VIII SA/Wa 435/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. W dniu [...] listopada 2010 r. Komendant Miejski Policji w P. (organ I instancji), działając na podstawie art. 124 ustęp 1 punkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108, poz. 908, dalej: "p.r.d.") i art. 268 "a" kpa skierował na badania psychologiczne M. G. (dalej: "skarżący") z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ustęp 1 w/w ustawy (skierowanie Nr [...]). Od powyższej decyzji M. G. złożył odwołanie, uznając skierowanie na badania psychologiczne za bezpodstawne. W odwołaniu podniósł, że po otrzymaniu w dniu [...] lutego 2010 r. 10 punktów karnych za przekroczenie prędkości odbył w dniu [...] kwietnia 2010 r. szkolenie, które anulowało mu 6 punktów karnych. Tak więc liczba otrzymanych przez niego punktów karnych wynosiła dozwolone 24. Ponadto w dniu [...] listopada 2010 r., tj. przed datą wszczęcia postępowania i wydania wniosku o sprawdzenie kwalifikacji, odbył szkolenie w trybie art. 130 ustęp 3 p.r.d., co zmniejszyło mu liczbę punktów karnych do 18. Szkolenie, które odbył w dniu [...] stycznia 2010 r. nie miało istotnego znaczenia, ponieważ wówczas M. G. nie miał na swoim koncie żadnych punktów karnych, a udział w tym szkoleniu wynikał jedynie z chęci szczegółowego zaznajomienia się z tematyką przyczyn wypadków drogowych oraz psychologicznych aspektów zachowania się kierowcy. W konsekwencji wnosił o uchylenie decyzji Komendanta Miejskiego w P. w przedmiocie skierowania go na badania psychologiczne oraz umorzenie postępowania w sprawie. Ponadto w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżący podniósł, że nie miał świadomości niezachowania 6-miesięczniego okresu pomiędzy odbytymi szkoleniami warunkującymi ich ważność. [...] Komendant Wojewódzki Policji (organ II Instancji) decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1, art. 268 "a" kpa oraz art. 124 ustęp 1 punkt 2 litera b p.r.d., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P., tj. skierowanie na badania psychologiczne Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ II instancji dokładnie wyliczył za jakie wykroczenia, kiedy i ile punktów karnych otrzymał skarżący. Wskazał, że w okresie od [...] lutego 2010 r. do [...] listopada 2010 r. M. G. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego w postaci przekroczenia prędkości, za które otrzymał łącznie 30 punktów. Pierwsze naruszenie miało miejsce w dniu [...] lutego 2010 r. w miejscowości [...], drugie w dniu [...] sierpnia 2010 r. w Ł., a trzecie w dniu [...] listopada 2010r. w [...]. Wszystkie wpisy były ostateczne w ilości po 10 punktów za każde naruszenie, a więc w okresie 12 miesięcy strona przekroczyła 24 punkty karne za naruszenia przepisów ruchu drogowego i wypełniła dyspozycję przepisu art. 124 ustęp 1 punkt 2 lit. b p.r.d. M. G. sukcesywnie odbywał szkolenia, pozwalające na zmniejszenie liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Pierwsze takie szkolenie odbył w dniu [...] grudnia 2008 r., które zmniejszyło o 6 liczbę posiadanych punktów za wykroczenie popełnione w ruchu drogowym w dniu [...] sierpnia 2008 r., kiedy otrzymał 8 punktów karnych (pozostało mu 2 punkty). Drugie szkolenie odbył w dniu [...] czerwca 2009 r., ponieważ [...] maja 2009 r. za przekroczenie prędkości otrzymał 10 punktów. Wówczas posiadał 12 punktów karnych, a wskutek szkolenia pozostało mu na koncie 6. Kolejne szkolenie miało miejsce w dniu [...] stycznia 2010 r.; skutkowało ono zmniejszeniem o 6 pozostałą ilość punktów. Po odbyciu tego szkolenia skarżący nie posiadał na swoim koncie żadnych punktów karnych i nie figurował w ewidencji jako kierowca naruszający przepisy ruchu drogowego. Tym samym organ II instancji uznał za chybiony zarzut skarżącego, iż szkolenie z dnia [...] stycznia 2010 r. nie odniosło skutku z art. 130 ustęp 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W dniu [...] lutego 2010 r. skarżący ponownie naruszył przepisy ruchu drogowego, kiedy w miejscowości [...] przekroczył dopuszczalną prędkość, za co został ukarany mandatem i otrzymał [...] punktów karnych. W dniu [...] kwietnia 2010 r. odbył szkolenie w celu zmniejszenia liczby punktów karnych, ale od ostatniego szkolenia w dniu [...] stycznia 2010 r. nie minęło jeszcze 6 miesięcy, dlatego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 2002, Nr 236, poz. 1998 ze zm.) tego szkolenia nie można było uznać za skutecznie odbyte. Nietrafny jest więc zarzut skarżącego, że do szkolenia w dniu [...] kwietnia 2010 r. przystąpił z zachowaniem terminu 6-miesięcznego. W dniach: [...] sierpnia 2010 r. w miejscowości Ł. oraz [...] listopada 2010 r. w miejscowości [...] skarżący ponownie dopuścił się wykroczeń w ruchu drogowym, przekraczając dozwoloną prędkość. Skutkiem takiego zachowania na dzień [...] listopada 2010 r. na koncie skarżącego było 30 punktów karnych. W dniu [...] listopada 2010 r. M. G. ponownie odbył szkolenie, jednak zgodnie z § 8 ustęp 6 w/w rozporządzenia, odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W ocenie organu II instancji skarżący nie może tłumaczyć się nieznajomością prawa, że pomiędzy odbytymi szkoleniami zmniejszającymi liczbę punktów do ich skuteczności wymagana jest co najmniej 6 - miesięczna przerwa. Organ podzielił poglądy doktryny, że uporczywe naruszanie przepisów ruchu drogowego może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (R.A. Stefański, Komentarz do ustawy Prawo o ruchu drogowym - art. 124, Lex 2008, wydanie III). W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła, za pośrednictwem właściwego organu, skarga M. G. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r., w której wnosił o zmianę, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że podstawa prawna ustalenia liczby punktów - § 8 ustęp 6 rozporządzenia Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 130 ustęp 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ta sama sytuacja w ocenie skarżącego dotyczy § 8 ustęp 1 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 130 ustęp 4 punkt 3 w/w ustawy w zakresie, w jakim załącznikiem nr 7, określającym program szkolenia, ogranicza się uprawnienie do skorzystania ze szkolenia do "nie częściej niż raz na 6 miesięcy". Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 885/09, w którym sąd powziął wątpliwość odnośnie konstytucyjności § 8 ustęp 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz stwierdził, że tego przepisu Sąd nie ma obowiązku stosować. W konkluzji skarżący podniósł, że nie ma podstaw prawnych do skierowania go na badania psychologiczne. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko, wnosił o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Dodatkowo podniósł, że badania psychologiczne, o których mowa w art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym mają na celu stwierdzenie istnienia lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami z uwagi na fakt przekroczenia przez stronę liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ustęp 1 w/cyt. ustawy. Skarżący, kierując pojazdem po drodze publicznej przekroczył dozwoloną liczbę punktów, czym wyczerpał dyspozycje cytowanych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badanie w tym kontekście zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108, poz. 908 ze zm.), a także wydanych na podstawie powołanej ustawy rozporządzeń: Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 2002 r. Nr 236, poz. 1998) oraz Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. 2005, Nr 69, poz. 622). Zgodnie z art. 124 ust 1 pkt 2 lit b p.r.d., badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym, skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. W oparciu o ten przepis Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszanie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 2 p.r.d.). Decyzję o skierowaniu na badanie psychologiczne osoby, która przekroczyła liczbę 24 punktów karnych, organ kontroli ruchu drogowego powinien wydać w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przekroczenia dozwolonej liczby punktów karnych - § 2 ustęp 1 rozporządzenia w sprawie badań psychologicznych kierowców. Następnie należy podnieść, że kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w art. 130 ustęp 1 p.r.d., może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – art. 130 ust. 3 p.r.d. Jednakże z wydanego na podstawie art. 130 ustęp 4 p.r.d. rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wynika jednoznacznie, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 (§ 8 ustęp 6 cyt. rozporządzenia). Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uznał za prawidłowe rozumowanie organów obu instancji co do zasadności skierowania skarżącego na badania psychologiczne. Skarżący, przystępując do szkolenia w dniu [...] listopada 2010 r., miał na swoim koncie [...] punktów karnych za trzykrotne przekroczenie prędkości w dniach: [...] lutego 2010 r., [...] sierpnia 2010 r. i [...] listopada 2010 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego brak było podstaw prawnych do skutecznego uwzględnienia szkolenia odbytego w dniu [...] kwietnia 2010 r., ponieważ od ostatniego wówczas szkolenia, które miało miejsce w dniu [...] stycznia 2010 r., nie minęło jeszcze wymagane 6 miesięcy, o którym mowa w punkcie 3 załącznika numer 7 do § 8 ustęp 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Niewątpliwie załącznik do rozporządzenia jest jego integralną częścią, brak zatem podstaw, aby z powodu zamieszczenia przepisu w jego ramach nie uznawać treści tegoż przepisu. Nieskuteczne są również zarzuty skarżącego, że nie miał świadomości faktu, iż pomiędzy odbytymi przez niego szkoleniami zmniejszającymi liczbę punktów nie zachował 6-miesięcznego odstępu czasowego. Po pierwsze: nikt nie może się tłumaczyć nieznajomością prawa, a po drugie takie tłumaczenie skarżącego jest dla Sądu niewiarygodne. M. G. przed szkoleniem w dniu [...] kwietnia 2010 r. odbył już 3 tego rodzaju szkoleni, umożliwiające każdorazowo zmniejszenie liczby punktów karnych o 6 i co do wszystkich zachował wymagany przepisami odstęp 6 miesięcy. Można z tego wnioskować, że znał przepisy w tym zakresie, a zarzuty nieznajomości prawa stanowią jedynie jego linię obrony na użytek konstrukcji przedmiotowej skargi. Niezasadny jest również zarzut skarżącego, powołującego się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 885/09, że podstawa prawna zaskarżonej decyzji, tj. § 8 ustęp 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 130 ustęp 3 p.r.d. W cytowanym orzeczeniu NSA podniósł, że norma zawarta w § 8 ustęp 6 cyt. rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ustęp 3 zdanie 2 p.r.d. Kwestionowany przez skarżącego przepis był przedmiotem analizy NSA w innym, późniejszym wyroku – z dnia 16 grudnia 2010 r., w sprawie I OSK 275/10 (LEX nr 745196), który w uzasadnieniu jednoznacznie stwierdził, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24, zaś w przypadku jej przekroczenia kierowca poddawany jest obowiązkowemu badaniu psychologicznemu i nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia punktów karnych w drodze odbycia szkolenia na własny koszt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w powyższym wyroku, że właściwe odczytanie treści regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, iż wydany akt podstawowy nie jest sprzeczny z delegacją ustawową i nie jest sprzeczny z unormowaniami o randze ustawowej. Aby prawidłowo ustalić relacje między art. 130 ustęp 3 i 4 p.r.d. należy uwzględnić art. 124 ustęp 1 punkt 3 litera b tej ustawy, który wprowadza obowiązek poddania badaniu psychologicznemu kierowcę, który przekroczył 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ustęp 1 p.r.d. Przekroczenie wskazanej liczby punktów wywołuje konieczność przeprowadzenia badania psychologicznego w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Z analizy wyżej przytoczonych przepisów wynika, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca poddawany jest bowiem obowiązkowemu badaniu psychologicznemu i nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia liczby punktów karnych w drodze odbycia szkolenia na własny koszt. Postulowane w skardze odczytanie przepisów ustawy i nadanie im takiej treści, iż kierowca mógłby w drodze szkolenia zmniejszyć liczbę punktów karnych (po przekroczeniu limitu 24), niweczyłoby możliwość stosowania środka z art. 124 ustęp 2 punkt 3 lit. "b", a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna tych regulacji, która w myśl założenia ustawodawcy winna zapobiegać wielokrotnemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego. Ponadto Sąd zauważa, że cytowany w skardze przez skarżącego wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r. wiąże tylko w rozstrzyganej tam sprawie (art. 153 p.p.s.a.), tym bardziej, że wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego został uchylony do ponownego rozpoznania. Nie może więc skutkować mechanicznego stosowania go wprost w innych sprawach, pomijając wykładnię systemową i funkcjonalną przepisów kwestionowanych przez skarżącego jako podstawę prawną decyzji. Skarżący uporczywie wielokrotnie naruszał przepisy dotyczące poruszania się z dozwoloną prędkością, uzyskując za te naruszenia w ciągu roku ponad 24 punkty karne. Jednocześnie, jako osoba wpisana do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, korzystał ze szkoleń dających podstawę do zmniejszenia liczby posiadanych punktów. Celem takiego szkolenia jest uświadomienie skutków naruszania przepisów ruchu drogowego, zwłaszcza przepisów kształtujących zasady bezpiecznego zachowania się w tym ruchu (zob. punkt 1 i 2 załącznika nr 7 do § 8 ustęp 1 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego). W ocenie Sądu skarżący uznaje w/w szkolenia jedynie za środek zmniejszający ilość punktów karnych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Pomimo regularnych szkoleń w tym zakresie wydaje się, że nie nabył jeszcze tej świadomości, która jest celem takich szkoleń. W okresie od [...] sierpnia 2008 r. do [...] listopada 2010 r. skarżący został 6 razy zatrzymany przez Policję za jazdę z niedozwoloną prędkością, ukarany mandatami i punktami karnymi. Zdaniem Sądu tego rodzaju zachowania niewątpliwie świadczą o nieprzystosowaniu takiego kierowcy, polegającym na braku szacunku dla drugiego człowieka i dla prawa, a zatem skarżący powinien być przebadany przez specjalistę (por. teza 4 komentarza do art. 124 p.r.d. Wojciecha Kotowskiego). Mając na uwadze powyższe wywody, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.