VIII SA/Wa 49/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 29 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 29.10.2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z 23 sierpnia 2024 r. znak: [...] 1/ zobowiązującą E.M.do zwrotu należności w kwocie 4281,25 zł za pobyt babki B.M.w Domu Pomocy Społecznej Weterana Walki i Pracy w R. w okresie: - od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w kwocie po 36,21 zł; - od 1 lutego 2022 r. do 28 lutego 2022 r. w kwocie 36,21 zł; - od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 1223,66 zł; - od 1 kwietnia 2022r. do 30 kwietnia 2022 r. w kwocie 25,21 zł; - od 1 maja 2022 r. do 31 maja 2022 r. w kwocie 36,21 zł; - od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w kwocie 36,21 zł; - od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. w kwocie 1366,58 zł; - od 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w kwocie 486,21 zł; - od 1 września 2022 r. do 30 września 2022 r. w kwocie 36,21 zł; - od 1 października 2022 r. do 31 października 2022 r. w kwocie o zł; - od 1 listopada 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 36,21 zł; - od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w kwocie 580,21 zł; - od 1 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r. w kwocie 382,12 zł; 2/ odmawiającą E. M. odstąpienia od żądania zwrotu należności w wysokości 4281,25 zł za pobyt babki B.M.w Domu Pomocy Społecznej Weterana Walki i Pracy w R.; 3/ rozkładającą należność E.M.w kwocie 4281,25 zł za pobyt babki B.M.w dps na 7 rat w następujący sposób: - 1 rata 681,25 zł; - 6 rat po 600 zł miesięcznie płatnych do dnia ostatniego każdego miesiąca, począwszy od września 2024 r. W/w decyzją SKO w R. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż 25.03.2024 r. organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu należności E.M.(dalej: Skarżąca) za pobyt babki w dps. 24.04.2024 r. Skarżąca wniosła o odstąpienie żądania zwrotu, ewentualnie o rozłożenie należności na raty. Organ I instancji połączył postępowanie w przedmiocie zwrotu należności i odstąpienia od żądania zwrotu oraz rozłożenia należności na raty i ustalił, że Skarżąca nie uregulowała w/w kwoty. Ustalił też, iż Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. W styczniu 2024 r. jej dochód wyniósł 3221,98 zł, w lutym 2024 r. - 3219,98 zł, w marcu 2024 r. - 3220,98 zł. Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu w/w należności. Wskazał, że Skarżąca jest osobą w wieku produkcyjnym, ma stałe źródło dochodu i możliwości finansowe do pokrycia powstałej należności. Z uwagi na wysokość dochodu Skarżącej organ rozłożył należność na 7 rat, przy czym pierwsza wynosi 681,25 zł, natomiast pozostałe po 600 zł miesięcznie. W odwołaniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 64 pkt 7 ups poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy wystąpiły okoliczności rażącego naruszenia przez osobę kierowana do dps obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty; - art. 104 ust. 4 ups poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności stanowiące przesłankę do odstąpienia od żądania zwrotu, a wskazane fakty dowodzą, że babka nie wywiązywała się z obowiązków rodzicielskich, co w połączeniu z sytuacja finansową stanowi szczególnie uzasadnione okoliczności przewidziane przez ustawodawcę; - art. 8 kpa przez uniemożliwienie stronom czynnego udziału w postepowaniu, wydanie decyzji opartej na niepełnym, wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym, który oceniono nielogicznie, sprzecznie z doświadczeniem życiowym, a także poprzez nie odniesienie się do całości zgromadzonego materiału dowodowego; - art. 10 kpa poprzez zaniechanie powiadomienia strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, zaniechaniu przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo istnienia takiego obowiązku; - art. 81 w zw. z art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione mimo braku podstaw, wydanie decyzji przed upływem terminu wyznaczonego na zapoznanie się w zakresie przeprowadzonych dowodów; - art. 86 w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, gdy niewyjaśniona została okoliczność polegająca na obowiązku zwrotu opłaty przez Skarżącą; - art. 107§ 3 kpa polegające na nie wykazaniu dowodów na których organ oparł swoją decyzję, brak informacji dlaczego nie uwzględnione zostały okoliczności o których mowa w art. 64 pkt 7 ups; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego co do okoliczności niedochowania obowiązków rodzicielskich przez B.M.przyjęcie za podstawę niepełnego materiału dowodowego, że Skarżąca ma realne możliwości ponoszenia odpłatności, podczas gdy po odliczeniu swoich koniecznych kosztów utrzymania pozostaje jej tzw. minimum życiowe, a w przypadku wystąpienia niespodziewanych czy nadzwyczajnych wydatków, kwota pozostająca po uiszczeniu odpłatności byłaby niewystarczająca na pokrycie jej podstawowych potrzeb. Wniosła o uchylenie decyzji. SKO utrzymując w mocy zaskarżona decyzję w/w decyzją przywołało mające zastosowanie w sprawie regulacje tj. przepis art. 60 ust. 1, 2, 3 ups, art.61 ups, art. 104 ups. Podniosło, że obowiązek ponoszenia opłaty przez Skarżącą skonkretyzowany został w decyzji z 22.11.2023 r. nr [...]Prezydenta Miasta R. ustalającej odpłatność Skarżącej za pobyt babki w dps, która stała się ostateczna 27.12.2023 r. Skarżąca nie uiściła ustalonej opłaty, w związku z czym opłatę tę zastępczo wniosła Gmina Miasta R.. W konsekwencji z mocy art. 61 ust. 3 Gmina uzyskała prawo dochodzenia od zobowiązanej zwrotu poniesionych na ten cel wydatków i wydania decyzji w tym przedmiocie. Charakter tej decyzji powoduje, ze nie podlegają badaniu zasadność ponoszenia opłaty, osoby zobowiązane do jej ponoszenia oraz wysokość ustalonej opłaty. Wystarczające jest ustalenie czy istniał obowiązek ponoszenia opłaty i czy strona wywiązywała się z tego obowiązku. SKO przytoczyło treść art. 104 ust. 4 ups, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeśli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłyby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub niweczyłyby skutki udzielonej pomocy właściwy organ który wydał decyzje w sprawie zwrotu należności może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty. Podkreśliło uznaniowy charakter decyzji wydanych na podstawie w/w przepisu i wywiodło, że dla zastosowania tego art. nie wystarcza stwierdzenie trudności sytuacji ale należy ustalić wystąpienie przypadku wyjątkowego, jak stanowi ten przepis "szczególnego". Podzieliło ustalenia organu I instancji, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest w wieku produkcyjnym, posiada stały dochód w wysokości ok. 3200 zł miesięcznie natomiast jej wydatki, jak wynika z wywiady środowiskowego z dnia 6.05.2024 r. kształtują się w wysokości ok. 2400 zł miesięcznie. Zestawienie dochodów i wydatków prowadzi zdaniem Kolegium do wniosku, ze Skarżąca ma możliwości spłaty należności, zwłaszcza, że należność została rozłożona zgodnie z jej wnioskiem na raty. W ocenie SKO brak jest w omawianym stanie faktycznym mając na uwadze stan majątkowy, rodzinny, osobisty, szczególnych okoliczności dających podstawę do uwzględnienia wniosku. Zwrot wydatków nie stanowi nadmiernego obciążenia w sytuacji majątkowej Skarżącej, nie zachodzą też okoliczności szczególnie uzasadniające uwzględnienie wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu. Odnosząc się do zarzutu pominięcia art. 64 ust. 7 ups i braku zwolnienia SKO wyjaśniło, że na etapie postępowania w zakresie zwrotu świadczeń ustawa przewiduje odstąpienie od żądania zwrotu (art. 104 ust. 4). Przesłanki i zakres obu ulg są odmienne. Regulacja dotycząca zwolnienia z opłaty w całości lub w części dotyczy możliwości ewentualnego braku obciążenia w postaci opłaty za pobyt w dps, nie dotyczy natomiast dochodzenia zwrotu na rzecz organu – ustalonych i poniesionych już kosztów pobytu w dps. Brak jest w ocenie SKO przesłanek do stosowania reguł wynikających z art. 64 ust. 7 ups na kwestie możliwości odstąpienia przez organ od żądania zwrotu należności z tytułu wydatków związanych z pobytem osoby uprawnionej w dps. Instytucja ta zawiera bowiem odmienne przesłanki określone w art. 104 ust. 4 i brak jest odesłania do instytucji określającej przesłanki zwolnienia z opłaty za pobyt w dps. Przepisu art. 64 ust. 7 nie można też zdaniem Kolegium traktować jako normy o charakterze generalnym, która ustalała by swego rodzaju ogólne kryteria łagodzące obciążenia wynikające z konieczności zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Dodatkowo SKO podniosło, ze kwestia zwolnienia Skarżącej z opłaty za pobyt babki w dps w okresie objętym niniejszą decyzją była już rozpatrywana i zakończyła się decyzją z 22.11.2023 r. odmawiającą zwolnienia. SKO podniosło, że Skarżąca miała możliwość zajęcia stanowiska w sprawie i wypowiedzenia się po zakończeniu postępowania co do zebranych dowodów i materiałów – zawiadomienie z dnia 25.07.2024 r., zatem nie naruszono zasady czynnego udziału strony w postępowaniu na każdym jego etapie. Kwestia sporządzenia i zapisania kopii dokumentów była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu i zakończona postanowieniem o odmowie uwzględnienia żądania. W skardze do Sądu na w/w decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie: I. prawa materialnego: 1. art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie w stosunku do E.M.w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności rażącego naruszenia przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego łub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty; 2. art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez pominięcie przy wydaniu decyzji przez organ 1 instancji podnoszonych przez nią okoliczności, że pomiędzy osobą umieszczoną w DPS a zstępnymi zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za jej pobyt, od kilkunastu lat nie istnieje żadna więź, bowiem babka porzuciła rodzinę, zaniechała utrzymywania kontaktów z dziećmi, z wnukami, na przestrzeni kilkunastu lat nie widziała swoich wnuków, którzy obecnie mają pokrywać koszty pobytu babki w DPS, w związku z czym powyższe okoliczności nie pozwalają na obciążenie strony opłatą za pobyt babki w DPS, bowiem w konsekwencji godziłoby to w normę zawartą wart. 5 kodeksu cywilnego i byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego; 3. art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż w jej przypadku nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności stanowiące przesłankę do odstąpienia od żądania zwrotu, a wskazane przez nią fakty dowodzą, że babka ojczysta nie wywiązywała się z obowiązków rodzicielskich, co w połączeniu z sytuacją finansową wynikającą z konieczności zwrotu poniesionych wydatków stanowi szczególnie uzasadnione okoliczności przewidziane przez ustawodawcę; 4. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 14 u.p.s. poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i zgromadzenia niezbędnego dla jej rozstrzygnięcia materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie oceny zeznań B.M., której zeznania jednoznacznie potwierdzają twierdzenia skarżącej oraz osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za jej pobyt w DPS; 5. art. 103 ust. 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 61 ust. 2e i ust. 2f u.p.s. poprzez brak wyjaśnienia aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej, co do możliwości partycypowania w kosztach pobytu B.M.w Domu Pomocy Społecznej; II. naruszenie prawa procesowego, ti.: 6. art. 8 k.p.a. - polegające na uniemożliwieniu stronom czynnego udziału w toku postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również polegające na wydaniu decyzji opartej na niepełnym i wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym, który został oceniony w sposób nielogiczny i sprzecznie z doświadczeniem życiowym oraz nie odniesieniu się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 7. art. 10 k.p.a. - polegające na zaniechaniu powiadomienia strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie mimo braku podstaw uzasadniających odstąpienia od w/w uprawnienia skarżącego; 8. art. 7 w zw. 77 § 1 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo tego, że na podstawie przepisów kpa organ jest zobowiązany do podjęcia w/w działań; 9. art. 81 w zw. art. 10 k.p.a.- polegające na uniemożliwieniu stronom postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów i uznania okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione mimo braku podstaw, wydanie decyzji przed upływem terminu wyznaczonego stronom do zapoznania się w zakresie przeprowadzonych dowodów, a za udowodnione mogą zostać uznane jedynie okoliczności, co do których strona zajęła stanowisko; 10. art. 86 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania stron, podczas gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych niewyjaśniona pozostała okoliczność wywiązywania się z obowiązku zwrotu opłaty przez skarżącą, mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 11. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewykazaniu dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, w szczególności poprzez brak informacji o tym, dlaczego organ nie uwzględnił okoliczności, o których mowa w art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej; 12. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w zakresie okoliczności podnoszonych w toku postępowania co do niedochowania obowiązków rodzicielskich przez B.M.(jednostronne zerwanie relacji z rodziną, porzucenie syna), brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej oraz jej siostry w zakresie podnoszonych przez nią okoliczności i przyjęcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, że: - zarówno skarżąca jak i jej siostra nie wyraziły woli ponoszenia odpłatności z uwagi na własne zobowiązania finansowe i potrzeby zaspokajania własnych potrzeb, B.M. utrzymywała relacje z rodziną, podczas gdy powodem odmowy był fakt, że babka ojczysta porzuciła rodzinę, a zatem brak jest podstaw, by skarżąca ponosiła koszty odpłatności swojej babki, której nie zna z jej wyłącznej winy; - skarżąca ma realne możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt babki w DPS w kwocie 600 zł miesięcznie, podczas gdy, po odliczeniu swoich koniecznych kosztów utrzymania, pozostaje jej tak zwane minimum życiowe, a w wypadku wystąpienia jakichkolwiek niespodziewanych czy nadzwyczajnych wydatków, kwota pozostająca po uiszczeniu odpłatności za pobyt babki w DPS byłaby niewystarczająca na pokrycie jej podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb związanych z utrzymaniem. Stawiając powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu rozwinęła stawiane zarzuty. Podniosła w szczególności, że wydana decyzja ma charakter uznaniowy. Wskazała, że dowód z przesłuchania B.M.jednoznacznie przemawiał za zwolnieniem Skarżącej z ponoszenia opłaty za pobyt babki w dps. Zarzuciła, ze organ nieprawidłowo ustalił koszty utrzymania skarżącej przyjmując kwotę 1000 zł tytułem kosztów wyżywienia, podczas gdy jest to kwota 1200 zł. Taka sama sytuacja ma miejsce z tytułu następujących wydatków: 1. Środki czystości i higieniczne – organ błędnie ustalił kwotę 200 zł podczas gdy prawidłowa kwota wynosi 400 zł; 2. Fryzjer i kosmetyczka – organ błędnie ustalił kwotę 500 zł, podczas gdy prawidłowa kwota wynosi 100 zł; 3. Odzież i obuwie – organ błędnie ustalił kwotę 150 zł, podczas gdy prawidłowa kwota wynosi 250 zł; 4. Rozrywka i kultura fizyczna – organ błędnie ustalił kwotę 100 zł, podczas gdy prawidłowa kwota wynosi 200 zł. Ponadto wskazała, że organ nie uwzględnił kwoty 24,22 zł miesięcznie z tytułu wydatków na sprzęt elektroniczny. Powyższe zdaniem Skarżącej miało przedłożenie na ustalenie wysokości opłaty za pobyt. Podniosła, że dochód ok. 3000 zł miesięcznie jest jedynym źródłem utrzymania skarżącej, a z uwagi na koszty utrzymania, prowadzenie gospodarstwa domowego skarżącej na koniec miesiąca nie pozostają środki które mogłaby przeznaczyć na opłacenie pobytu babki w dps. Podkreśliła naganne zachowanie babki, niezainteresowanej najbliższą rodziną wskazując, że wykazała przesłanki do zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia opat za w/w pobyt babki. Wskazała też, że jej babka jest osobą samodzielną, robiącą zakupy, spotykającą się z ludzmi, zatem stan zdrowia babki nie uzasadniał umieszczenia jej w dps. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest ona zgodna z prawem. Materialnoprawną podstawę decyzji objętej skargą stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 104 ust. 1 i 3 ustawy, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 1). Wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). W stanie sprawy należności, o jakich mowa wyżej, ustalone zostały decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...]z 22 listopada 2023 r., w której orzeczono, że Skarżąca kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt babki w dps w okresie jak wskazano w decyzji tj od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2023 r., ustalono odpłatność Skarżącej za w/w okres w łącznej wysokości 4281,25 zł i odmówiono jej zwolnienia z w/w opłaty. , Decyzja ta nie była przedmiotem zaskarżenia i stała się ostateczna 27.12.2023 r. Skarżąca nie uiściła ustalonej opłaty (okoliczność niesporna), w związku z czym opłatę tę zastępczo wniosła Gmina Miasta R.. W konsekwencji z mocy art. 61 ust. 3 Gmina uzyskała prawo dochodzenia od zobowiązanej zwrotu poniesionych na ten cel wydatków i wydania decyzji w tym przedmiocie. Charakter tej decyzji powoduje, że nie podlegają badaniu tak zasadność ponoszenia opłaty, osoby zobowiązane do jej ponoszenia oraz wysokość ustalonej opłaty. Okoliczności powyższe były przedmiotem ustaleń w sprawie o ustalenie odpłatności Skarżącej za pobyt babki w dps. W przedmiotowej sprawie wystarczające jest ustalenie czy istniał obowiązek ponoszenia opłaty i czy strona wywiązywała się z tego obowiązku. Zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy, będącym podstawą rozpoznania wniosku Skarżącej o odstąpienie od żądania zwrotu, rozłożenie na raty kwoty ustalonej opisaną wyżej decyzją z 22 listopada 2023 r., w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z przepisu tego wynika bowiem, że organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Oznacza to, że organowi administracji przysługuje swoboda decyzyjna co do wyboru treści rozstrzygnięcia, ale nie dowolność. Nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 ustawy jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. W razie braku przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi organ zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie negatywne, tj. odmówić odstąpienia od żądania zwrotu należności. Organ administracyjny ma zatem swobodę wyboru kierunku rozstrzygnięcia, lecz jest obowiązany szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy, ocenić zgromadzony materiał dowodowy oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu decyzji. Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd nie ocenia słuszności wybranego przez organ rozstrzygnięcia, a prawidłowość samego procesu wydawania decyzji (por. wyroki WSA: w Gliwicach z 23.03.2023 r., II SA/Gl 139/23, LEX nr 3520283; w Białymstoku z 12.09.2023 r., II SA/Bk 433/23, LEX nr 3623390). Do tego typu decyzji zastosowanie znajduje przepis art. 7 k.p.a., który zakreśla ramy zasady prawdy obiektywnej oraz zasadę załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608). Należy jednocześnie zaakcentować, że użyty w art. 104 ust. 4 ustawy zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy odnosić do przypadków zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W konsekwencji nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonywaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w 104 ust. 4 ustawy (por. wyroki WSA: w Lublinie z 30.04.2020 r., II SA/Lu 94/20, LEX nr 3078560; w Warszawie z 27.04.2022 r., I SA/Wa 2334/21, LEX nr 3360503). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W trakcie całego postępowania skarżąca nie wykazywała żadnych okoliczności uzasadniających wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" przy zaistnieniu którego możliwe byłoby odstąpienie od żądania wobec niej zwrotu zaległości w opłatach za pobyt w schronisku. Organy szczegółowo ustalił sytuację zdrowotną, osobistą i materialną skarżącej, przenalizowały wszystkie okoliczności sprawy i wydały decyzje w granicach uznania administracyjnego nie naruszając art. 104 ust. 4 ustawy. Wbrew zarzutom skargi przyjęte w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji rozstrzygnięcie jest przekonujące i logicznie uzasadnione. Organy wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie tj.: wiek skarżącej, fakt, że jest ona osobą w wieku produkcyjnym, okoliczność, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, stan jej zdrowia. Słusznie organy także podniosły, że Skarżąca uzyskuje stały dochód w wysokości ok. 3200 zł miesięcznie. Ustaliły też wysokość wydatków Skarżącej na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 6.05.2024 r., które kształtują się w wysokości ok. 2400 zł miesięcznie. Zasadny jest zatem wniosek przyjęty za podstawę wydania decyzji, iż zestawienie dochodów i wydatków prowadzi do ustalenia, że Skarżąca ma możliwości spłaty należności, zwłaszcza, że należność została rozłożona zgodnie z jej wnioskiem na raty. Prawidłowym było też przyjęcie, że brak jest w omawianym stanie faktycznym mając na uwadze stan majątkowy, rodzinny, osobisty, szczególnych okoliczności dających podstawę do uwzględnienia wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu. Zwrot wydatków nie stanowi nadmiernego obciążenia w sytuacji majątkowej Skarżącej, nie zachodzą też okoliczności szczególnie uzasadniające uwzględnienie wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu. Odnosząc się do kwestii nieprawidłowego przyjęcia i w efekcie zaniżenia wysokości wydatków Skarżącej, w ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny. I tak aczkolwiek organy nie wymieniły szczegółowo, co składa się na wskazana kwotę tytułem wydatków w wysokości ok. 2400 zł miesięcznie to przyjęły wysokość wydatków tak, jak wskazała skarżąca w oświadczeniu o wydatkach osoby obowiązanej do wnoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w dps w okresie od lutego 2023 r. do marca 2024 r. na w/w kwotę składa się: leki, koszt leczenia – 6 zł + czynsz 140 zł +energia elektryczna 27 zł + gaz 13 zł + wydatki na wyżywienie 1200 zł +opłaty abonamentowe ( TV, Internet, telefon) 29 zł + 30 zł + koszty zakupu środków czystości, środków higienicznych, kosmetyków - 400 zł + fryzjer, kosmetyczka 100 zł +rozrywka, kultura fizyczna 200 zł +ubrania, obuwie -250 zł +sprzęt i akcesoria elektroniczne - 24,22 zł. – oświadczenie z 16.04.2024 r. w aktach administracyjnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że organy zasadnie oceniły, że przypadek skarżącej nie może być uznany za szczególnie uzasadniony, dopuszczający uwzględnienie wniosku o odstąpienie od pobrania należności stanowiących przedmiot sprawy. Na żadnym etapie postępowania skarżąca nie przedstawiła okoliczności pozwalających na odmienną ocenę. Jednocześnie podzielić należy stanowisko odnośnie kwestii pominięcia art. 64 ust. 7 ups i braku zwolnienia Skarżącej z ponoszenia odpłatności za pobyt babki w dps. Zauważyć należy, że na etapie postępowania w zakresie zwrotu świadczeń ustawa przewiduje odstąpienie od żądania zwrotu (art. 104 ust. 4). Przesłanki i zakres obu ulg są odmienne. Regulacja dotycząca zwolnienia z opłaty w całości lub w części dotyczy możliwości ewentualnego braku obciążenia w postaci opłaty za pobyt w dps, nie dotyczy natomiast dochodzenia zwrotu na rzecz organu – ustalonych i poniesionych już kosztów pobytu w dps. Brak jest przesłanek do stosowania reguł wynikających z art. 64 ust. 7 ups na kwestie możliwości odstąpienia przez organ od żądania zwrotu należności z tytułu wydatków związanych z pobytem osoby uprawnionej w dps. Instytucja ta zawiera bowiem odmienne przesłanki określone w art. 104 ust. 4 i brak jest odesłania do instytucji określającej przesłanki zwolnienia z opłaty za pobyt w dps. Przepisu art. 64 ust. 7 nie można też traktować jako normy o charakterze generalnym, która ustalałaby swego rodzaju ogólne kryteria łagodzące obciążenia wynikające z konieczności zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Zauważyć też przyjdzie, że kwestia zwolnienia Skarżącej z opłaty za pobyt babki w dps w okresie objętym niniejszą decyzją była już rozpatrywana i zakończyła się ostateczną decyzją z 22.11.2023 r. odmawiającą zwolnienia. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.