VIII SA/Wa 428/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium po wznowieniu postępowania oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga E. L. na decyzję Wojewody [...] Nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium, po wznowieniu postępowania. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r. Starosta Powiatu P. (dalej: Starosta, organ I instancji) orzekł o uznaniu E. L. (dalej: skarżąca) z dniem [...] lipca 2015 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz [...] zł miesięcznie w okresie kolejnych dni. Następnie decyzją Nr [...] z [...] listopada 2015 r. Starosta, działając na podstawie art. 42a ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm., zwana dalej: u.p.z.i.r.p.), orzekł o przyznaniu skarżącej z dniem [...] listopada 2015 r. prawa do stypendium. W dniu 29 lipca 2016 r. organ na podstawie danych ZUS (raport ZUS-U2) powziął informację, że w okresie od 3 do 30 sierpnia 2015 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu jako osoba wykonująca umowę zlecenia. Umowa ta wpłynęła do organu I instancji w dniu 1 sierpnia 2016 r. W tym stanie sprawy Starosta, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postanowieniem znak. [...] z [...] września 2016 r. postanowił o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do stypendium z dniem [...] listopada 2015 r. Decyzją znak [...] z [...] października 2016 r. Starosta orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2015 r., a następnie decyzją znak [...] z [...] listopada 2016 r. Starosta orzekł o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] sierpnia 2015 r. Decyzją znak [...] z [...] listopada 2016 r. Starosta, działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.b, art.33 ust. 4 pkt 1, art. 42a ust.5 u.p.z.i.r.p. oraz art.145 § 1 pkt 5, art. 146, art.147, art.149 § 2, art.150 §1, art.151 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznej z [...] listopada 2015 r. o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium. Na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2017 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie, że postępowanie administracyjne prowadzone było nieprawidłowo, a zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa (brak rozstrzygnięcia co do istoty sprawy). Ponownie rozpoznając sprawę Starosta decyzją z [...] marca 2017 r., znak: [...] , działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.b, art.33 ust. 4 pkt 1, art. 42a ust. 1-6 u.p.z.i.r.p. oraz art.145 § 1 pkt 5, art. 146, art.147, art.149 § 2, art.150 §1, art.151 §1 pkt 2 k.p.a., orzekł o: w pkt 1 uchyleniu decyzji ostatecznej z [...] listopada 2015 r. o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium z dniem [...] listopada 2015 r., w pkt 2 odmowie przyznania skarżącej prawa do stypendium z dniem [...] listopada 2015 r. Organ I instancji podał, że wobec zawarcia przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2015 r. umowy zlecenia z podmiotem [...] I. Ł. S. ul. P.i wykonywania tej umowy w okresie od 3 do 31 sierpnia 2015 r., decyzją z [...] października 2016 r. orzeczono o utracie przez skarżącą z dniem [...] sierpnia 2015 r. statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym, z dniem [...] sierpnia 2015 r. skarżąca nie była uprawniona do otrzymania z dniem [...] listopada 2015 r. prawa do stypendium w związku z podjęciem w tej dacie studiów na kierunku: Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną w [...] Szkole Wyższej w K.. Wykonywanie czynności w okresie od 3 do 31 sierpnia 2015 r. w następstwie zawartej [...] sierpnia 2015 r. umowy zlecenia nastąpiło przed rozpoczęciem studiów podyplomowych (tj. przed dniem [...] listopada 2015 r.), a więc wyłączone jest stosowanie zapisu art. 42a ust. 6 u.p.r.i.r.p., dotyczącego dalszej wypłaty stypendium dla uczestnika studiów podyplomowych, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą w trakcie ich odbywania. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżąca podała, że nie ma możliwości zwrotu wypłaconej tytułem stypendium kwoty, a zaskarżona decyzja jest przedwczesna, bowiem nie zostało jeszcze zakończone postępowanie w przedmiocie pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej odwołania. Wojewoda decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2017 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 150 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 42a ust. 5 i 6 w związku z art. 10 ust. 2 pkt 4 i art. 10 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu podjętej decyzji Wojewoda wskazał, iż w ustawowej definicji bezrobotnego uczyniono wyraźne zastrzeżenie, że ze statusu bezrobotnego mogą korzystać tylko osoby pozostające poza zatrudnieniem lub niewykonujące innej pracy zarobkowej. Zatem jakakolwiek aktywność, mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie, lub inna praca zarobkowa, skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego, albo też stanowi ustawową przesłankę utraty tego statusu. Organ odwoławczy za bezsporną w niniejszej sprawie uznał okoliczność, iż z dniem [...] sierpnia 2015 r. skarżąca podjęła inną pracę zarobkową, nie informując o tym fakcie organu I instancji. Od tego dnia nie mogła być zarejestrowana jako osoba bezrobotna, ponieważ nie spełniała ustawowych przesłanek warunkujących utrzymanie statusu osoby bezrobotnej. Decyzją z [...] października 2016 r. Starosta pozbawił skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2015 r. Złożone od tej decyzji odwołanie zostało przez organ odwoławczy uznane za złożone z uchybieniem terminu, zatem decyzja z [...] października 2016 r. jest ostateczna. Niezasadne jest zatem twierdzenie skarżącej, że nie została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej. Z uwagi na fakt, że z dniem [...] sierpnia 2015 r. skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej, należało wznowić postępowanie w kwestii przyznania stypendium w związku z podjęciem studiów podyplomowych dofinansowanych z Funduszu Pracy. Wojewoda stwierdził, że skoro w dniu przyznawania stypendium, tj. [...] listopada 2015 r., skarżąca nie powinna była być uznana za osobę bezrobotną, to stypendium w ogóle nie powinno było zostać jej przyznane. Podał, że skarżąca w dniu rejestracji - [...] lipca 2015 r. potwierdziła własnoręcznym podpisem, że otrzymała egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", zapoznała się z jego treścią oraz zobowiązała do przestrzegania praw i obowiązków osoby bezrobotnej. Według tego dokumentu, status bezrobotnego ma osoba która: nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą, nie wykonuje innej pracy zarobkowej, tzn. nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Ww. informacja zawierała także pouczenie, że bezrobotny jest obowiązany powiadomić w ciągu 7 dni PUP o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz zaistnienia innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Skarżąca w dniu rejestracji potwierdziła własnoręcznym podpisem, iż będzie informowała organ o okolicznościach mających wpływ na jej status bezrobotnego, który to obowiązek zlekceważyła. Z treści art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z.r.p. wynika, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten ustanawia przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia nabycie i posiadanie tego statusu. Dla utraty statusu bezrobotnego wystarczy niespełnienie jednej z tych przesłanek, przy czym organ w takiej sytuacji jest zobligowany do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu. W myśl art. 33 ust. 4c ww. ustawy, ponowne nabycie statusu bezrobotnego może nastąpić tylko w wyniku ponownej rejestracji. W tej sytuacji faktycznej i prawnej uznać należy, że zaskarżona decyzja jest zasadna, nie narusza prawa i nie może być zmieniona. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy uznał je za niezasadne. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę do sądu administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła, iż umowę zlecenia okazywała podczas wizyty w organie I instancji w sierpniu 2015 r., jednak pracownik organu uznał wówczas, że nie ma ona wpływu na jej status jako osoby bezrobotnej. Dopiero, gdy okazało się, że od umowy tej odprowadzone zostały składki na ubezpieczenie społeczne, zobowiązano ją do złożenia tej umowy. Podała, że nie odniosła żadnych korzyści z rzekomego ukrywania faktu pracy w sierpniu 2015 r., bowiem od września 2015 r. i tak była osobą bezrobotną. Skarżąca podniosła, że została źle poinformowana w PUP przez urzędniczkę, a więc błąd w braku wyrejestrowania w terminie nie zależał od niej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności podać należy, że prowadzone przez organy aktualnie postępowanie administracyjne toczyło się w ramach postępowania nadzwyczajnego – w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej merytorycznej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc podstawa wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie przesłanki, wymienione w tym przepisie. Brak realizacji którejkolwiek przesłanki uniemożliwia oparcie wznowienia na tej podstawie tak z urzędu, jak i na wniosek (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1108/12, publ. cbosa). Zdaniem Sądu organ I instancji, wobec ujawnienia istotnych nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania wobec skarżącej decyzji (tj. [...] listopada 2015 r.) o przyznaniu stypendium, których to organ w dacie podejmowania tej decyzji nie znał, prawidłowo wdrożył wobec ww. decyzji ostatecznej postępowanie wznowieniowe. Skoro zatem z ujawnionych w sprawie niniejszej: dowodu (umowa zlecenia) i okoliczności (odprowadzenie składki na ubezpieczenie społeczne) bezsprzecznie wynika, że - wobec zawarcia [...] sierpnia 2015 r. umowy zlecenia - skarżącej nie przysługiwał status osoby bezrobotnej, organ I instancji prawidłowo wdrożył postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej z [...] listopada 2015 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p., bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...). Skarżąca uzyskała status osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2015 r. Jednak w dniu [...] sierpnia 2015 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. Fakt zatrudnienia (zarobkowania) lub podjęcia w czasie zarejestrowania w Urzędzie Pracy jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość wynagrodzenia, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest bowiem dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Jeżeli osoba bezrobotna aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych lub innych form pomocy wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1633/14, publ. Lex nr 1625658). Istotne w przedmiotowej sprawie jest to, że osoba, która wykonuje pracę zarobkową na podstawie umowy cywilnoprawnej (jaką jest umowa zlecenia) traktowana jest jak osoba zatrudniona, a okoliczność ta wyłącza możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej (tak też wyrok WSA w Opolu z dnia 9 sierpnia 2010 r., II SA/Op 354/10, publ. Lex nr 666351). Jeśli więc bezrobotny nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p., starosta wydaje decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 tej ustawy). Cytowane wyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a więc organ nie działa tu na zasadzie uznania administracyjnego. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, skarżąca została pouczona, że ma obowiązek poinformować Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu zatrudnienia, czego nie uczyniła. To nie organ miał czuwać nad wykonaniem obowiązku skarżącej, tylko w jej interesie leżało powiadomienie o podjęciu pracy. Skarżąca nie kwestionuje, że podjęła pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, ale w aktach brak jest jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie jej rozmowy z urzędnikiem, że podjęła pracę z dniem [...] sierpnia 2015 r. w czasie, kiedy posiadała status osoby bezrobotnej. Zasadnie więc Starosta stwierdził, że skarżąca z dniem [...] sierpnia 2015 r. utraciła status osoby bezrobotnej (decyzja z [...] października 2016 r.). Ta decyzja jest ostateczna, bowiem postanowieniem Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 r. stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącą od decyzji Starosty z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie utraty statusu bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2015 r. Poza tym, jak wynika z art. 33 ust. 4ca u.p.z.i.r.p., decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego oraz decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd podziela wywody Wojewody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że utrata statusu bezrobotnego następuje z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego jego utratę, a nie z dniem wejścia do obrotu prawnego decyzji administracyjnej stwierdzającej ten fakt. Skutki prawne w tego typu sytuacjach powstają więc wstecz, a nie od momentu wydania decyzji deklaratoryjnej. Decyzje deklaratoryjne nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie, dlatego mogą być wydawane w każdym czasie. Obowiązkiem organu zatrudnienia jest wszczęcie postępowania administracyjnej w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego i jego orzeczenie z datą wcześniejszą niż data wszczęcia postępowania, jeżeli zdarzenie powodujące powstanie obowiązku wydania takiej decyzji nastąpiło w tym wcześniejszym dniu. W dalszej kolejności należy wskazać na treść art. 42a u.p.z.i.r.p., zgodnie z którym starosta, na wniosek bezrobotnego, może sfinansować z Funduszu Pracy koszty studiów podyplomowych należne organizatorowi studiów, do wysokości 100%, jednak nie więcej niż 300% przeciętnego wynagrodzenia (ust. 1). Starosta zawiera z osobą, o której mowa w ust. 1, umowę o dofinansowanie studiów podyplomowych, która określa w szczególności prawa i obowiązki stron oraz wysokość i tryb przekazywania środków na pokrycie kosztów studiów podyplomowych w formie bezpośrednich wpłat na konto organizatora tych studiów (ust. 2). W przypadku gdy bezrobotny w trakcie odbywania studiów podyplomowych podejmie zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą, nie zawiesza się dofinansowania kosztów tych studiów do planowanego terminu ich ukończenia (ust. 3). W przypadku przerwania studiów podyplomowych z winy uczestnika, kwota wydatkowana na ich finansowanie z Funduszu Pracy podlega zwrotowi (ust. 4). Bezrobotnemu, któremu starosta przyznał dofinansowanie kosztów studiów podyplomowych, za okres uczestnictwa w tych studiach zgodnie z ich programem przysługuje stypendium w wysokości 20% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1.6 (ust. 5). Uczestnikowi studiów podyplomowych, który w trakcie ich odbywania podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą, nie zawiesza się wypłaty stypendium, o którym mowa w ust. 5, do planowanego terminu ukończenia tych studiów (ust. 6). Wykładnia gramatyczna art. 42a ust. 5 u.p.z.i.r.p. jednoznacznie wskazuje, że stypendium za okres uczestnictwa w zajęciach przewidzianych programem studiów przysługuje bezrobotnemu, któremu starosta przyznał dofinansowanie kosztów studiów podyplomowych. Jeśli więc skarżąca z dniem 3 sierpnia 2015 r. utraciła status osoby bezrobotnej, to tym samym utraciła podstawę prawną do uzyskania prawa do stypendium na podstawie art. 42a ust. 5 u.p.z.i.r.p. W tym zakresie organ również nie ma luzu decyzyjnego, a jest związany jednoznacznymi przepisami prawnymi regulującymi zasady przyznawania z Funduszu Pracy stypendiów na pokrycie kosztów studiów podyplomowych bezrobotnego. Jednocześnie należy zauważyć, że wobec skarżącej nie ma zastosowania przepis art. 42a ust. 6 u.p.z.i.r.p., ponieważ podjęcie zatrudnienia nastąpiło jeszcze przed terminem rozpoczęcia studiów, a nie w trakcie ich odbywania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Starosta decyzją z dnia [...] marca 2017 r. zasadnie uchylił decyzję z [...] listopada 2015 r. przyznającą skarżącej prawo do stypendium z dniem [...] listopada 2015 r. i orzekł o odmowie prawa do tego świadczenia, a Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., jako organ odwoławczy, zasadnie utrzymał zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji w mocy. W ocenie Sądu orzekającego zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, na których zostały oparte, ani też nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W kontekście powyższych rozważań, Sąd nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych w skardze. Dlatego, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.