VIII SA/Wa 453/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku C.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (dwustu) zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a , prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a) We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.868 zł netto. Wyjaśniła, że ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności (w załączeniu orzeczenie z dnia 8 września 2003 r.) ze wskazaniem, że wymaga stałej opieki i pomocy innych osób w codziennej egzystencji z racji ograniczeń [...] (załączone zaświadczenie lekarskie, karty informacyjne leczenia szpitalnego, wynik badania rezonansu magnetycznego, faktura z sierpnia 2008 r. na zakup leków na kwotę 154 zł). Ponadto wyjaśniła, że ponosi bieżące wydatki na energię elektryczną - 121 zł, gaz - 119 zł, telefon stacjonarny - 71 zł i komórkowy - 50 zł, czynsz za mieszkanie - 388 zł, wyżywienie i leki - 500 zł, co łącznie daje sumę 1258 zł. Dodatkowo skarżąca wskazała, że prowadzona jest wobec niej jako wykonawcy testamentu syna egzekucja komornicza wszczęta z wniosku wierzyciela Starosty [...] na kwotę 5.046 zł (załączone postanowienie komornika sądowego z dnia 20 czerwca 2008 r. o oddaleniu wniosku o odstąpienie od egzekucji). Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 p.p.s.a, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające może on wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącej wynika, że nie ma ona innych osób na utrzymaniu, a stały dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 1.868 zł netto. Nie jest zatem skarżąca pozbawiona źródła utrzymania, zaś ponoszone przez nią wydatki na bieżące utrzymanie kształtują się na poziomie przeciętnego gospodarstwa domowego i łącznie według oświadczenia wynoszą 1258 zł. Zestawiając wysokość łącznego dochodu wnioskodawczyni z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie wynoszą 500 zł tytułem wpisu od skargi, a także biorąc pod uwagę, że ponosi ona dodatkowe wydatki związane ze stanem zdrowia ([...]) uznano, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie jedynie w części tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. Oceny powyższej nie zmienia powoływana przez skarżącą okoliczność, że prowadzona jest wobec niej egzekucja, bowiem na dzień rozpoznania wniosku skarżąca nie wykazała, by faktycznie z jej emerytury była potrącana jakakolwiek kwota. Jednocześnie z tych samych powodów nie uwzględniono wniosku o ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, uznając, że wnioskodawczyni zwolniona w części od kosztów sądowych będzie w stanie wygospodarować środki na ustanowienie w sprawie adwokata bądź radcy prawnego. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że skarżąca nie jest osobą nieporadną z akt sprawy wynika bowiem, że nie ma ona trudności z poprawnym formułowaniem pism i precyzyjnym określeniem treści żądania. Nie ma zatem potrzeby ustanawiania dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 Kpa zasada udzielania pomocy prawnej stronom (por. postanowienie naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że na tym etapie postępowania skarżąca, działając bez pełnomocnika, nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Sąd zbada bowiem zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.10.2005 r., sygn. akt II FZ 670/05) Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.