VIII SA/Wa 450/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku F. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi F. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że działalność gospodarcza którą prowadzi od 18 miesięcy przynosi wyłącznie straty. Oświadczył, że nie może liczyć na pomoc finansową żony bowiem nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, żona zamieszkuje z 6 - miesięcznym synem w W., a ponadto małżonkowie mają rozdzielność majątkową. W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki wymienił ratę "kredytu mieszkaniowego" w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie zeznań podatkowych za 2014 i 2015 r., wyciągów z rachunków bankowych oraz wyjaśnienie, czy w okresie ostatnich pięciu lat skarżący dokonywał zbycia składników majątku ruchomego bądź nieruchomego. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego złożył zeznanie podatkowe za 2015 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł, zaś co do pozostałych punków wezwania oświadczył, że nie jest w stanie wykonać zobowiązania ponieważ skarżący do dnia [...] lipca 2016 r. będzie przebywał za granicą. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku wyjaśnienia własnej sytuacji materialnej, bowiem do chwili rozpoznania wniosku nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego oraz nie złożył stosownego oświadczenia. Natomiast za okoliczność niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie uznano wykazaną stratę z działalności gospodarczej, gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tych zresztą skarżący nie ujawnił uchylając się od złożenia wspomnianych wyżej wyciągów z rachunku bankowego. Stwierdzić w tej sytuacji należy, że skarżący nie wykazał, by istotnie znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.