PodLokU") wskazuje w art. 1a ust. 3, że użyte w ustawie określenia, takie jak: "użytki rolne", "lasy", "nieużytki", należy rozumieć jako grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków dotyczy między innymi rodzajów, powierzchni gruntów. Czyli wskazuje na przedmiot opodatkowania, a także zawiera dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że dokonując powyższych ustaleń organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym, jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają nadto walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). Stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W świetle utrwalonych poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy też informacji złożonej przez podatnika, są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (zob. wyroki NSA: z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 372/07, lex nr 490966; z 31 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 44/11; wyrok WSA w Warszawie z 28 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3501/05, lex nr 201545; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Stąd wniosek, że podstawę podatkowej decyzji wymiarowej stanowią aktualne dane figurujące w ewidencji gruntów i budynków. A contriario, niedopuszczalne jest orzekanie w przedmiocie wymiaru podatku w tym zakresie na podstawie innych danych, bądź też danych nieaktualnych. A taka sytuacja wystąpiła w realiach niniejszej sprawy. Organy podatkowe wydały swoje decyzje na podstawie nieaktualnego, według stanu z [...] kwietnia 2009 r., odpisu z rejestru gruntów (ewidencji gruntów i budynków). Uchybienie to może mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy z uwagi na argumentację skarżącej oraz informacje uzyskane przez Burmistrza o zmianach w ewidencji gruntów związanych z decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2012 r., dotyczącą wywłaszczeń nieruchomości. 7. Zarzuty skargi Sąd uznał w większości za chybione. Argumentacja przedstawiona przez autora skargi w znacznym zakresie pozostaje poza sporem rozpoznawanej sprawy. Poza tym skarżąca nie wskazała żadnych przepisów prawa, których naruszenia dopuściły się organy orzekające w sprawie. Stąd odnoszenie się przez Sąd do bliżej nieokreślonych przepisów prawa jest bezprzedmiotowe (zbędne). Sąd, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, uznał jednak, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesiony w niej zarzut ustalenia stanu faktycznego na podstawie danych niezgodnych z rzeczywistością, okazał się słuszny. Organ odwoławczy bezpodstawnie za podstawę swoich rozważań przyjął decyzję wymiarową za 2011 r., a nie dowód w postaci aktualnego odpisu z ewidencji gruntów, który to dowód nie został przeprowadzony przez organy nawet na etapie postępowania odwoławczego. Brak jest w aktach sprawy choćby notatki służbowej, z której wynikałoby, że dane z [...] kwietnia 2009 r. są aktualne w 2012 r., tj. w dniu wydawania decyzji przez organ podatkowy. Dodać warto, że SKO w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia powołało się na stan prawny z 2006 r. odnośnie PodLokU, gdy właściwy w sprawie jest stan obowiązujący w 2012 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.). 8. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji obowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy o aktualny wypis z rejestru gruntów (ewidencji gruntów i budynków) i dokonać w konsekwencji prawidłowego wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 dla skarżącej. Aktualne dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są bowiem wiążące dla organu podatkowego. Brak jest jednocześnie podstaw prawnych do tego, aby wydawać decyzję wymiarową za kolejny rok na podstawie danych wynikających z innej decyzji wymiarowej. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania sądowego, gdyż skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nadto skarżąca utraciła uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, gdyż nie złożyła stosownego wniosku w terminie, o którym mowa w art. 210 § 1 u.p.p.s.a. Została zaś dwukrotnie pouczona o konsekwencjach wynikających z ostatnio powołanego przepisu (zob. k. 10 oraz 27 akt sądowych).