VIII SA/Wa 436/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe pracowników oddala skargę. Decyzją GOPS [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Wójta Gminy G. na podstawie art. 42 art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm. zwanej dalej ustawy) odmówił A. G. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny - żoną Z. G.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2007 r. w pkt 7 wynika, że żona Z. G. wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Przedłożone zaświadczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2009 r. wskazuje iż żona Z. G. wymaga stałej opieki osób drugich ze względu na przewlekłą chorobę. Ponadto organ wskazał, iż spełnione zostało kryterium dochodowe, gdyż dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł [...] zł., a A. G. osiągnął wiek [...] lat i posiada staż pracy - [...] lat i [...] miesięcy okresów składkowych, natomiast nieskładkowych - [...] dni. Jednakże w świetle przedstawionych przez stronę dokumentów (świadectw pracy) wynika, iż ostatnie zatrudnienie A. G. trwało do [...] grudnia 1999 r. W związku z powyższym organ wskazał, iż z brzmienia art. 42 ustawy jednoznacznie wynika, iż obowiązek Ośrodka Pomocy Społecznej o odprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne istnieje w sytuacji, gdy konieczność sprawowania bezpośredniej opieki pozostaje bezpośrednio w związku z rezygnacją z zatrudnienia przez osobę, która by miała sprawować bezpośrednią opiekę. W niniejszej sprawie nie ma powyższego związku, gdyż A. G. nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, ponieważ pozostaje on osobą bezrobotną od 2000 r. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A. G., w którym podniósł między innymi, że od 2002 roku sprawuje nieodpłatnie opiekę nad żoną, która jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Z tego względu nie może podjąć pracy stałej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000r., poz.1071, ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia organ odwoławczy przywołując treść art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wskazał, iż z jego brzmienia wynika, że aby organ pomocy społecznej przystąpił do opłacania za określoną osobę składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, muszą być spełnione łącznie wszystkie przesłanki, w tym przyczyną zrezygnowania z zatrudnienia musi być konieczność sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, co oznacza, że między zakończeniem zatrudnienia, a koniecznością opieki musi istnieć związek przyczynowy polegający na tym, że bez konieczności sprawowania opieki zainteresowany nie zrezygnowałby z zatrudnienia. W związku z powyższym organ uznał, że A.G. nie spełnia wszystkich wymaganych przesłanek do uzyskania świadczenia w postaci opłacania przez organ pomocy społecznej składki na ubezpieczenie emerytalne, gdyż jego ostatni stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem [...] grudnia 1999 r. z innego powodu niż konieczność sprawowania opieki nad żoną, tj. wskutek likwidacji firmy. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył A. G., podnosząc iż wydana decyzja jest błędna oraz, że spełnia on wszystkie wymagane przesłanki do uzyskania świadczenia w postaci opłacania przez organ pomocy społecznej składki na ubezpieczenie emerytalne. Wskazał, że zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego na rzecz opieki nad niepełnosprawną żoną. Gospodarstwo to wydzierżawił w roku 2004 na okres [...] lat. Według skarżącego jego ostatnie zatrudnienie to "dzierżawa gospodarstwa rolnego od 1997 r. do [...] czerwca 2004 r.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do motywów rozstrzygnięcia zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. G. jest nieuzasadniona. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o odmowie A. G. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny - żoną Z. G.. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Podstawę materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, który stanowi, iż za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150 % kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jest formą świadczeń niepieniężnych. Należy ono do nielicznych form wsparcia z pomocy społecznej, które poddano kazuistycznej regulacji. Podmiotowy i przedmiotowy zakres świadczenia został określony szczegółowo i uzupełniony równie szczegółowymi wyjątkami. W odniesieniu do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne jako formy pomocy społecznej w doktrynie prezentowany jest niekwestionowany pogląd, że beneficjentem tego świadczenia jest osoba, która zrezygnowała z zatrudnienia lub pozostaje na urlopie bezpłatnym z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Pomiędzy rezygnacją z pracy, a koniecznością wykonywania opieki musi istnieć ścisły związek. Potrzeba sprawowania opieki bezpośredniej i osobistej musi zostać stwierdzona przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, niemożliwe jest posługiwanie się osobami trzecimi wykonującymi usługi opiekuńcze, sama opieka musi być wykonywana wobec osób bliskich, długotrwale lub ciężko chorych, którymi są członkowie rodziny matka, ojciec, rodzeństwo, teściowie. Ponadto uprawnienie osoby rezygnującej z zatrudnienia do opłacania za nią składek ubezpieczeniowych nie wynika bezpośrednio z mocy prawa, ale uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek, których wnikliwe zbadanie musi nastąpić w określonym postępowaniu, a rozstrzygnięcie mieć formę prawną decyzji administracyjnej / I. Sierpowska Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wyd. ABC 2007/. Aby organ pomocy społecznej przystąpił do opłacania za określoną osobę składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, muszą być spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w przytoczonym art. 42 ust. 1 ustawy. Brak którejkolwiek z nich nawet przy spełnianiu przez osobę zainteresowaną pozostałych warunków wymienionych w cytowanej normie uniemożliwia uzyskanie świadczenia w postaci opłaty na składkę emerytalno-rentową. Jedną zatem z przesłanek ustawowych sine qua non warunkujących przyznanie prawa do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie spełnia wymogów określonych w ww. art. 42 ust. 1. W jego przypadku bowiem nie nastąpiła jak tego wymaga ustawa rezygnacja z pracy w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad ciężko chorą żoną /niepełnosprawną w stopniu znacznym od [...] marca 2007 r./. Stosunek pracy został rozwiązany z A. G. w związku z likwidacją firmy. Od dnia [...] kwietnia 2000 r. do chwili obecnej skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy wskazuje, że między rezygnacją z pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad osobami wymienionymi w tej normie musi istnieć ścisły związek. W tej sprawie natomiast tego nie było, gdyż konieczność sprawowania przez skarżącego opieki nad żoną nie spowodowała rezygnacji z pracy przez niego. Nie można także uznać argumentów skarżącego, że dzierżawa gospodarstwa rolnego jest formą zatrudnienia i związku z tym spełnia przesłanki rezygnacji z tegoż zatrudnienia do przyznania mu żądanego świadczenia. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jako forma prowadzenia określonej działalności gospodarczej bezspornie nie może być uznana za zatrudnienie w rozumieniu kodeksu pracy. Konkludując sąd w całości podziela argumentację organów co do podstaw odmowy opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Mając powyższe na względzie Sąd skargę uznał za bezzasadną. Podstawę prawną wyroku oddalającego skargę stanowił art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).