VIII SA/Wa 466/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku N. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu N. B. (dalej - "skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oświadczyła, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, do końca czerwca 2013 r. była studentką na studiach dziennych, natomiast aktualnie utrzymuje się z umów zlecenia i o dzieło, z których łączny dochód określiła na kwotę ok. [...]zł netto. Podała, że z tytułu najmu mieszkania położonego w [...] uzyskuje kwotę [...] zł miesięcznie, z której opłaca czynsz i media. Wyjaśniła również, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z rodzicami, emerytami z dochodem – [...]zł. Do wniosku załączyła wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04 ). Z treści wniosku, akt sprawy i załączonych dokumentów wynika, że skarżąca utrzymuje się z dochodu w wysokości ok. [...]zł, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami posiadającymi własny dochód, poza tym jest właścicielką mieszkania położonego w [...], nieruchomości rolnej ([...]ha) oraz budynków o powierzchni użytkowej [...] m² i [...] m², których racjonalne wykorzystanie może przynosić pożytki i nawet jeśli obecnie nie są one przedmiotem najmu to trudno założyć, że sytuacja ta nie ulegnie zmianie. Nie jest więc skarżąca osobą pozbawioną źródeł utrzymania i majątku, dla której obowiązek uiszczenia wpisu od skargi może prowadzić do powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że oświadczenie skarżącej jakoby z tytułu wynajmowania mieszkania uzyskiwała jedynie kwotę [...] zł budzi wątpliwości, bowiem faktem powszechnie znanym są stawki najmu mieszkań położonych w [...] zwłaszcza tych w dobrze skomunikowanych dzielnicach tak jak mieszkanie skarżącej. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.