VIII SA/Wa 481/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] maja 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w S. (skarżący, stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (w kwocie [...] zł) stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazało, że jest stowarzyszeniem zwykłym i jako takie nie ma zdolności prawnej co oznacza, że nie może ono być podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawnych. Z tego powodu nie może ono być podmiotem praw względnych ani bezwzględnych, a skoro tak to nie mogą mu przysługiwać ani własność ani żadne inne prawa majątkowe zarówno o względnym jak i bezwzględnym charakterze. W konsekwencji powyższego stowarzyszenie nie dysponuje środkami umożliwiającymi uiszczenie wpisu sądowego. Podniosło, iż nie otrzymuje także środków w postaci składek członkowskich, ponieważ jego działalność nie generuje kosztów. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 481/15 referendarz sądowy odmówił stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. (data nadania) skarżący wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wnioskując o ponowne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy przez Sąd. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z dnia [...] grudnia 2014 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, we wnioskowanym zakresie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia - podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie, bądź regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa/regulaminowa. Z argumentacji stowarzyszenia wynika, iż z uwagi na fakt, że działalność stowarzyszenia nie generuje kosztów, jego członkowie nie uiszczają składek członkowskich. Zgodnie z regulacją art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) stowarzyszenie zwykłe nie posiada osobowości prawnej. Tym samym w myśl art. 42 ust. 2 tego aktu, nie może ono prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Jego majątek powstaje ze składek członkowskich. Zdaniem Sądu okoliczność, iż stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów nie oznacza, że członkowie tego podmiotu nie mogą uiszczać składek członkowskich. Realizując cele statutowe, członkowie stowarzyszenia oprócz pracy społecznej jego członków, powinni podjąć odpowiednie działania w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych na realizację celów stowarzyszenia (np. poprzez ustalenie składek członkowskich na odpowiednim poziomie i ich pobór). Skarżące stowarzyszenie chcąc bowiem realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Biorąc pod uwagę fakt, że stowarzyszenie nie ustaliło przynajmniej minimalnej kwoty składek oraz w ogóle nie dokonało poboru składek, która umożliwiałyby mu funkcjonowanie i realizowanie celów, dla których zostało powołane, stwierdzić trzeba, że skarżące samo pozbawiło się możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych. Prawo pomocy może być przyznane natomiast tylko wówczas, gdy wnioskodawca – z przyczyn od siebie niezależnych – nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Reasumując stwierdzić należy, że stowarzyszenie nie wykazało, że z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z dokonanej analizy wynika, że przyczyny te leżą po stronie skarżącego i polegają na braku aktywności w zorganizowaniu środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.