VIII SA/Wa 443/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego H. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 157 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. nr 98 z 2000 r. poz. 1071 ze zm. dalej określany jako "kpa"), po rozpoznaniu wniosku H. S. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Starosty K. z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] udzielającej Z. S. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego (piasków) ze złoża "[...]" – orzekło o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że H. S. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] podniósł, że organ w sposób rażący naruszył prawo w zakresie badania środowiska. Nadto wnioskodawca podniósł, że większość mieszkańców wsi nie została poinformowana o prowadzonym postępowaniu i udzielonej koncesji, jak również o skutkach dla nich eksploatacji piachu w tej kopalni. Organ wyjaśnił, ze decyzja Starosty K. wyznaczyła obszar i teren górniczy zgodnie z ustawą prawo geologiczne i górnicze. Ponadto organ wskazał, że wnioskodawca jest właścicielem działki nr [...], która znajduje się w znacznej odległości od przyjętego terenu górniczego, w związku z czym wnioskodawcy nie przysługuje status strony. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca mógłby zostać uznany za stronę postępowania stosownie do treści art. 28 kpa, gdyby był właścicielem działki położonej na terenie możliwego oddziaływania eksploatacji górniczej, zaś w niniejszej sprawie wnioskodawca takich uprawnień nie posiada. Ponieważ wnioskodawca nie posiada statusu strony, dlatego organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie organ wyjaśnił, że stroną nie jest także osoba, której udział w postępowaniu opiera na potrzebie zaspokojenia interesów mieszkańców wsi (interesu publicznego), gdyż tego rodzaju działania mogą być podejmowane w ramach instytucji skarg i wniosków. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył H. S. podnosząc, że nie jest właścicielem działki nr [...], której własność organ mu przypisuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ powtórzył wcześniej prezentowaną argumentację. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawcy, organ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że właścicielem działki nr [...] jest H. S. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H. S. (dalej jako skarżący). W uzasadnieniu skargi powtórzył wcześniej prezentowaną argumentację. Wskazał, że właścicielem działki nr [...] jest osoba o tym samym co on nazwisku, ale gdzie indziej zamieszkała. Skarżący jest zaś właścicielem działki nr [...], położonej około [...] metrów od kopalni piachu, który jest wywożony między działkami skarżącego oznaczonymi numerami [...],[...],[...] oraz [...],[...],[...]. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do nowych okoliczności podniesionych dopiero na etapie skargi, organ podtrzymał stanowisko, że skarżącemu nie przysługuje interes prawny, a jedynie faktyczny, ponadto działki skarżącego nie graniczą bezpośrednio z obszarem i terenem górniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał na względzie utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa powinien wynikać z norm prawa materialnego. Mogą to być przy tym nie tylko normy prawa administracyjnego, ale także prawa cywilnego. Właściciele nieruchomości są traktowani jako strony w postępowaniu administracyjnym, np. w sprawach z zakresu prawa budowlanego, planowania przestrzennego, ochrony środowiska. Dodatkowo należy podnieść, że w doktrynie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", które polega na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" ( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06 i glosa do tegoż autorstwa M. Knysiak – Molczyk). W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło nawet prawidłowo stanu faktycznego, bo badało interes prawny właściciela innej nieruchomości o tym samym nazwisku. Z przyjętym przez SKO poglądem o braku interesu prawnego skarżącego, nawet biorąc pod uwagę fakt, że jest właścicielem działki nr [...], położonej w odległości około [...] metrów od obszaru górniczego, a nie działki nr [...] jako nieruchomości położonej poza granicami obszaru i terenu górniczego, Sąd się nie zgadza. W ocenie Sądu w tego rodzaju postępowaniach interes prawny bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 kpa wywodzony z tzw. "prawa refleksowego" może wynikać z praw właścicielskich. Wymaga to jednak odniesienia do konkretnych okoliczności konkretnej sprawy i zbadania, jakie prawa właściciela naruszają uprawnienia wynikające z decyzji koncesyjnej. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, interes prawny jako pojęcie ustawowe, nie jest kategorią abstrakcyjną. Organy powinny ponowić postępowanie w zakresie rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługuje status strony w odniesieniu do ostatecznej decyzji koncesyjnej. Organ winien przy tym wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności związane z realizacją udzielonej koncesji i funkcjonowania zakładu górniczego na prawidłowo ustalone i zlokalizowane nieruchomości, których właścicielem jest skarżący, w szczególności w zakresie obszaru oddziaływania zakładu górniczego i jego ruchu w rozumieniu przepisów prawo górnicze biorąc pod uwagę przepisy art. 22 i 25 prawa górniczego, określających rzeczywiste wpływy ruchu zakładu górniczego. Organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania w sprawie, wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Mając te wszystkie względy na uwadze działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie trzecim wyroku. ----------------------- 4