VIII SA/Wa 492/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odsetek od uposażeń wypłaconych w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego oddala skargę. Wojskowy Komendant Uzupełnień w G. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2009r., działając na podstawie art.104§1 kpa w zw. z art.75 ust.3 ustawy z dn.11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych / Dz. U nr.141/2008 poz. 892 ze zm. - zwaną dalej ustawą pragmatyczną/, po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. M., postanowił: 1/ odmówić przyznania wnioskowanych odsetek za okres od dnia [...] listopada 2003r. w związku z przedawnieniem części roszczenia 2/ przyznać odsetki za okres od dnia [...] marca 2005r. według zestawienia zawartego w decyzji w wysokości kwotowej [...] zł/ słownie [...]/. W uzasadnieniu tejże decyzji organ wojskowy wskazał, że jej wydanie wynika ze wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009r. sygn. akt VIII SA/Wa 447 /08 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek od uposażeń wypłaconych w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wspomnianym wyrokiem Sąd orzekł: 1/ uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję WKU w G. z dn. [...] maja 2008r. 2/ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Właściwy w sprawie organ wojskowy, w rezultacie ponownego rozpoznania sprawy, uznał, że z dniem wypłaty należności głównej tj. z dniem [...] sierpnia 2006r. okres odsetkowy został zamknięty. Ponieważ roszczenie o odsetki zostało zgłoszone przez stronę w dniu [...] marca 2008r., poprzedzający tę datę okres 3- letni organ wojskowy zakwalifikował jako okres w którym roszczenia te uległy przedawnieniu. Kierując się w/wym. kryteriami oraz biorąc za podstawę kwotę należności netto wymagalnego uposażenia, wspomniany organ wojskowy dokonał wyliczenia kwotowego przysługujących skarżącemu odsetek na w/wym. kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia tj. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.75 ust.1 wojskowej ustawy pragmatycznej polegające na przyjęciu, iż roszczenie o zapłatę odsetek, które w odróżnieniu od roszczenia o zapłatę należności głównej stało się wymagalne z dniem wezwania do ich zapłaty co miało miejsce, według strony, dopiero w dniem [...] sierpnia 2006r. tj. w dacie wypłaty uposażenia zasadniczego, uległo przedawnieniu, gdyż upłynął 3 - letni termin przedawnienia. Strona zarzuciła także naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.75 ust.3 wojskowej ustawy pragmatycznej w zw. z art.21 ust.1 pkt. 95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegające na uznaniu iż odsetki od uposażenia wojskowego należy wypłacać od należności netto i jedynie za okres do dnia zapłaty należności głównej nie zaś do dnia zapłaty odsetek. Decyzją z dn. [...] czerwca 2009r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., po rozpatrzeniu odwołania M. M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Wojskowego Komendanta Uzupełnień w G.. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że decyzja WKU w G. jest poprawna i ma oparcie w powołanych w niej przepisach prawa. Podkreślił, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący domaga się odsetek od odsetek, co jest niedopuszczlne w trybie administracyjnym prowadzenia sprawy a możliwe jedynie w postępowaniu cywilnoprawnym. Ponadto stwierdzono, że organ I instancji wydał decyzje zgodnie z sentencją cytowanego wyroku WSA w Warszawie z dn. 16 stycznia 2009r., rozpatrzył sprawę ponownie i uwzględnił zgodnie ze wskazaniami wyroku wypłacone już od dnia [...] czerwca 2006r. odsetki ustawowe oraz unormowania dotyczące przedawnienia roszczeń wyliczając wysokość kwotową należności odsetkowej. Działanie to było zgodne z treścią wyroku, a podważanie tej decyzji należy uznać za podważanie prawomocnego wyroku sądu. Powyższa decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego stała się przedmiotem skargi jaką złożył M. M. do Sądu wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W wywiedzionej skardze podniósł zarzuty naruszenia art.75 ust.1 wojskowej ustawy pragmatycznej poprzez wadliwe w jego ocenie przyjęcie, iż roszczenie o zapłatę odsetek uległo przedawnieniu z uwagi na upływ 3- letniego terminu przedawnienia. Skarżący przyznał, że stanowisko organów w przedmiocie przedawnienia odsetek byłoby zasadne w sytuacji gdyby organ wojskowy nie wypłacił należności głównej, albowiem odsetki przedawniają się z dniem przedawnienia roszczenia głównego. Jego zdaniem tak się jednak nie stało albowiem wobec zapłaty roszczenia głównego nastąpił skutek przerwania biegu przedawnienia odsetek, a tym samym ponownego naliczenia biegu terminu przedawnienia roszczenia odsetkowego. Strona zauważyła też, że zgodnie z wyrokiem Sądu organy wojskowe miały jedynie rozważyć zagadnienie przedawnienia roszczenia, a nie je uwzględnić. Czynił też zarzut naruszenia art.75 ust.3 wojskowej ustawy pragmatycznej w zw. z art.21 ust.1 pkt.95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez wadliwe uznanie, że odsetki od uposażenia wojskowego należy wypłacać od należności netto i jedynie za okres do dnia zapłaty należności głównej. W ocenie skarżącego skoro przepis art.21 ust.1 pkt.95 w/wym. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że odsetki od zaległego wynagrodzenia nie podlegają opodatkowaniu, to tym samym odsetki od uposażeń strony należy naliczyć od kwoty brutto. Skarżący podniósł też, że odsetki powinny zostać naliczone do dnia zapłaty, co wynika z istoty roszczenia odsetkowego będącego typowym roszczeniem cywilnoprawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art.1§1 ustawy z dn.25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U nr.153 poz.1269 ze zm./ - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Ponadto zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U nr.153 poz.1270 ze zm., określaną dalej jako p.p.s.a./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Badając pod powyższym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa i dlatego uznał skargę za niezasadną. Przedmiotowa sprawa, jak nadmieniono wyżej, została poprzedzona toczącym się już wcześniej postępowaniem o wypłatę odsetek od sum uposażeń strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2009r. w sprawie sygn. VIII SA/Wa 447/08 zakwestionował stanowisko organów w przedmiocie odmowy wypłaty dochodzonych przez stronę odsetek i wyraził pogląd zgodny z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, że należy odróżnić skutki uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby od skutków unieważnienia decyzji w tym przedmiocie. Sąd podkreślił, że w pierwszym przypadku to organ miałby rację uznając, że dopiero od ponownego przystąpienia przez skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych i przyjęcia na stan ewidencyjny WKU w wyniku rozkazu z dnia [...] lipca 2006r. zaistniałaby wymagalność uposażenia. Od dnia ponownego przystąpienia do wykonywania obowiązków służyłoby żołnierzowi zawodowemu dopiero prawo do uposażenia i innych należności. Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki "ex nunc", czyli na przyszłość. Zgoła jednak odmienne, jak podkreślił Sąd, są skutki decyzji stwierdzającej nieważność wydanego rozstrzygnięcia. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem " ex tunc". Stwierdzenie to ma moc wsteczną, eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta, co oznacza, że wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie było skuteczne, a więc skarżący skutecznie nie został zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego służby po [...] października 2003r. przez cały czas służby. We wskazanej ocenie Sądu, uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były zatem wymagalne już w listopadzie 2003r., łącznie z odsetkami jako świadczeniem akcesoryjnym /ubocznym/. Takie samo zresztą stanowisko w zakresie wskazanego momentu wymagalności świadczenia zostało już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych / por. wyroki:- WSA w Warszawie z dn.16.01.2009r. sygn. akt VIII SA/Wa 447/08, WSA w Bydgoszczy z dn.16.06.2009r. Sygn. Akt II SA/Bd 276/09, WSA w Poznaniu z dn. 30.04.2009r. sygn. akt II SA/Po 154/09/. W konsekwencji powyższego ponownie rozpoznając sprawę należało uwzględnić fakt, że właściwa interpretacja przepisu art. 75 ust.3 wojskowej ustawy pragmatycznej wymaga uznania, że zarówno świadczenie główne, jak i odsetki od tego świadczenia rozpoczęły swój bieg od listopada 2003r. od kiedy zaprzestano wypłaty uposażenia. Fakt ten jednak może spowodować /do czego doszło w niniejszej sprawie/ poważne i niekorzystne konsekwencje dla strony, która w stosownym czasie nie wystąpiła z roszczeniem o należność główną, jak i odsetki, albowiem przepis art.75 ust.1 w/wym. ustawy stanowi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i dodatków, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne. Trzyletni okres przedawnienia należy rzecz jasna odnieść tak do zaległego uposażenia głównego, jak również do odsetek. Okoliczność ta nie była zresztą sporna, lecz należy zaznaczyć, że wynika ona z akcesoryjnego charakteru odsetek i jest zgodna z wykładnią systemową /por. wyrok SN z dn. 2.07.2008r. Sygn. II PK 10/08 Lex nr 442828/. Trudno byłoby w ogóle zakładać, że przedawnienie roszczenia o odsetki mogłoby przekraczać trzy lata i mogłoby przedawnić się po przedawnieniu roszczenia o uposażenie / por. uchwałę 7 sędziów SN z dn. 26.01.2005r. Sygn. Akt III CZP 42/04, w której stwierdzono, że" Szeroko także jest przyjęta współcześnie w poszczególnych systemach prawnych oraz w obrocie międzynarodowym, wywodzona z akcesoryjności reguła, że wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się roszczenia o świadczenia uboczne, choćby nawet nie upłynął jeszcze termin ich przedawnienia. Regułę tę należy uznać za obowiązującą również w prawie polskim, pomimo nie wyrażenia jej wprost w kodeksie cywilnym"/. W związku z powyższym skarżący mógłby skutecznie domagać się zapłaty odsetek za cały sporny okres zwłoki w wypłacie uposażenia, w sytuacji gdyby, po pierwsze należność główna nie uległa przedawnieniu, po wtóre wystąpił o odsetki we właściwym czasie, a więc przed upływem 3 lat od powstania zwłoki, tj. w stanie faktycznym sprawy w listopadzie 2006r. Organy wojskowe prowadzące postępowanie ustaliły, że skarżący z roszczeniem o odsetki wystąpił w dn. [...] marca 2008r. /vide postanowienie Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dn. [...] lipca 2008r. nr [...] , k. [...] akt administracyjnych /. Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że świadczenie odsetkowe uległo częściowemu przedawnieniu zgodnie z cyt. art.75 ust.3 wojskowej ustawy pragmatycznej, tj za okres od [...].11.2003r. do dn. [...].03.2005r. Słusznie więc organ orzekł o przyznaniu odsetek począwszy od [...].03.2005r. a nie jak tego domagał się skarżący począwszy od listopada 2003r. Kwestionowanie stanowiska organów w tym zakresie przez stronę nie jest zasadne. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że fakt uiszczenia przez organ przedawnionej należności głównej przerwał bieg przedawnienia roszczenia o odsetki. Zniweczenie skutku przedawnienia za powyższy okres nie może wiązać się ze spełnieniem przez organ przedawnionego świadczenia głównego, albowiem organ nie zrzekł się zarzutu przedawnienia. Sama wypłata świadczenia głównego stanowi fakt obojętny dla przedawnienia odsetek, albowiem nie jest tożsama ze zrzeczeniem się przez dłużnika przedawnienia. Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia jest czynnością prawną a nie faktyczną. Należy tu wyjaśnić, że po spełnieniu należności głównej przez organ w dn. [...].08.2006r., zobowiązanie główne wygasło i straciło tym samym swój byt, przez co odsetki stały się świadczeniem niezależnym- nie mogły bowiem przynależeć do nieistniejącego już bytu prawnego. Skutkiem tego ich trzyletni termin przedawnienia stał się niezależny od terminu przedawnienia roszczenia głównego. Powyższa okoliczność wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowego /por. cyt. Uchwała SN z dn.26.01.2005r,/. Z powyższego wynika, że przyznanie odsetek począwszy od [...].03.2005r. /tj. za okres 3 lat od wymagalności liczonej od zgłoszenia roszczenia odsetkowego w dn. [...].03.2008r./ było prawidłowe. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego przyznania odsetek od kwot netto a nie brutto, to należało uznać, że również nie był on zasadny. W sytuacji wypłacenia stronie odsetek od uposażenia brutto, jak chce tego strona, otrzymałaby ona świadczenie powiększone o wartość podatku dochodowego od uposażenia, a więc o należność, którą zgodnie z art.3 ust.1 ustawy z dn. 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j Dz. U z 2000r. nr.14 poz.176/ winna przypadać nie jej, lecz organowi podatkowemu. Gdyby obowiązujące przepisy podatkowe nakazywały odprowadzenie tej należności do budżetu Państwa, to strona miałaby słuszność domagając się wypłaty odsetek od uposażenia brutto, albowiem musiałaby odprowadzić otrzymaną kwotę podatku. Przepisy podatkowe nie przewidują jednak opodatkowania odsetek od zaległych uposażeń. Wynika to z przepisu art.21 ust.1 pkt.95 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że wolne od podatku są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzenia i świadczeń z tytułu stosunku służbowego. W konsekwencji w razie wypłacenia stronie odsetek od uposażenia brutto, otrzymałaby ona świadczenie nienależne powiększone o wartość podatku dochodowego od uposażenia. Ustosunkowując się wreszcie do zarzutu błędnego obliczenia odsetek, które zdaniem strony powinny zostać naliczone do dnia ich zapłaty, to również zarzut ten nie jest zasadny. Z przepisu art. 75 ust.3 wojskowej ustawy pragmatycznej wynika, że istnienie podstawy prawnej do naliczenia odsetek wiąże się z występowaniem zwłoki w wypłacie uposażenia, a więc ze stanem braku jego wypłaty. Z momentem zaś uiszczenia opóźnionego świadczenia odpada podstawa dalszego naliczania odsetek, albowiem od tego momentu zakończyła się sytuacja pozostawania organu w zwłoce z wypłatą uposażenia. Roszczenie o zapłatę świadczenia głównego wygasło, a odsetki stały się tym samym odrębną od roszczenia głównego należnością, która uzyskuje cechy należności głównej. Ubocznie tylko należy zauważyć, że skarżący domagając się dalszego naliczania odsetek nawiązuje w istocie do instytucji prawa cywilnego " odsetek od odsetek", która jednak nie została uregulowana w wojskowej ustawie pragmatycznej. Reasumując dotychczasowe wywody, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co czyni, że skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a. ----------------------- 7