VIII SA/Wa 495/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] maja 2012 r. I. G. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Jednocześnie w piśmie z [...] lipca 2012 r. wystąpiła o rozłożenie wpisu sądowego od skargi na cztery miesięczne raty. Wniosek ten uznano za wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólnie z mężem i dwójką małoletnich dzieci utrzymuje się z wynagrodzenia męża [...] zł netto, natomiast w działalności gospodarczej, którą prowadzi, wystąpiła strata. Podniosła, że na stałe miesięczne koszty składa się rata kredytu hipotecznego – ok. [...] zł, czynsz za mieszkanie – [...] zł, opłaty za energię i gaz – [...] zł. Na utrzymanie rodziny pozostaje ok. [...] zł. Jako posiadany majątek małżonków wymieniła mieszkanie własnościowe – [...] m², udział [...] w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, udział [...] w nieruchomościach gruntowych o powierzchni [...] ha w tym jedna zabudowana budynkiem mieszkalnym – [...] m² i budynkami gospodarczymi położonych w R., działkę budowlaną o powierzchni [...] m² wraz z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego, akcje NFI o wartości nominalnej [...] zł, samochód marki [...] z 2004 r. o wartości [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z rozpoczęciem roku szkolnego zmuszona jest do poniesienia wydatków na zakup podręczników i innych pomocy szkolnych dla swojej córki w kwocie [...] zł. Do wniosku załączyła kopię zeznania podatkowego za 2011 r., a także kserokopie pism kierowanych do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunku bankowym oraz wyrażenie zgody na wypłatę środków zgromadzonych na rachunku w wysokości [...] zł. Postanowieniem z 24 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] września 2012 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Podniosła, że korzystanie z instrumentów podatkowych w celu zminimalizowania jej obciążeń podatkowych, o których mowa w uzasadnieniu wydanego postanowienia, w jej sytuacji jest obiektywnie niemożliwe. Przedstawiła sposób, w jaki dokonuje rozliczeń w prowadzonej działalności gospodarczej. Podała, że koszt uzyskania przychodu jest analogiczny z poniesionymi przez nią wydatkami z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Podkreślić jednocześnie należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy strona skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca utrzymuje się ze stałego dochodu męża ([...] zł netto), posiada majątek ruchomy, jak i nieruchomy (udziały w nieruchomości rolnej oraz nieruchomościach gruntowych). Już choćby z tej przyczyny podnoszona argumentacja skarżącej nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Podkreślić należy, iż koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań, w tym zaciąganych kredytów na prywatne cele. Wpis od skargi wynosi w rozpoznawanej sprawie [...] zł. Skarżąca uiściła kwotę [...] zł. Dostrzec nadto należy, że wykazana przez stronę strata także nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, (por. postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Także mając na względzie fakt konieczności poniesienia wpisu sądowego w innych sprawach nie jest dla Sądu przesłanką uzasadniającą przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego, zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że wygospodarowanie środków pieniężnych niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowego z jej skargi jest obiektywnie niemożliwe. Dodać warto, że [...] października 2012 r. upłynie termin płatności ostatniej "raty", płatności na poczet wpisu od skargi. Czyli de facto wniosek skarżącej zawarty w piśmie z [...].07.2012 r. został uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.