VIII SA/Wa 438/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy J. K. (dalej jako skarżący) prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że Urząd Celny prowadzi w jego firmie kontrole za lata 2004 – 2010, ma zajęty rachunek bankowy i cały majątek, nie ma żadnych środków, bo wszystkie zabrał mu komornik skarbowy, ma zajęte wszystkie samochody. Wskazał, że posiada nieruchomość rolną [...] ha, nie posiada mieszkania, ani innych nieruchomości, nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał, że żona i córka nic nie posiadają, on osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] złotych miesięcznie, zaś jego żona z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha osiąga dochód ok. [...] zł miesięcznie. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do: 1. nadesłania zeznania podatkowego za 2011 r., 2. wskazanie jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi skarżący, 3. nadesłania wyciągów z rachunków bankowych (lokat) osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, 4. wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w P. przy ul. W. [...], 5. wskazanie wszystkich rzeczy ruchomych o wartości ponad [...] zł, np. samochody, maszyny. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał: 1. kopię PIT – 36L, z którego wynika dochód do opodatkowania za 2011 r. w wysokości [...] zł, przy przychodzie [...] zł; 2. kopie zaświadczenia o zmianie we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej; 3. wydruk z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej RP; 4. zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym Regon; 5. wyciągi z rachunków bankowych, z których m.in. wynika, że na dzień [...] czerwca 2012 r. skarżący posiadał kwotę [...] zł, podobny stan konta występował również w okresach wcześniejszych; 6. informację o zaciągniętych kredytach na kwotę [...] zł 7. informację, że nieruchomość w P. należy do córki, na dowód czego dołączył kopię aktu notarialnego z [...] czerwca 2006 r.; 8. informację o posiadaniu samochodu ciężarowego [...]. Postanowieniem z 4 lipca 2012 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] lipca 2012 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe sprawy, podczas gdy z jego sytuacji materialnej – posiadanego zadłużenia wynika, ze nie jest on w stanie ponieść owych kosztów bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z tym wniósł o zwolnienie skarżącego z kosztów sadowych w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącego nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sadowego jakoby dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego miarodajnym kryterium miałoby być kryterium przychodu. W ocenie pełnomocnika skarżącego taka wykładnia jest wewnętrznie sprzeczna i prowadzi do nieuzasadnionego dyskwalifikowania ogółu przedsiębiorców z możliwości korzystanie ze zwolnień od kosztów sądowych. Pełnomocnik wskazał, że każda działalność przynosi przychód, ale nie każda przynosi dochód, czasami przedsiębiorcy są zadłużeni i nawet pokrywanie bieżących wydatków związane jest ze znacznymi problemami. Podniósł, że błędnie zasugerowano jakoby skarżący korzystając z legalnych instrumentów podatkowych działał w sposób zatajający rzeczywiste dochody. Pełnomocnik podniósł, że nie można wyciągać negatywnych konsekwencji dla podatnika ze zgodnego z prawem działania, ponadto nie wykazano aby skarżący miał podejmować czynności zmierzające do ukrywania swoich dochodów. Przypomniał, że dochód rodziny wynosi [...] złotych miesięcznie, zaś zadłużenie kredytowe wynosi [...] złotych. Wskazał również, że cały majątek oraz rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, co uzasadnia uwzględnienie wniosku. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na dzień wydania postanowienia do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy od skargi ([...] złote). Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w dużych rozmiarach. Nie bez znaczenia jest również zestawienie wartości takich jak: przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, dochód za 2011 r. – [...] zł. Porównanie dochodu rocznego z dochodem miesięcznym około 2000 zł musi budzić dodatkowe wątpliwości. Mając na względzie doświadczenie życiowe, porównanie tych wartości budzi uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistych kosztów uzyskania przychodu i wysokości dochodu, zwłaszcza że skarżący ma wolny wybór w podejmowaniu decyzji gospodarczych i w ten sposób kształtowania wykazywanego dochodu. Skarżący jako przedsiębiorca działa w celu osiągnięcia zysku i jego działalność oceniana jest przez pryzmat zawodowego charakteru prowadzenia działalności, w związku z tym powinien zabezpieczyć pewne sumy na poczet kosztów sądowych związanych z prowadzoną działalnością. Należy podkreślić, że preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym (np. spłata wysokich rat kredytów) nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W świetle tych danych uprawniona jest teza, iż Skarżący miał możliwość zabezpieczenia odpowiednich kwot na pokrycie kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowego, w tym na opłacenie wpisu od skargi. Oceniając rozdysponowanie przychodu Sąd miał na względzie pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26.06.2008 r. sygn. akt II OZ 682/08, stosownie do którego realizacja określonego celu gospodarczego nie ma pierwszeństwa przed uiszczeniem należności związanych ze wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego (opubl. Lex nr 493715). W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zostały przedstawione w sposób przekonywający dowody wskazujące na istnienie przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, przeciwnie z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że jest on w posiadaniu kwoty wielokrotnie przewyższającej wysokość wpisu. Pomimo twierdzeń pełnomocnika skarżącego, że cały majątek oraz rachunki bankowe są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, zauważyć należy, że pełnomocnik okoliczności tych w żaden sposób nie uprawdopodobnił. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.