VIII SA/Wa 448/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-05
Skład orzekający: Justyna Mazur, Iwona Szymanowicz – Nowak, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, weryfikując koszty inwestycji kwalifikujące się do pomocy finansowej ze środków unijnych, może opierać się na średnich cenach rynkowych, a opinia biegłego sądowego jest wystarczającym dowodem do ustalenia tych kosztów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej ma prawo opierać się na średnich cenach rynkowych przy weryfikacji kosztów inwestycji kwalifikujących się do pomocy finansowej ze środków unijnych, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami publicznymi. Opinia biegłego sądowego, sporządzona z uwzględnieniem wiedzy specjalistycznej i dostępnych baz cenowych, stanowi wiarygodny dowód w sprawie, a jej akceptacja przez organ odwoławczy jest zgodna z przepisami prawa.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów inwestycji. Organ I instancji przyznał część pomocy, a odmówił w pozostałej części, dokonując również obniżki. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ odwoławczy przyznał dodatkową pomoc, ale odmówił przyznania wnioskowanej kwoty. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na potrzebę powołania biegłego. Kolejna decyzja organu odwoławczego, po powołaniu biegłego, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, kwestionując opinię biegłego i sposób ustalenia cen rynkowych. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] marca 2018 r. w przedmiocie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w planie dochodzenia do uznania.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] sierpnia 2013 r. wstępnie uznana grupa producentów owoców
i warzyw [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, Spółka, Grupa, strona) złożyła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (dalej jako: PDU) za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r., tj. za I półrocze [...] roku realizacji PDU, w wysokości [...] zł.
Grupa w kwocie poniesionych kosztów inwestycji uwzględniła następujące pozycje:
- budowę budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców do sprzedaży – [...] zł,
- przebudowę i remont budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania – [...] zł,
- budowę placu manewrowego – [...] zł,
- zakup narzędzi oraz zakup i montaż maszyn oraz urządzeń przeznaczonych do przechowywania - [...] zł,
- zakup narzędzi oraz zakup i montaż maszyn oraz urządzeń przeznaczonych do zbioru – [...] zł,
- koszty związane z przygotowaniem i realizacją inwestycji – [...] zł.
Decyzją z [...] marca 2014 r., Nr [...], Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 117 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz.Urz.UE.L.157, z 15 czerwca 2011 r., str. 1, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 543/2011), art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a) i lit. b) w związku z art. 9 ust. 1a ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U.
z 2011 r. Nr 145, poz. 868 ze zm., zwanej dalej: ustawą o organizacji rynków) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.), przyznał Spółce pomoc finansową:
- na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów
i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł za I półrocze 2013 roku realizacji PDU, z czego pomoc ze środków UE wynosi [...] zł,
- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi [...] zł,
- odmówił pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi [...] zł,
- dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł. Łączna kwota pomocy finansowej wyniosła [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji po analizie kosztorysów powykonawczych wskazał, że różnica między wnioskowaną kwotą pomocy a łączną należną kwotą pomocy finansowej wynosi [...] zł, co stanowi [...] % kwoty pomocy należnej. Grupa nie udowodniła braku odpowiedzialności za włączenie do płatności kosztów niekwalifikowanych, dlatego stosownie do art. 116 ust. 1
w związku z art. 117 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011 dokonano obniżenia kwoty faktycznie należnej stronie.
W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję Spółka wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w części co do:
- odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł;
- dokonania obniżenia należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł;
2) orzeczenie w ww. zakresie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie pomocy finansowej we wnioskowanej kwocie.
Nadto Spółka wniosła o dopuszczenie w trybie uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. dowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność rzeczywistych kosztów poniesionych przez stronę na realizację inwestycji w postaci budowy placu manewrowego, wykonania posadzek
i instalacji oraz prac wykończeniowych w obiekcie, budowy wiaty na opakowania, zasadności użytych przy ww. czynnościach materiałów, w szczególności tłucznia, kruszywa oraz betonu.
W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci:
- błędnego zastosowania art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolne i bezpodstawne zaniżenie przez organ I instancji wartości wykonanych prac budowlanych (budowa placu manewrowego, wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych
w obiekcie, budowa wiaty na opakowania), pomimo że strona dołączyła do wniosku zgodne z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazy kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U. Nr 98, poz. 822, zwanego dalej: rozporządzeniem wykonawczym z 2013 r.) kosztorysy powykonawcze, sporządzone w oparciu o średnie ceny znajdujące się w ogólnopolskiej publikacji bazy cen "SEKOCENBUD";
- uznanie, że sporządzona przez biegłego kosztorysanta opinia w postaci kosztorysów weryfikacyjnych jest rzetelna i wiarygodna, pomimo że biegły nie wskazał podstaw zastosowanych w swojej opinii stawek cen,
- pominięcie złożonych przez spółkę wyjaśnień do sporządzonej przez biegłego opinii,
- błędne zastosowanie art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony
o istniejących wytycznych weryfikacji kosztorysów,
- niezastosowanie art. 89 k.p.a.,
- błędne zastosowanie art. 12 i art. 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji powyższych naruszeń, zdaniem skarżącej, organ I instancji błędnie zastosował art. 117 ust. 1-4 rozporządzenia nr 543/2011 przez dodatkowe obniżenie kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł.
Decyzją z [...] czerwca 2014 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Dyrektora ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 marca 2015 r.
w sprawie VIII SA/Wa 993/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym uchylenia decyzji organu I instancji w częściach przyznających pomoc finansową oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie. Zaskarżona decyzja częściowo została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem obejmowała część decyzji niezaskarżonej odwołaniem), a w pozostałej części z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy sam może przeprowadzić postępowanie uzupełniające w trybie art. 136 k.p.a. w zakresie braków
w postępowaniu dowodowym oraz rozważyć charakter i istotę zaistniałych wad
w postępowaniu przed organem I instancji.
Decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji organu I instancji z [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
- uchylił w zaskarżonej części decyzję w zakresie odmowy przyznania pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU
i nałożonej obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU oraz:
- przyznał dodatkową pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł za
I półrocze [...] roku realizacji PDU;
- odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości [...] zł;
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego dokonał analizy inwestycji objętych zaskarżeniem, ujętych w zatwierdzonym PDU, poddał weryfikacji kosztorysy powykonawcze z [...] czerwca 2013 r.: "Budowa placu manewrowego", "Wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych w obiekcie", "Budowa wiaty na opakowania", złożone przez stronę. Jednocześnie uznał, że powołanie biegłego do sporządzenia opinii w tym zakresie nie jest wymagane, bowiem pracownicy Centrali ARiMR przeprowadzający czynności weryfikacyjne dysponują wystarczającą wiedzą specjalistyczną w tym zakresie (tj. wykształcenie lub doświadczenie praktyczne w zakresie budowlanym, w tym
w szczególności w kosztorysowaniu prac budowlanych).
W wyniku dokonanej ponownej weryfikacji sprawy w zakresie wynikającym
z zaskarżenia, Prezes ARiMR za koszty kwalifikowane uznał następujące pozycje:
1) kosztorys powykonawczy "Budowa placu manewrowego", branża drogowa - poz. 4, 8, 11, 12 i 13,
2) kosztorys powykonawczy "Wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych w obiekcie", branża budowlana, elektryczna, sanitarna – poz. 3, 12, 17, 19, 33, 34, 35, 40 i 54,
3) kosztorys powykonawczy "Budowa wiaty na opakowania" – poz. 4, 7, 24, 25, 26 i 34,
- w kwocie [...] zł,
4) koszty tynków mozaikowych na powierzchni [...] m2 w kwocie [...] zł. Łącznie organ odwoławczy dodatkowo uznał koszty kwalifikowane w kwocie [...] zł.
Za niekwalifikowane Prezes ARiMR uznał koszty dotyczące niżej wymienionych pozycji wykazanych w kosztorysach powykonawczych jako przekraczające ceny rynkowe:
1) kosztorys powykonawczy "Budowa placu manewrowego", branża drogowa,
w pozycjach: 2 (kwota nieuznana – [...] zł), 3 (kwota nieuznana -[...] zł),
7 (kwota nieuznana - [...] zł) i [...] (kwota nieuznana - [...] zł),
2) kosztorys powykonawczy "Wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych w obiekcie", branża budowlana, elektryczna, sanitarna w pozycjach: [...] (kwota nieuznana - [...] zł), [...] (kwota nieuznana - [...] zł), [...] (kwota nieuznana - [...] zł) i [...] (kwota nieuznana - [...]zł);
3) kosztorys powykonawczy "Budowa wiaty na opakowania" w pozycji 3 (kwota nieuznana - [...] zł).
Ponadto Prezes ARiMR nie uznał kosztów pompowni wody deszczowej
o wartości [...] zł za kwalifikowane, z uwagi na rozbieżne stanowiska strony dotyczące ujęcia lub nie przedmiotowej przepompowni w projekcie budowlanym oraz brak jakiejkolwiek dokumentacji pozwalającej na weryfikację stanu formalno-faktycznego. Łączna wartość kosztów inwestycji uznanych jako niekwalifikowane wyniosła [...] zł.
W konsekwencji Prezes ARiMR stwierdził, że różnica między łączną wnioskowaną kwotą pomocy a łączną należną kwotą pomocy finansowej wynosi [...] zł ([...]zł x 75%), co stanowi [...] % kwoty pomocy należnej. Dlatego nie znajduje zastosowania obniżka wynikająca z przepisów art. 116 ust. 1
w związku z art. 117 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011.
W związku z powyższym kwota pomocy odpowiadająca dodatkowo uznanym przez Prezesa ARiMR kosztom kwalifikowanym wynosi [...] zł (tj. [...]zł x 75%), która została powiększona o wartość obniżki w kwocie [...] zł. Łączna dodatkowa kwota pomocy ustalona przez Prezesa ARiMR wyniosła [...] zł.
Od powyższej decyzji w części, w jakiej organ odwoławczy odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy w wysokości [...] zł, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 listopada 2016 r. w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 272/16 uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej odmowę przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU
w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu wyroku Sąd nie zgodził się z organem odwoławczym, że jego pracownicy dysponują wiedzą, która pozwoli zweryfikować prawidłowość wyliczeń kosztorysu powykonawczego. Wprawdzie uznał, że nie można negować stanowiska Prezesa ARiMR, że może on dokonywać oceny przy wykorzystaniu informacji dotyczących kosztów i cen, między innymi w oparciu o katalogi norm i normatywów
(np. KNR, KNNR, KNZ, KNRW, NNRNKB) oraz w oparciu o bazy cen katalogowych (np. BISTYP-CONSULTING, SEKOCENBUD, INTERCENBUD, ORGBUD). Jednak organ II instancji w żaden sposób nie wykazał, że pracownicy ARiMR dysponują wiedzą z materii kosztorysowania – poprawności formalnej i merytorycznej. Nieprawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że wystarczającą weryfikacją kosztorysu jest odniesienie się do katalogu SEKOCENBUD, ponieważ cena rynkowa jest odbiciem sytuacji na rynku i dla jej prawidłowego ustalenia katalog może być jedynie jednym
z dowodów, zawierających ceny uśrednione.
Zdaniem Sądu, zatwierdzony PDU wprawdzie zawiera wysokość planowanych wydatków na realizację danej inwestycji, ale należy rozumieć go jedynie jako limit wydatków, które nie mogą zostać przekroczone. Nie oznacza to w żadnym stopniu ilości wydatków, które faktycznie zostały poniesione przez Grupę. Tym bardziej nie może to oznaczać, że kosztorys powykonawczy, do którego złożenia jest zobowiązana Grupa, ma li tylko potwierdzać spełnienie warunków przyznania pomocy oraz potwierdzać, że budynek został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną, zatwierdzony przez inspektora nadzoru lub kierownika budowy. Niewątpliwie podmiot nie może wykonywać inwestycji, która odbiegałaby rzeczowo i kosztowo od tego, co zostało ustalone w zatwierdzonym planie.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę winien przy pomocy biegłego dokonać weryfikacji złożonych kosztorysów powykonawczych
w spornym zakresie, ustalając rynkową wartość wykonanych prac i odnosząc się do całokształtu zarzutów podnoszonych w odwołaniu.
Decyzją z [...] marca 2018 r., Nr [...], Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po kolejnym rozpoznaniu odwołania Grupy od decyzji organu I instancji z [...] lutego 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, wskazał, że w wykonaniu wytycznych wyroku Sądu
w sprawie VIII SA/Wa 272/16 powołano biegłego z zakresu budownictwa
i kosztorysowania J. K. celem weryfikacji kosztorysów powykonawczych złożonych przez Grupę.
W opinii w sprawie inwestycji pn. "Budowa budynku sortowni-pakowni z częścią chłodniczą, częścią higieniczno-sanitarną z pomieszczeniami biurowymi oraz obiektami towarzyszącymi" w miejscowości [...], gm. [...], na działce nr ew. [...], zrealizowanej przez Spółkę biegły przedstawił źródła informacji i analizowane materiały przyjmując, że ceny jednostkowe robocizny, materiałów i sprzętu nie powinny być wyższe od cen rynkowych, a za takie biegły uznaje między innymi ceny katalogowe producentów lub dostawców obowiązujące w danym okresie na rynku, jak również ceny rynkowe publikowane przez specjalistyczne wydawnictwo SEKOCENBUD. Biegły kosztorysant w swojej opinii wskazał, że Grupa nieprawidłowo oszacowała koszty robót budowlanych w większości spornych pozycji badanych kosztorysów powykonawczych oraz zakwestionował fakt żądania przez Grupę dofinansowania budowy pompowni wody deszczowej, z uwagi że pozycja ta nie była wymieniona w PDU.
Organ odwoławczy wskazał, że aprobuje podstawy i źródła wyceny przyjęte przez biegłego w ww. opinii, mając na uwadze sytuację na rynku, zdefiniowanie pojęcia cen rynkowych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, metodykę określania cen rynkowych na podstawie katalogowych cen producentów lub dostawców oraz specjalistycznego wydawnictwa, a przede wszystkim metodyki sporządzenia na rzecz Grupy kosztorysów powykonawczych.
Biegły zestawił w formie tabelarycznej wartości spornych pozycji kosztorysowych z kosztorysów powykonawczych Grupy oraz sporządzonych przez biegłego kosztorysanta kosztorysów weryfikacyjnych. Z tego zestawienia wynika, że zawyżenie wartości kosztorysów powykonawczych Grupy, wynikające z błędów w opisanych przez biegłego pozycjach kosztorysowych, wynosi [...] zł. Wartość ta jest większa od ustalonej przez Prezesa ARiMR decyzją nr [...] kwoty [...] zł.
Organ odwoławczy ocenił opinię biegłego jako zupełną, logiczną i wiarygodną, mogącą być jednym z dowodów w sprawie. Poziom wiedzy specjalistycznej autora opinii nie budził wątpliwości organu II instancji. Prezes ARiMR wskazał, że dokumentacja strony oraz powoływanie się na wykładnię ceny rynkowej stoją
w sprzeczności z ustaleniami organów obu instancji po przeprowadzonej kontroli administracyjnej, w której wykazały zawyżenie przez Grupę kosztów kwalifikowanych.
Od powyższej decyzji Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.
I. błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a.
oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie odwołania Spółki od decyzji organu I instancji z [...] lutego 2014 r., przyznającej pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł, odmawiającej przyznania pomocy finansowej w kwocie [...] zł oraz dokonującej obniżki przyznającej pomocy finansowej w kwocie [...] zł, pomimo że:
1) organ II instancji po pierwszym rozpoznaniu merytorycznym odwołania skarżącej wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. aktualnie ostateczną i prawomocną decyzję nr [...], w której przyznał dodatkową pomoc finansową w kwocie [...] zł i która została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 272/16 w zakresie odmówionej tą decyzją kwoty [...] zł, a zatem organ II instancji orzekł ponownie kolejną decyzją co do zakresu sprawy już rozstrzygniętej i prawomocnie podtrzymanej przez Sąd;
2) utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nr [...] z [...] lutego 2014 r. powoduje istnienie co do tego samego zakresu sprawy, tj. łącznej kwoty [...] zł, dwóch odmiennych decyzji organu II instancji: nr [...], która uchyla ww. decyzję organu I instancji w zakresie ww. kwoty, przyznaje dodatkową pomoc finansową w wysokości [...] zł oraz odmawia przyznania pomocy finansowej
w wysokości [...] zł, i decyzji nr [...] utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o nr [...] , która dokonuje odmowy oraz obniżki pomocy finansowej w całym zakresie sprawy, tj. co do łącznej kwoty [...] zł;
3) sentencja zaskarżonej decyzji nr [...] jest sprzeczna z treścią uzasadnienia tej samej decyzji, co powoduje niejasną sytuację prawną skarżącej
i powoduje różne interpretacje rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie;
II. błędne zastosowanie art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. i § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009 r. Nr 98, poz. 822, zwanego dalej: rozporządzeniem z 2009 r.), poprzez:
1) "zastrzeżenie" powołanemu przez organ biegłemu, że w ramach wydawanej opinii powinien brać pod uwagę jedynie średnie ceny rynkowe, chyba że skarżąca udowodni, iż należy wyjątkowo przyjąć cenę wyższą od średniej, pomimo że zgodnie z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 272/16, ceną rynkową jest cena od minimalnej do maksymalnej ceny rynkowej;
2) przyjęcie w całości, bez żadnej oceny prawnej oraz faktycznej, opinii biegłego J. K., pomimo że w wielu miejscach pozostaje ona ze sobą sprzeczna, chociażby co do źródeł cen, ponieważ biegły przyjął stawki określone
w katalogu Sekocenbud, a w wielu miejscach opinii przyjmuje stawki ustalone na podstawie innych źródeł i na podstawie cen aktualnych na dzień wydawania opinii.
W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z [...] lipca 2018 r. Prezes ARiMR podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Badając decyzję organu odwoławczego według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności w odniesieniu do zarzutu zawartego w punkcie I. skargi należy wskazać, że treść sentencji zaskarżonej decyzji została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., z którego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję,
w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.
Bezsporne jest, że zakres przedmiotowy postępowania odwoławczego określony jest przez zakres zaskarżenia, a organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Spółka zaskarżyła odwołaniem decyzję organu I instancji z [...] lutego 2014 r. jedynie w części,
w której odmówiono jej pomocy finansowej w wysokości [...] zł i w takiej samej kwocie dokonano obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU. Na skutek ponownej weryfikacji złożonych kosztorysów powykonawczych, organ odwoławczy decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] przyznał Grupie dodatkową pomoc finansową w wysokości [...] zł. Natomiast ponownie odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU
w wysokości [...] zł.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków, pomoc finansowa
w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej jest przyznawana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych
z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU.
Odwołanie od decyzji, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie wstrzymuje ich wykonania (art. 9 ust. 3 ustawy o organizacji rynków). Niewątpliwie więc skarżąca otrzymała kwoty pomocy finansowej przyznanej przez organy orzekające w tej sprawie w wyniku realizacji jej wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r., niezależnie od złożonego odwołania
i wniesionej skargi do sądu administracyjnego od decyzji organu odwoławczego z [...] grudnia 2015 r. Prezes ARiMR dokonuje bowiem wypłaty środków finansowych przyznanych w decyzji, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji (art. 10 pkt 2 lit. a ustawy o organizacji rynków).
Jak wynika z powyższego, przyznawanie skarżącej pomocy finansowej
w przedmiotowej sprawie było dwuetapowe (okoliczność bezsporna). Ostatecznie organ odwoławczy w kontrolowanej przez Sąd decyzji oceniał odwołanie Grupy od decyzji organu I instancji w zakresie odmowy przyznania kwoty pomocy w wysokości [...] zł na pokrycie części kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU, co stanowi [...] % kwoty pomocy należnej. Należy więc uznać, że skoro sprawa
w pozostałej części objętej odwołaniem została ostatecznie zakończona na wcześniejszych etapach postępowania administracyjnego, to rozstrzygnięcie organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji dotyczyło tylko tej nierozpatrzonej części decyzji z [...] lutego 2014 r.
Sąd stwierdza, że sentencja kontrolowanej decyzji jest nieprecyzyjnie sformułowana przez organ odwoławczy, jednak to uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy, ponieważ postępowanie przed tym organem w istocie dotyczyło odmowy przyznania pomocy co do kwoty [...] zł, które zostało uznane za zgodne z prawem, co
w konsekwencji skutkować musiało rozstrzygnięciem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tej sytuacji zgłaszane przez skarżącą wątpliwości i sprzeczności między sentencją a uzasadnieniem zaskarżonej skargą decyzji, zdaniem Sądu, są zbytnim formalizmem, gdyż sama Spółka ma świadomość zakresu materialnego sprawy i treści rozstrzygnięcia (chociaż "musi się domyślać"), a uchylenia decyzji z tego powodu domaga się jedynie "celem jasności sytuacji prawnej". Dlatego zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a. (zasada trwałości decyzji administracyjnych) i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. (elementy decyzji i jej uzasadnienia) nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw przyznaje się pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców
i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli inwestycja lub jej etap zostały ujęte w PDU na dany okres rozliczeniowy.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) tego rozporządzenia, potwierdzeniem spełniania przez grupę warunków przyznania pomocy finansowej jest złożenie, w przypadku inwestycji lub jej etapu dotyczącego prac budowlanych, aktualnego kosztorysu sporządzonego, z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji, z potwierdzonym przez kierownika budowy, a jeżeli jego ustanowienie nie jest wymagane - przez inwestora, zakresem wykonanych robót, potwierdzonego przez inspektora nadzoru budowlanego.
Jednocześnie punkty 1 oraz 7 Załącznika do rozporządzenia wykonawczego
z 2013 r. pn. "Wykaz kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania'' stanowią, że kwalifikowanymi kosztami inwestycji są koszty: budowy budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie
z kosztorysem, z wyłączeniem kosztów rozbiórki i unieszkodliwienia materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki, oraz koszty zagospodarowania terenu
w zakresie niezbędnym do zapewnienia właściwego dojazdu, eksploatacji
i zabezpieczenia inwestycji w części uzasadniającej ich wykorzystanie bezpośrednio
w procesie technologicznym służącym przechowywaniu, magazynowaniu, sortowaniu lub przygotowaniu owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie z kosztorysem.
Organ odwoławczy, wydający zaskarżoną decyzję w oparciu o złożone przez Grupę kosztorysy powykonawcze, jest uprawniony do merytorycznego badania tych kosztorysów, kontroli ich prawidłowości i rzetelności w zakresie wykonania inwestycji pod względem rzeczowym i kosztowym, z uwzględnieniem uwarunkowań rynkowych.
W przedmiotowej sprawie, dotyczącej przyznania płatności objętej wnioskiem Grupy z dnia [...] sierpnia 2013 r. (za I półrocze [...] roku realizacji PDU, tj. za okres od
[...] stycznia do [...] czerwca 2013 r.), organ odwoławczy dysponował kosztorysami powykonawczymi złożonymi przez stronę dotyczącymi inwestycji pod nazwą: "Budowa budynku sortowni-pakowni z częścią chłodniczą, częścią higieniczno-sanitarną
z pomieszczeniami biurowymi oraz obiektami towarzyszącymi", zlokalizowanej
w [...], gmina [...], na działce nr [...]. Kosztorysy powykonawcze wraz
z przedmiarami robót z [...] czerwca 2014 r. obejmowały: budowę placu manewrowego, wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych na obiekcie, budowę wiaty na opakowania oraz inwestycję pompowni wody deszczowej.
Na skutek wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie
w sprawie VIII SA/Wa 272/16 z dnia 21 listopada 2016 r. organ odwoławczy powołał biegłego sądowego z zakresu budownictwa – rozliczania i kosztorysowania robót budowlanych J. K., który sporządził opinię z [...] sierpnia 2017 r. na okoliczność prawidłowości wyceny kosztorysowej przez Grupę w zakresie [...] pozycji
w trzech kosztorysach powykonawczych oraz kosztów budowy pompowni wody deszczowej.
Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że organ odwoławczy winien przy pomocy specjalisty z zakresu kosztorysowania dokonać weryfikacji złożonych kosztorysów powykonawczych w spornym zakresie, ustalając rynkową wartość wykonanych prac, odnosząc się do całokształtu zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Jednocześnie Sąd w wyroku VIII SA/Wa 272/16 nie zanegował stanowiska organu odwoławczego, że bazy cen katalogowych mogą stanowić jedną z płaszczyzn cen określanych jako rynkowe.
Organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, nie opierał się więc wyłącznie na ocenie kosztorysów powykonawczych przez pracowników tego organu, ale zgromadził obszerny, specjalistyczny materiał dowodowy (w tym opinię biegłego sądowego), uwzględniający również wyjaśnienia strony oraz złożone przez nią dokumenty.
Zarzuty stawiane przez stronę w punkcie II. skargi dotyczą uznania przez organ odwoławczy opinii biegłego J. K. z [...] sierpnia 2017 r. za wiarygodny dowód w przedmiotowej sprawie.
Prezes ARiMR zaakceptował podstawy i źródła wyceny wskazane przez biegłego w ww. opinii, mając na uwadze definicję cen rynkowych przyjętą przez sądownictwo administracyjne, metodykę określania cen rynkowych na podstawie katalogowych cen producentów lub dostawców oraz specjalistycznego wydawnictwa SEKOCENBUD. Te źródła wyceny stanowią właściwy punkt odniesienia do sytuacji rynkowej w danym okresie i otoczeniu oraz w danej branży robót budowlanych. Materia kosztorysowania, tj. jej poprawności formalnej i merytorycznej, wymaga wiedzy specjalistycznej, tak jak
w tym wypadku opinii biegłego.
Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że zgodnie z art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Eurotom) nr 1605/2002 (Dz. Urz. UE L nr 298 z 26 października 2012 r., str. 1, zwanego dalej: rozporządzeniem nr 966/2012), środki wykorzystuje się zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, czyli zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności. Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod
i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. z 2016, poz. 1870).
Poza tym wartość świadczenia za wykonanie przedmiotowej inwestycji, w świetle przepisów mających zastosowanie do przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, musi podlegać ocenie pod względem racjonalności i uzasadnienia ekonomicznego w odniesieniu do cen występujących na wolnym rynku tak, aby potwierdzić, że beneficjent pomocy finansowej zrealizował inwestycje w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Zdaniem Sądu orzekającego, przyjęcie odmiennej koncepcji - uznawania do refundacji ze środków publicznych każdej ceny rynkowej wynikającej z dowolnie zawartej umowy nabycia lub wytworzenia towarów lub usług byłoby sprzeczne
z ogólnymi zasadami wykorzystywania środków publicznych. Każdy podmiot korzystający z pomocy finansowej należnej dla wstępnie uznanych grup producentów musi się liczyć z restrykcyjnymi warunkami jej przyznania i rozliczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2360/14, publ. Lex nr 2065256, in fine).
W zakresie definicji ceny rynkowej Sąd w pełni akceptuje stanowisko zawarte
w orzecznictwie, że cenami rynkowymi, uzasadniającymi przyznanie pomocy, są zarówno maksymalne ceny rynkowe, jak i minimalne ceny rynkowe (por. wyrok WSA
w Warszawie z 24 lutego 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 925, publ. Lex nr 2009425, wyrok WSA w Warszawie z 15 lipca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 917/15, publ. cbosa). Należy również się zgodzić ze stanowiskiem, że cena rynkowa stanowi odzwierciedlenie sytuacji na rynku (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1106/14, publ. Lex nr 2065171, wyrok WSA w Warszawie z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 439/13, publ. 1577637).
Z opinii biegłego J. K. wynika, że za ceny rynkowe przyjął on na potrzeby przedmiotowej sprawy ceny nie wyższe od średnich, poza wyjątkowymi, wyczerpująco i przekonywująco udokumentowanymi przypadkami. Biegły przy sporządzaniu opinii posiłkował się cenami publikowanymi w bazie SEKOCENBUD za II kwartał 2013 r., o które to oparła się również Grupa w swoich kosztorysach powykonawczych. Niektóre podstawy wyceny weryfikowanych pozycji kosztorysowych skorygował zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, ekonomiki budowy i logiki, mając na uwadze okoliczność, że w przedmiotowej sprawie w grę wchodzi dofinansowanie ze środków publicznych. Zawyżenie kosztów przez Grupę wynikało z nieprawidłowego oszacowania kosztów robót budowlanych we wszystkich spornych pozycjach kosztorysów powykonawczych z [...] czerwca 2013 r., w szczególności dużo błędów zawierała wycena robót ziemnych.
Zdaniem Sądu, biegły miał prawo zastosować w opinii średnie ceny rynkowe, ponieważ są one wypadkową obowiązujących na rynku cen w określonym czasie, stanowią też w częstych wypadkach realnie istniejącą i stosowaną przez kontrahentów pozycję rynkową. Średnia cena rynkowa mieści się w przedziale od minimalnej do maksymalnej ceny rynkowej. Zarówno bazy cen w budownictwie, jak i Katalog Nakładów Rzeczowych (KNR) stanowią dowód w sprawie, podlegający ocenie na gruncie konkretnych okoliczności danej sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3987/15, publ. cbosa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 21 listopada 2016 r. w sprawie VIII SA/Wa 272/16, którego wytyczne wiążą organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), również potwierdził, że katalogi, cenniki czy bazy cen katalogowych (m.in. INTERCENBUD i SEKOCENBUD) mogą być wykorzystywane do ocen kosztorysów powykonawczych. Właśnie rolą biegłego – specjalisty w zakresie badania kosztorysów, jest ustalenie w każdym wypadku rzeczywistej oraz odzwierciedlającej sytuację rynkową wysokości cen realizacji inwestycji.
Prezes ARiMR na podstawie opinii biegłego ustalił w konsekwencji, że zawyżenie wartości kosztorysów powykonawczych Grupy, wynikające ze stwierdzonych błędów
w szacunkach jest wyższe, aniżeli wynikało z wyliczeń, na podstawie których została wydana decyzja organu odwoławczego z [...] grudnia 2015 r., odmawiająca przyznania pomocy finansowej w wysokości [...] zł. Dlatego organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji, która była wielokrotnie kontrolowana zarówno w trybie administracyjnym ([...] razy), jak i sądowym
([...] razy).
W ocenie Sądu, zarzuty zawarte w skardze odnoszące się do kwestionowania opinii biegłego J. K. nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy, wbrew zarzutom skargi, właściwie wykonał wytyczne Sądu zawarte
w wyroku z 21 listopada 2016 r. w sprawie VIII SA/Wa 272/16, powołał biegłego sądowego do oceny spornych pozycji kosztorysów powykonawczych Grupy, a jego opinię ocenił zgodnie z art. 80 k.p.a., uznając ją za wiarygodny dowód w sprawie. Skarżąca miała możliwość ustosunkowania się do tego dowodu, jednak nie skorzystała ze swojego prawa w tym zakresie.
Zakwestionowane w skardze wyliczenie wartości kosztów spoinowania szczelin pomiędzy płytami stropowymi silikonem w kosztorysie powykonawczym "Wykonanie posadzek i instalacji oraz prac wykończeniowych na obiekcie" biegły uzasadnił tym, że Grupa niewłaściwie wprowadziła zmianę sprężarki w pozycji [...] na sprężarkę o większej wydajności ([...] m³/min). Wówczas powinna stosownie zmniejszyć normę roboczogodziny, a tego nie uczyniła. Dlatego dokonał własnej wyceny weryfikacyjnej nakładów robocizny dla sprężarki o parametrach podanych w katalogu KNR 13-12 0501-06 (4-5 m³/min).
Odnośnie do kwestionowanej pozycji [...] w ww. kosztorysie – Układanie kabli
o masie do 1kg/m w budynkach, to biegły zauważył, że przyjęta przez Grupę cena kabla jest blisko 3-krotnie wyższa od średniej podawanej przez SEKOCENBUD, a przyjęte parametry sprzętu zawyżone w stosunku do potrzeb.
Z treści skargi wynika, że Grupa ostatecznie zaakceptowała weryfikację pozycji 80 powyższego kosztorysu (Studzienki ściekowe o śr. [...] mm) dokonaną przez Prezesa ARiMR w decyzji nr [...] (kwota nieuznana [...] zł), jednak biegły oszacował te pozycję, ponieważ objęta była łączną kwotą uznaną przez organ odwoławczy za koszty niekwalifikowane.
Zdaniem Sądu, kwestionowanie wysokości korekty dokonanej przez biegłego
w pozycjach 32, 809 i 224 nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, bowiem, mając na uwadze wysokość zawyżenia przez Spółkę wnioskowanych do pomocy finansowej kosztów, ewentualne uchybienia w wyliczeniu tych pozycji nie mogą mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, biegły prawidłowo odstąpił od oceny zakresu prac i wysokości kwalifikowanych kosztów budowy przepompowni wody deszczowej uznając, że zgodnie z § 4 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji jest przyznawana do wysokości kosztów poniesionych na zrealizowanie inwestycji ujętych w danym okresie rozliczeniowym, nieprzekraczającej kwoty zatwierdzonej w planie dochodzenia do uznania. Taka pozycja budowlana w PDU w przedmiotowym okresie rozliczeniowym nie występuje.
Sąd, wbrew stanowisku skarżącej, podziela ocenę opinii biegłego dokonaną przez organ odwoławczy, będącą podstawą do określenia właściwych kosztów realizacji przedmiotowej inwestycji, uznając ją za kompletną i logiczną. Kwestionowanie tej opinii przez Spółkę jest konsekwencją nieuznawania możliwości zastosowania do weryfikacji kosztorysów powykonawczych średnich cen rynkowych. Zdaniem Sądu orzekającego, przyjęcie cen średnich w przedmiotowej sprawie jest obiektywnie uzasadnione, uwzględniające zasadę oszczędnego wykorzystywania środków publicznych, zasadę równego traktowania wszystkich podmiotów aplikujących o przyznanie pomocy oraz zasadę racjonalności i uzasadnienia ekonomicznego w odniesieniu do cen występujących na wolnym rynku.
Niezasadny jest zarzut skargi, że biegły przyjął, wbrew zaleceniom Sądu, zawartym w wyroku z dnia 21 listopada 2016 r. w sprawie VIII SA/Wa 272/16, że właściwymi cenami są ceny nieprzekraczające poziomu średniego. Z dokładnej analizy uzasadnienia ww. wyroku wynika, że Sąd nie wskazywał, że podstawą szacunku spornych pozycji kosztorysów powykonawczych Grupy nie mogą być średnie ceny rynkowe, natomiast uznał, że ceną rynkową jest cena mieszcząca się w skali od najniższej do najwyższej ceny rynkowej.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie "zastrzegł" biegłemu przed wydaniem opinii w sprawie, że ma brać pod uwagę cenę średnią, chyba że Grupa jest w stanie wykazać/udowodnić, że należy przyjąć cenę wyższą od średniej. Taka wzmianka widniała w "Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów i warzyw" (formularz W-1/20), którą biegły wziął pod uwagę
i w swojej opinii w konsekwencji potwierdził prawidłowość zamieszczenia średnich cen rynkowych przez organ w ww. dokumencie wewnętrznym (Instrukcji).
Nie można również podzielić zarzutu skarżącej, że katalog SEKOCENBUD był dla biegłego jedynym źródłem cen, ponieważ na stronie [...] opinii wymienił on źródła informacji, którymi się kierował przy sporządzaniu opinii (Warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, Polskie Standardy Kosztorysowania, Informacja o cenach materiałów budowlanych w II kwartale 2013 r. – SEKOCENBUD, Informacje o stawkach robocizny kosztorysowej oraz o cenach pracy sprzętu budowlanego –IRS-w II kwartale 2013 r., Katalogi Nakładów Rzeczowych).
W ocenie Sądu, opinia biegłego J. K. jest dodatkowym dowodem, pozwalającym na ustalenie rzeczywistej oraz odzwierciedlającej sytuację rynkową wartości cen realizacji przedmiotowej inwestycji, który został zalecony do przeprowadzenia organowi odwoławczemu na skutek kontroli sądowej, aby wyeliminować ewentualny brak obiektywizmu w ocenie kosztorysów powykonawczych przez pracowników organu.
Prezes ARiMR przeprowadził dokładne postępowanie merytoryczne jako organ II instancji, nie uchybiając przy tym przepisom prawa procesowego i materialnego. Tym samym zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania: art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. są jedynie polemiką skarżącej z prawidłowymi ustaleniami organu odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło